Kredi̇ Ri̇ski̇ne Esas Tutarin İçsel Derecelendi̇rmeye Dayali Yaklaşimlar İle Hesaplanmasina İli̇şki̇n Tebli̇ğ

KREDÄḞ RÄḞSKÄḞNE ESAS TUTARIN ÄḞÇSEL DERECELENDÄḞRMEYE DAYALI YAKLAŞIMLAR ÄḞLE HESAPLANMASINA ÄḞLÄḞŞKÄḞN TEBLÄḞĞ

 Â

BÄḞRÄḞNCÄḞ BÖLÜM

Amaç, Kapsam, Dayanak ve TanÄḟmlar

Â

Amaç ve kapsam

MADDE 1 - (1) Bu Tebliğin amacÄḟ, bankalarÄḟn ÄḞçsel Derecelendirmeye DayalÄḟ YaklaşÄḟmlar kullanarak kredi riskine esas tutar hesaplamalarÄḟna ilişkin usul ve esaslarÄḟ dÃỳzenlemektir.

 Dayanak

MADDE 2 - (1) Bu Tebliğ, 19/10/2005 tarihli ve 5411 sayÄḟlÄḟ BankacÄḟlÄḟk Kanununun 43, 45 ve 93 ÃỳncÃỳ maddeleri ile BankalarÄḟn Sermaye Yeterliliğinin ÖlçÃỳlmesine ve Değerlendirilmesine ÄḞlişkin Yönetmeliğin 4 ÃỳncÃỳ maddesinin birinci fÄḟkrasÄḟ hÃỳkÃỳmlerine dayanÄḟlarak hazÄḟrlanmÄḟştÄḟr.

TanÄḟmlar

MADDE 3 - (1) Bu Tebliğde yer alan;

a) Ana ortaklÄḟk: Kanunun 3 ÃỳncÃỳ maddesinde tanÄḟmlanan ana ortaklÄḟğÄḟ,

b) AracÄḟ kurum: Yönetmeliğin 3 ÃỳncÃỳ maddesinde tanÄḟmlanan aracÄḟ kurumu,

c) ArtÄḟk risk: KullanÄḟlan kredi riski azaltÄḟm tekniklerinin beklenildiği kadar etkin olmamasÄḟndan kaynaklanan riskleri,

ç) Asgari kiralama ödemeleri: Yönetmeliğin 3 ÃỳncÃỳ maddesinde tanÄḟmlanan asgari kira ödemelerini,

d) BağlÄḟ ortaklÄḟk: Kanunun 3 ÃỳncÃỳ maddesinde tanÄḟmlanan bağlÄḟ ortaklÄḟğÄḟ,

e) Banka: Kanunun 3 ÃỳncÃỳ maddesinde tanÄḟmlanan bankalarÄḟ,

f) Beklenen kayÄḟp (BK): Bir yÄḟllÄḟk dönemde, alacağÄḟn değerinin azalmasÄḟ veya karşÄḟ tarafÄḟn muhtemel temerrÃỳdÃỳ nedeniyle kaybedilmesi beklenen tutarÄḟn alacağÄḟn temerrÃỳt anÄḟndaki bakiyesine oranÄḟnÄḟ,

g) Birincil alacaklar: Yönetmeliğin 3 ÃỳncÃỳ maddesinde tanÄḟmlanan birincil alacaklarÄḟ,

ğ) BKET: Beklenen kaybÄḟn en iyi tahminini,

h) Derecelendirme sistemi: Belirli bir alacak tÃỳrÃỳ için kredi riskinin değerlendirilmesi, alacaklarÄḟn derecelendirme notlarÄḟnÄḟn ve havuzlarÄḟnÄḟn belirlenmesi, temerrÃỳt ve kayÄḟp tahminlerinin sayÄḟsallaştÄḟrÄḟlmasÄḟ için kullanÄḟlan tÃỳm yöntem, prosedÃỳr, kontrol, veri toplanma ve bilgi yönetimi sistemlerini,

Äḟ) Destek hizmeti kuruluşu: Kanunun 3 ÃỳncÃỳ maddesinde tanÄḟmlanan destek hizmeti kuruluşunu,

i) DönÃỳştÃỳrme oranÄḟ: Temel ÄḞDD YaklaşÄḟmÄḟ kapsamÄḟnda Kurumca belirlenen, Gelişmiş ÄḞDD YaklaşÄḟmÄḟ kapsamÄḟnda banka tarafÄḟndan tahmin edilen gayrinakdi kredi ve taahhÃỳtlerin nakdi krediye dönÃỳşme oranÄḟnÄḟ,

j) Faaliyet birimi: OrtaklÄḟk, faaliyet alanÄḟ veya yabancÄḟ Ãỳlkelerdeki şube,

k) Finansal araç: Yönetmeliğin 3 ÃỳncÃỳ maddesinde tanÄḟmlanan finansal aracÄḟ,

l) Finansal holding şirketi: Kanunun 3 ÃỳncÃỳ maddesinde tanÄḟmlanan finansal holding şirketini,

m) Finansal kuruluş: Kanunun 3 ÃỳncÃỳ maddesinde tanÄḟmlanan finansal kuruluşu,

n) Gelişmiş ÄḞDD YaklaşÄḟmÄḟ: Yönetmeliğin 3 ÃỳncÃỳ maddesinde tanÄḟmlanan Gelişmiş ÄḞDD YaklaşÄḟmÄḟnÄḟ,

o) ÄḞçsel derecelendirmeye dayalÄḟ (ÄḞDD) yaklaşÄḟmlar: Yönetmeliğin 3 ÃỳncÃỳ maddesinde tanÄḟmlanan ÄḞçsel Derecelendirmeye DayalÄḟ YaklaşÄḟmlarÄḟ,

ö) ÄḞhbarlÄḟ limit: Banka tarafÄḟndan belirlenen ve mÃỳşterinin bilgisi dahilinde olan kredi limitini,

p) ÄḞkincil alacaklar: Yönetmeliğin 3 ÃỳncÃỳ maddesinde tanÄḟmlanan ikincil alacaklarÄḟ,

r) ÄḞpotek teminatlÄḟ menkul kÄḟymet: Yönetmeliğin 3 ÃỳncÃỳ maddesinde tanÄḟmlanan ipotek teminatlÄḟ menkul kÄḟymeti,

s) Kamu kuruluşu: Yönetmeliğin 3 ÃỳncÃỳ maddesinde tanÄḟmlanan kamu kuruluşunu,

ş) Kanun: 5411 sayÄḟlÄḟ BankacÄḟlÄḟk Kanununu,

t) KayÄḟp: Kredinin tahsiliyle ilgili önemli derecedeki zaman değeri etkisi dahil iskonto etkileri ile önemli derecedeki doğrudan ve dolaylÄḟ giderler de dÃḃhil ekonomik kaybÄḟ,

u) Kolektif yatÄḟrÄḟm kuruluşu (KYK): Yönetmeliğin 3 ÃỳncÃỳ maddesinde tanÄḟmlanan kolektif yatÄḟrÄḟm kuruluşunu,

Ãỳ) Kredi değerleme ayarlamalarÄḟ (KDA): Yönetmeliğe ekli Ek-2’de tanÄḟmlanan kredi değerleme ayarlamalarÄḟnÄḟ,

v) Kredi derecelendirme kuruluşu (KDK): Yönetmeliğin 3 ÃỳncÃỳ maddesinde tanÄḟmlanan kredi derecelendirme kuruluşunu,

y) Kredi riski azaltÄḟmÄḟ: Yönetmeliğin 3 ÃỳncÃỳ maddesinde tanÄḟmlanan kredi riski azaltÄḟmÄḟnÄḟ,

z) Kurum: BankacÄḟlÄḟk DÃỳzenleme ve Denetleme Kurumunu,

aa) Kurul: BankacÄḟlÄḟk DÃỳzenleme ve Denetleme Kurulunu,

bb) KÃỳçÃỳk ve orta bÃỳyÃỳklÃỳkteki işletmeler (KOBÄḞ): Yönetmeliğin 3 ÃỳncÃỳ maddesinde tanÄḟmlanan kÃỳçÃỳk ve orta bÃỳyÃỳklÃỳkteki işletmeleri,

cc) Menkul kÄḟymetleştirme:  Yönetmeliğin 3 ÃỳncÃỳ maddesinde tanÄḟmlanan menkul kÄḟymetleştirmeyi,

çç) Merkezi yönetim: Yönetmeliğin 3 ÃỳncÃỳ maddesinde tanÄḟmlanan merkezi yönetimi,

dd) Ödeme şartÄḟ: Yönetmeliğin 3 ÃỳncÃỳ maddesinde tanÄḟmlanan ödeme şartÄḟnÄḟ,

ee) Özel netleştirme sözleşmesi: Yönetmeliğin 3 ÃỳncÃỳ maddesinde tanÄḟmlanan özel netleştirme sözleşmesini,

ff) Özkaynak: Yönetmeliğin 3 ÃỳncÃỳ maddesinde tanÄḟmlanan özkaynağÄḟ,

gg) Referans varlÄḟk: Yönetmeliğin 3 ÃỳncÃỳ maddesinde tanÄḟmlanan referans varlÄḟğÄḟ,

ğğ) Spesifik ters eğilim riski: Yönetmeliğe ekli Ek-2’de tanÄḟmlanan spesifik ters eğilim riskini,

hh) Standart YaklaşÄḟm: Yönetmeliğin 5 inci maddesinde belirtilen yaklaşÄḟmÄḟ,

ÄḟÄḟ) TemerrÃỳt olasÄḟlÄḟğÄḟ (TO): KarşÄḟ tarafÄḟn bir yÄḟllÄḟk sÃỳre içerisinde temerrÃỳde dÃỳşme olasÄḟlÄḟğÄḟnÄḟ,

ii) TemerrÃỳt halinde kayÄḟp (THK): KarşÄḟ tarafÄḟn temerrÃỳdÃỳnden kaynaklanan kaybÄḟn, temerrÃỳt anÄḟndaki bakiyeye oranÄḟnÄḟ,

jj) Temlik riski: Borçluya yapÄḟlacak nakdi ödemeler veya transfer edilecek haklar dolayÄḟsÄḟyla devralÄḟnan alacak tutarÄḟnÄḟn azalmasÄḟ ihtimalini,

kk) Temel ÄḞDD YaklaşÄḟmÄḟ: Yönetmeliğin 3 ÃỳncÃỳ maddesinde tanÄḟmlanan Temel ÄḞDD YaklaşÄḟmÄḟnÄḟ,

ll) TÃỳrev finansal araçlar: Yönetmeliğin 5 inci maddesinin altÄḟncÄḟ fÄḟkrasÄḟnda belirtilen sözleşmeleri,

mm) TeşkilatlanmÄḟş borsalar: Yönetmeliğin 3 ÃỳncÃỳ maddesinde tanÄḟmlanan teşkilatlanmÄḟş borsalarÄḟ,

nn) Yönetmelik: BankalarÄḟn Sermaye Yeterliliğinin ÖlçÃỳlmesine ve Değerlendirmesine ÄḞlişkin Yönetmeliği,

oo) Volatilite: Yönetmeliğin 3 ÃỳncÃỳ maddesinde tanÄḟmlanan volatiliteyi

ifade eder.

Â

ÄḞKÄḞNCÄḞ BÖLÜM

ÄḞçsel Derecelendirmeye DayalÄḟ YaklaşÄḟmlara ÄḞlişkin Genel Hususlar

Â

ÄḞçsel derecelendirmeye dayalÄḟ yaklaşÄḟmlara ilişkin izin sÃỳreci

MADDE 4 - (1) ÄḞDD YaklaşÄḟmlarÄḟnÄḟn kullanÄḟm izni her bir risk sÄḟnÄḟfÄḟ, her bir derecelendirme sistemi, hisse senedi yatÄḟrÄḟmlarÄḟ için kullanÄḟlan her bir içsel model yaklaşÄḟmÄḟ ile THK ve dönÃỳştÃỳrme oranÄḟ tahmini için kullanÄḟlan her bir yaklaşÄḟm bazÄḟnda verilir. Başka bir denetim otoritesi tarafÄḟndan kullanÄḟmÄḟna izin verilen bir içsel derecelendirme sisteminin banka tarafÄḟndan kullanÄḟlmasÄḟ bu Tebliğ hÃỳkÃỳmlerinden muafiyet sağlamaz.

(2) Kredi riskine esas tutar hesaplamasÄḟnda ÄḞDD YaklaşÄḟmlarÄḟnÄḟn kullanÄḟlabilmesine Kurum tarafÄḟndan izin verilmesi için, bankanÄḟn kredi riskinin yönetimi ve derecelendirmesinde kullandÄḟğÄḟ sistemlerin sağlam ve gÃỳvenilir olmasÄḟ, Ek-2’de belirtilen asgari koşullar ile aşağÄḟda belirtilen koşullarÄḟn sağlanmasÄḟ gereklidir:

a) BankanÄḟn derecelendirme sistemlerinin, borçlunun ve işlemin özellikleri hakkÄḟnda anlamlÄḟ bir değerlendirme ve risk ayrÄḟştÄḟrmasÄḟ yapmasÄḟ, risk hakkÄḟnda doğru ve tutarlÄḟ nicel tahminler Ãỳretmesi gerekir.

b) Sermaye yÃỳkÃỳmlÃỳlÃỳğÃỳ hesaplamasÄḟnda kullanÄḟlan içsel derecelendirmeler ile temerrÃỳt ve kayÄḟp tahminleri ve bunlarla ilişkili sistem ve sÃỳreçlerin, bankanÄḟn risk yönetimi, karar alma, kredi onayÄḟ, sermayenin banka içindeki tahsisi ve kurumsal yönetim sÃỳreçlerinde asli bir rol oynamasÄḟ gerekir.

c) Bankada, derecelendirme sistemlerinden sorumlu, risk yönetimi birimi altÄḟnda bir kredi riski kontrol biriminin bulunmasÄḟ gerekir.

ç) BankanÄḟn, risk ölçÃỳm ve yönetim sÃỳrecini etkin bir şekilde desteklemek için ilgili tÃỳm veri ve bilgileri toplamasÄḟ ve saklamasÄḟ gerekir.

d) BankanÄḟn, derecelendirme sistemlerini ve bunlarÄḟn tasarÄḟmÄḟna ilişkin mantÄḟksal gerekçeleri yazÄḟlÄḟ hale getirmesi ve derecelendirme sistemlerinin validasyonunu gerçekleştirmesi gerekir.

e) BankanÄḟn, derecelendirme sistemlerini ve hisse senetleri için içsel model yaklaşÄḟmlarÄḟnÄḟ kullanmak Ãỳzere Kuruma başvuru yapmadan önce; her bir derecelendirme sistemi ve içsel model yaklaşÄḟmÄḟnÄḟn validasyonunu yeterli bir sÃỳre boyunca gerçekleştirmiş, bu sÃỳre zarfÄḟnda bu derecelendirme sistemleri ve içsel model yaklaşÄḟmlarÄḟnÄḟn, söz konusu derecelendirme sistemleri ve içsel model yaklaşÄḟmlarÄḟnÄḟn uygulama alanlarÄḟna uygunluğunu değerlendirmiş ve değerlendirmeler neticesinde gerekli değişikleri yapmÄḟş olmasÄḟ gerekir.

f) Banka, ÄḞDD YaklaşÄḟmlarÄḟ çerçevesinde risk parametrelerine ilişkin tahminlerini kullanarak sermaye yeterliliği hesaplayabiliyor olmasÄḟ gerekir.

g) BankanÄḟn, derecelendirme sistemi kapsamÄḟndaki her bir alacağÄḟ bir derecelendirme notuna veya havuzuna eşleştirmiş ve eşleştirmeye devam ediyor olmasÄḟ gerekir. BankanÄḟn, hisse senedi yatÄḟrÄḟmlarÄḟ için kullandÄḟğÄḟ içsel model yaklaşÄḟmlarÄḟ kapsamÄḟna giren her bir hisse senedi yatÄḟrÄḟmÄḟnÄḟ ilgili modele dÃḃhil etmiş ve dahil etmeye devam ediyor olmasÄḟ gerekir.

ğ) Derecelendirme sistemlerinin çÄḟktÄḟlarÄḟnÄḟn, izin başvurusundan önceki son Ãỳç yÄḟl boyunca Risk Merkezine raporlanmÄḟş olmasÄḟ gerekir.

(3) ÄḞDD YaklaşÄḟmlarÄḟnÄḟn kullanÄḟlmasÄḟ için aranan şartlar, ÃỳçÃỳncÃỳ taraflardan satÄḟn alÄḟnan model veya derecelendirme sistemleri için de aranÄḟr.

(4) Derecelendirme sistemlerinin Kuruma yapÄḟlacak izin başvurusundan önce, risk yönetimi amacÄḟyla en az Ãỳç yÄḟldÄḟr kullanÄḟlÄḟyor olmasÄḟ ve bu sÃỳre zarfÄḟnda Ek-2’de belirtilen asgari koşullara bÃỳyÃỳk ölçÃỳde uyumlu olmasÄḟ şarttÄḟr. Uyumluluğun ispatlanabilmesi için içsel derecelendirmelere ilişkin bilgilerin kullanÄḟldÄḟğÄḟnÄḟ gösteren gÃỳvenilir kayÄḟtlar tutulur. Derecelendirme sistemlerinde zaman içerisinde yapÄḟlan iyileştirmeler asgari Ãỳç yÄḟl kullanÄḟlma şartÄḟna uyumsuzluk oluşturmaz.

(5) Gelişmiş ÄḞDD YaklaşÄḟmÄḟnÄḟn kullanÄḟlabilmesi için, Kuruma yapÄḟlacak izin başvurusundan önce THK ve dönÃỳştÃỳrme oranÄḟ tahminlerinin risk yönetimi amacÄḟyla en az Ãỳç yÄḟldÄḟr kullanÄḟlÄḟyor olmasÄḟ ve bu sÃỳre zarfÄḟnda Ek-2’de belirtilen asgari koşullara bÃỳyÃỳk ölçÃỳde uyumlu olmasÄḟ şarttÄḟr. Uyumluluğun ispatlanabilmesi için bu tahminlere ilişkin bilgilerin kullanÄḟldÄḟğÄḟnÄḟ gösteren gÃỳvenilir kayÄḟtlar tutulur. Bu tahminlere ilişkin modellerde zaman içerisinde yapÄḟlan iyileştirmeler asgari Ãỳç yÄḟl kullanÄḟlma şartÄḟna uyumsuzluk oluşturmaz.

(6) ÄḞDD YaklaşÄḟmlarÄḟ kullanÄḟm izni bulunan bir bankanÄḟn, bir derecelendirme sistemine ilave riskler eklemesi suretiyle söz konusu derecelendirme sisteminin uygulama alanÄḟnÄḟ genişletmek istemesi durumunda, ilave edilen risklerin söz konusu sistemin uygulama alanÄḟnÄḟn mevcut kapsamÄḟndan önemli ölçÃỳde değiştiği ve bankanÄḟn tecrÃỳbesinin dÃḃhil edilen riskler için yeterli olmadÄḟğÄḟ durumda dördÃỳncÃỳ ve beşinci fÄḟkralardaki şartlarÄḟn eklenen riskler için tekrar sağlanmasÄḟ gerekir.

(7) Derecelendirme sistemlerinde ve hisse senedi yatÄḟrÄḟmlarÄḟ için kullanÄḟlan içsel model yaklaşÄḟmlarÄḟnda ve bu sistemler ile yaklaşÄḟmlarÄḟn uygulama alanlarÄḟnda önemli değişiklikler yapÄḟlmasÄḟ Kurumun iznine tabidir. Bir alacak tÃỳrÃỳ için geliştirilen derecelendirme sisteminin uygulama alanÄḟnÄḟn, söz konusu alacak tÃỳrÃỳnden tÃỳm alacaklarÄḟ kapsamasÄḟ gerekir.

(8) Derecelendirme sistemlerinde ve hisse senedi yatÄḟrÄḟmlarÄḟ için kullanÄḟlan içsel model yaklaşÄḟmlarÄḟnda yapÄḟlan her tÃỳrlÃỳ değişiklik Kuruma bildirilir.

 ÄḞçsel derecelendirmeye dayalÄḟ yaklaşÄḟmlarÄḟn uygulanmasÄḟ

MADDE 5 - (1) 9 uncu madde hÃỳkÃỳmleri saklÄḟ kalmak kaydÄḟyla, ÄḞDD YaklaşÄḟmlarÄḟ konsolide ve konsolide olmayan bazda tÃỳm alacaklar için uygulanÄḟr.

(2) ÄḞDD YaklaşÄḟmlarÄḟ Kurumdan izin alÄḟnmasÄḟ kaydÄḟyla;

a) OrtaklÄḟklar bazÄḟnda,

b) Banka ya da ortaklÄḟklarÄḟnda yer alan 6 ncÄḟ maddede belirtilen risk sÄḟnÄḟflarÄḟ bazÄḟnda,

c) Perakende alacaklar için, Ek-1’in Birinci BölÃỳmÃỳnÃỳn on ilÃḃ on ÃỳçÃỳncÃỳ fÄḟkralarÄḟnda geçen farklÄḟ korelasyonlara tekabÃỳl eden alacak kategorileri bazÄḟnda,

ç) Temel ÄḞDD YaklaşÄḟmÄḟndan Gelişmiş ÄḞDD YaklaşÄḟmÄḟna geçilirken THK veya dönÃỳştÃỳrme oranÄḟ parametreleri bazÄḟnda

kademeli olarak uygulanabilir. ÄḞDD YaklaşÄḟmlarÄḟnÄḟn kademeli olarak uygulanabilmesi için Kuruma yapÄḟlan izin başvurusunda, konsolide olan ve konsolide olmayan bazda olmak Ãỳzere, ÄḞDD YaklaşÄḟmÄḟ kullanÄḟm izni talep edilen alacaklar için bu yaklaşÄḟmla hesaplanan risk ağÄḟrlÄḟklÄḟ tutarÄḟn, bu tutar ile bunun dÄḟşÄḟnda kalan alacaklar için Standart YaklaşÄḟmla hesaplanan risk ağÄḟrlÄḟklÄḟ tutar toplamÄḟna oranÄḟnÄḟn asgari %50 olmasÄḟ gerekir. Bu hesaplamaya, 9 uncu madde uyarÄḟnca Standart YaklaşÄḟmÄḟn kullanÄḟldÄḟğÄḟ risk sÄḟnÄḟfÄḟ ve alacaklar ile merkezi karşÄḟ taraflarla yapÄḟlan ve risk ağÄḟrlÄḟklÄḟ tutarÄḟ Yönetmeliğe ekli Ek-4’de yer alan hÃỳkÃỳmler kapsamÄḟnda hesaplanan işlemler dahil edilmez. Söz konusu oranÄḟn banka bazÄḟnda farklÄḟlaştÄḟrÄḟlmasÄḟna Kurum yetkilidir.

(3) ÄḞkinci fÄḟkrada belirtilen oranÄḟn izin alÄḟnmasÄḟnÄḟ takip eden iki yÄḟl sonunda asgari %70 olacak şekilde, bankanÄḟn faaliyetlerinin yapÄḟsÄḟ ve ölçÃỳsÃỳ, derecelendirme sistemlerinin yapÄḟsÄḟ ve sayÄḟsÄḟ dikkate alÄḟnarak bankaca belirlenen ve Kurumca uygun görÃỳlen bir sÃỳre içerisinde %100 olmasÄḟ gerekir. Kademeli uygulama, Kurumun belirlediği şartlara tÃḃbi olarak yÃỳrÃỳtÃỳlÃỳr. Kademeli uygulamada, sadece daha dÃỳşÃỳk sermaye yÃỳkÃỳmlÃỳlÃỳğÃỳ hesaplanmasÄḟ amacÄḟna yönelik seçici tercihler yapÄḟlamaz.

(4) Herhangi bir risk sÄḟnÄḟfÄḟ için ÄḞDD YaklaşÄḟmÄḟnÄḟ kullanan bir banka, diğer aktifler risk sÄḟnÄḟfÄḟ ile 9 uncu madde hÃỳkÃỳmleri saklÄḟ kalmak kaydÄḟyla hisse senedi yatÄḟrÄḟmlarÄḟ risk sÄḟnÄḟfÄḟ için kademeli geçiş uygulanmaksÄḟzÄḟn ÄḞDD YaklaşÄḟmÄḟnÄḟ kullanÄḟr.

Risklerin ÄḞDD YaklaşÄḟmÄḟ kapsamÄḟnda sÄḟnÄḟflandÄḟrÄḟlmasÄḟ

MADDE 6 - (1) Maruz kalÄḟnan riskler aşağÄḟdaki şekilde sÄḟnÄḟflandÄḟrÄḟlÄḟr ve bu sÄḟnÄḟflandÄḟrma zaman içinde tutarlÄḟ olarak uygulanÄḟr:

a) Merkezi yönetimlerden ve merkez bankalarÄḟndan alacaklar

b) Bankalar ve aracÄḟ kurumlardan alacaklar,

c) Kurumsal alacaklar,

ç) Perakende alacaklar,

d) Hisse senedi yatÄḟrÄḟmlarÄḟ,

e) Menkul kÄḟymetleştirme pozisyonlarÄḟ,

f) Diğer aktifler.

(2) AşağÄḟda belirtilen alacaklar, merkezi yönetimlerden ve merkez bankalarÄḟndan alacaklar risk sÄḟnÄḟfÄḟna dÃḃhil edilir:

a) Yönetmeliğe ekli Ek-1’de yer alan hÃỳkÃỳmler uyarÄḟnca merkezi yönetimlerden alacaklar olarak değerlendirilen, bölgesel ve yerel yönetimlerden alacaklar ile kamu kuruluşlarÄḟndan alacaklar.

b) Yönetmeliğe ekli Ek-1’de yer alan hÃỳkÃỳmler uyarÄḟnca %0 risk ağÄḟrlÄḟğÄḟ uygulanan çok taraflÄḟ kalkÄḟnma bankalarÄḟndan ve uluslararasÄḟ teşkilatlardan alacaklar.

(3)AşağÄḟda belirtilen alacaklar, bankalar ve aracÄḟ kurumlardan alacaklar risk sÄḟnÄḟfÄḟna dÃḃhil edilir:

a) Kurum veya Sermaye PiyasasÄḟ Kurulu tarafÄḟndan uygulanan sermaye yeterliliğine muadil sermaye yeterliliği uygulamasÄḟna tabi yurtdÄḟşÄḟ bankalar ve aracÄḟ kurumlardan alacaklar.

b) Yönetmeliğe ekli Ek-1’de yer alan hÃỳkÃỳmler uyarÄḟnca merkezi yönetimlerden alacaklar kapsamÄḟnda değerlendirilmeyen, bölgesel ve yerel yönetimlerden alacaklar ile kamu kuruluşlarÄḟndan alacaklar.

c) Yönetmeliğe ekli Ek-1’de yer alan hÃỳkÃỳmler uyarÄḟnca bankalar ve aracÄḟ kurumlardan alacaklar olarak değerlendirilen finansal kuruluşlardan alacaklar.

ç) Yönetmeliğe ekli Ek-1’de yer alan hÃỳkÃỳmler uyarÄḟnca %0 risk ağÄḟrlÄḟğÄḟ uygulanmayan, çok taraflÄḟ kalkÄḟnma bankalarÄḟndan alacaklar.

(4) Bir alacağÄḟn perakende alacaklar risk sÄḟnÄḟfÄḟna dahil edilebilmesi için aşağÄḟda belirtilen koşullarÄḟn sağlanmasÄḟ gereklidir:        Â

a) AlacağÄḟn aşağÄḟda yer alan alacaklardan biri olmasÄḟ:

1) Gerçek kişilerden olan alacaklar.

2) (Değişik:RG-14/3/2018-30360)(2)BankanÄḟn ve konsolide edilen finansal kuruluş niteliğindeki bağlÄḟ ortaklÄḟklarÄḟnÄḟn KOBÄḞ’den ve KOBÄḞ’nin dahil olduğu risk grubundan olan toplam risk tutarÄḟnÄḟn brÃỳt tahsili gecikmiş alacaklar dÃḃhil Yönetmeliğin 6 ncÄḟ maddesinin ikinci fÄḟkrasÄḟnÄḟn (c) bendi uyarÄḟnca belirlenen perakende kredi limitini geçmemesi şartÄḟyla KOBÄḞ’lerden olan alacaklar.

3) Borçlunun ikamet etmesi şartÄḟyla, ikamet amaçlÄḟ gayrimenkul ipoteği ile teminatlandÄḟrÄḟlmÄḟş alacaklar.

b) AlacağÄḟn bankanÄḟn risk yönetimi uygulamalarÄḟnda zaman içerisinde tutarlÄḟ ve benzer şekilde takip edilmesi.

c) AlacağÄḟn kurumsal alacaklarda olduğu kadar mÃỳnferiden yönetilmemesi.

ç) AlacağÄḟn benzer şekilde yönetilen çok sayÄḟda alacaktan oluşan bir portföyÃỳn parçasÄḟ olmasÄḟ.

(5) DördÃỳncÃỳ fÄḟkranÄḟn (a) bendinin (2) numaralÄḟ alt bendinde belirtilen sÄḟnÄḟrÄḟn hesabÄḟnda, gayrinakdi krediler ile taahhÃỳtler dönÃỳştÃỳrme oranlarÄḟ uygulandÄḟktan sonraki tutarlarÄḟ Ãỳzerinden, tÃỳrev işlemler pozitif gerçeğe uygun değerleri Ãỳzerinden, repo işlemleri, menkul kÄḟymet veya emtia ödÃỳnç verme/alma işlemleri pozitif net alacak tutarlarÄḟ Ãỳzerinden dikkate alÄḟnÄḟr.

(6) Perakende asgari finansal kiralama alacaklarÄḟnÄḟn bugÃỳnkÃỳ değeri perakende alacak olarak sÄḟnÄḟflandÄḟrÄḟlÄḟr.

(7) AşağÄḟda belirtilen varlÄḟklar, hisse senedi yatÄḟrÄḟmlarÄḟ risk sÄḟnÄḟfÄḟna dÃḃhil edilir:

a) ÄḞkincil alacak niteliğinde olan ve borçlanma aracÄḟ olmayan menkul kÄḟymetler,

b) Ekonomik özellikleri (a) bendinde tanÄḟmlanan alacaklara benzeyen borçlanma araçlarÄḟ, ortaklÄḟk paylarÄḟ ile tÃỳrev finansal araçlar.

(8) KYK'ya yapÄḟlan yatÄḟrÄḟmlar ile KYK'ya ilişkin taahhÃỳtler hisse senedi yatÄḟrÄḟmlarÄḟ risk sÄḟnÄḟfÄḟnda değerlendirilir.

(9) AşağÄḟdaki şartlarÄḟn tamamÄḟnÄḟ sağlayan alacaklar, kurumsal alacaklar risk sÄḟnÄḟfÄḟ içinde proje finansmanÄḟ, maddi duran varlÄḟk finansmanÄḟ, emtia finansmanÄḟ, gelir getiren gayrimenkul finansmanÄḟ ve volatilitesi yÃỳksek ticari gayrimenkul finansmanÄḟ şeklinde sÄḟnÄḟflandÄḟrÄḟlmak Ãỳzere ihtisas kredileri olarak ayrÄḟca tanÄḟmlanÄḟr:

a) AlacağÄḟn, özel olarak fiziki varlÄḟklarÄḟn finanse edilmesi ve/veya işletilmesi amacÄḟyla tesis edilmiş bir işletmeye kullandÄḟrÄḟlmÄḟş olmasÄḟ,

b) Sözleşme hÃỳkÃỳmleri gereğince bankanÄḟn, finanse edilen varlÄḟklar veya bu varlÄḟklarÄḟn yarattÄḟğÄḟ gelir Ãỳzerinde önemli kontrolÃỳnÃỳn olmasÄḟ,

c) AlacağÄḟn geri ödemesinin, borçlunun diğer kaynaklarÄḟndan ziyade, finanse edilen varlÄḟklardan elde edilen gelirlerden yapÄḟlÄḟyor olmasÄḟ,

ç) Borçlunun sahip olduğu başka önemli varlÄḟk veya faaliyetinin olmamasÄḟ ya da az olmasÄḟ sebebiyle finanse edilen varlÄḟklardan elde ettiği gelir dÄḟşÄḟnda borcu geri ödeme olanağÄḟnÄḟn az olmasÄḟ ya da hiç olmamasÄḟ.

(10) Yeni bir projenin finansmanÄḟnÄḟ ya da mevcut bir projenin yeniden finansmanÄḟnÄḟ sağlayan, geri ödeme kaynağÄḟ ve teminat olarak öncelikle projeden elde edilecek gelirin kullanÄḟldÄḟğÄḟ alacaklar proje finansmanÄḟ olarak sÄḟnÄḟflandÄḟrÄḟlÄḟr.

(11) Fiziksel varlÄḟklarÄḟn ediniminin finanse edilmesi amacÄḟyla sağlanan ve geri ödemesi finanse edilen ve bankaya rehin veya temlik edilen varlÄḟklarÄḟn kiralama ya da finansal kiralama faaliyetleriyle yarattÄḟğÄḟ nakit akÄḟşlarÄḟna bağlÄḟ olan alacaklar maddi duran varlÄḟk finansmanÄḟ olarak sÄḟnÄḟflandÄḟrÄḟlÄḟr.

(12) Borsada işlem gören emtia rezervlerinin, stoklarÄḟnÄḟn veya alacaklarÄḟnÄḟn finanse edilmesi amacÄḟyla sağlanan ve geri ödemesi emtianÄḟn satÄḟşÄḟndan elde edilen gelire bağlÄḟ olan kÄḟsa vadeli alacaklar emtia finansmanÄḟ olarak sÄḟnÄḟflandÄḟrÄḟlÄḟr.

(13) Gayrimenkullerin finanse edilmesi amacÄḟyla sağlanan, geri ödeme kaynağÄḟ ve borçlunun temerrÃỳdÃỳ halinde tahsilat kaynağÄḟ olarak gayrimenkulÃỳn kiralanmasÄḟndan ya da satÄḟşÄḟndan elde edilen nakit akÄḟşlarÄḟnÄḟn kullanÄḟldÄḟğÄḟ alacaklar gelir getiren gayrimenkul finansmanÄḟ olarak sÄḟnÄḟflandÄḟrÄḟlÄḟr. Borçlunun, finansmanÄḟ yapÄḟlan gelir getiren gayrimenkul dÄḟşÄḟnda başka gelir kaynaklarÄḟnÄḟn bulunmasÄḟ, dokuzuncu fÄḟkranÄḟn (ç) bendinin uygulanmasÄḟna engel teşkil etmez. Â

(14) (Değişik:RG-20/1/2016-29599)(1)KayÄḟp oranlarÄḟndaki volatilitesi diğer ihtisas kredileriyle kÄḟyaslandÄḟğÄḟnda göreli olarak daha yÃỳksek olan ve ticari amaçlÄḟ gayrimenkullerin finanse edilmesi amacÄḟyla sağlanan alacaklar volatilitesi yÃỳksek ticari gayrimenkul finansmanÄḟ olarak sÄḟnÄḟflandÄḟrÄḟlÄḟr. TeminatÄḟ, Kurum ya da yabancÄḟ Ãỳlke otoriteleri tarafÄḟndan volatilitesi yÃỳksek ticari gayrimenkul olarak sÄḟnÄḟflandÄḟrÄḟlan alacaklar ile bu tÃỳr gayrimenkullere ilişkin arazi satÄḟn alÄḟnmasÄḟ, proje geliştirilmesi veya inşaat finansmanÄḟ sağlayan alacaklar volatilitesi yÃỳksek ticari gayrimenkul finansmanÄḟ sÄḟnÄḟfÄḟna dÃḃhil edilir. Kurum ya da yabancÄḟ Ãỳlke otoriteleri tarafÄḟndan volatilitesi yÃỳksek ticari gayrimenkul olarak sÄḟnÄḟflandÄḟrÄḟlmayan gayrimenkullere ilişkin arazi satÄḟn alÄḟnmasÄḟ, proje geliştirilmesi veya inşaat finansmanÄḟ sağlayan alacaklar da geri ödemelerin bÃỳyÃỳk ölçÃỳde borçlunun sermayesinden sağlanmayacak olmasÄḟ ve alacağa ilişkin geri ödeme kaynağÄḟnÄḟn, gayrimenkulÃỳn gelecekte satÄḟlabilmesi halinde elde edilecek nakit akÄḟşÄḟ olmasÄḟ veya gayrimenkulÃỳn mevcut kiralama oranÄḟnÄḟn emsallerine kÄḟyasla daha dÃỳşÃỳk olmasÄḟ gibi sebeplerle önemli derecede belirsiz nakit akÄḟşlarÄḟ olmasÄḟ halinde volatilitesi yÃỳksek ticari gayrimenkul finansmanÄḟ sÄḟnÄḟfÄḟna dÃḃhil edilir. Bu alacaklara ilişkin geri ödemelerin bÃỳyÃỳk ölçÃỳde borçlunun sermayesinden sağlanabilmesi sebebiyle volatilitesi yÃỳksek ticari gayrimenkul olarak sÄḟnÄḟflandÄḟrÄḟlmayan alacaklara, bu alacaklarÄḟn vadelerine bakÄḟlmaksÄḟzÄḟn, Ek-1’in Birinci BölÃỳmÃỳnÃỳn yedinci fÄḟkrasÄḟ kapsamÄḟnda vadesi 2,5 yÄḟldan fazla olan diğer ihtisas kredileri için belirlenen risk ağÄḟrlÄḟklarÄḟ kullanÄḟlÄḟr.

(15) Birinci fÄḟkranÄḟn (a), (b), (ç), (d) ve (e) bentlerinde belirtilen risk sÄḟnÄḟflarÄḟndan herhangi birine dÃḃhil edilmeyen alacaklar aynÄḟ fÄḟkranÄḟn (c) bendinde belirtilen kurumsal alacaklar sÄḟnÄḟfÄḟnda değerlendirilir.

(16) Diğer aktifler risk sÄḟnÄḟfÄḟ, kredi niteliği taşÄḟmayan aktifler ile karşÄḟ tarafÄḟ tespit edilemeyen alacaklardan oluşur. Kiralanan varlÄḟklarÄḟn kalÄḟntÄḟ değeri Ek-1’in ÜçÃỳncÃỳ BölÃỳmÃỳnÃỳn sekizinci fÄḟkrasÄḟnda tanÄḟmlanan kiralanan varlÄḟklar kapsamÄḟna dÃḃhil edilmemiş ise diğer aktifler risk sÄḟnÄḟfÄḟnda değerlendirilir.

(17) Bir alacak grubu için ‘n’inci temerrÃỳt olayÄḟnÄḟn ödeme şartÄḟnÄḟ tetikleyeceği bir kredi korumasÄḟ sağlanmasÄḟndan kaynaklanan alacaklar, korumaya konu varlÄḟklarÄḟn ilişkili olduğu risk sÄḟnÄḟfÄḟna dÃḃhil edilir. Ancak, korumaya konu varlÄḟklarÄḟn farklÄḟ risk sÄḟnÄḟflarÄḟnda yer almasÄḟ halinde kredi korumasÄḟ sağlanmasÄḟndan kaynaklanan alacaklar kurumsal alacaklar risk sÄḟnÄḟfÄḟna dÃḃhil edilir.

Risk ağÄḟrlÄḟklÄḟ tutar hesaplamasÄḟ

MADDE 7 - (1) AlÄḟm satÄḟm hesaplarÄḟnda yer alan veya 5/9/2013 tarihli ve 28756 sayÄḟlÄḟ Resmî Gazete’de yayÄḟmlanan BankalarÄḟn ÖzkaynaklarÄḟna ÄḞlişkin Yönetmelik uyarÄḟnca özkaynak hesaplamasÄḟnda indirim kalemi olarak dikkate alÄḟnan kalemler hariç olmak Ãỳzere 6 ncÄḟ maddenin birinci fÄḟkrasÄḟnÄḟn (a) ilÃḃ (d) ve (f) bentlerindeki risk sÄḟnÄḟflarÄḟnda yer alan alacaklarÄḟn risk ağÄḟrlÄḟklÄḟ tutarlarÄḟ ile izlendiği hesaba bakÄḟlmaksÄḟzÄḟn karşÄḟ taraf kredi riski hesaplanan işlemlerin risk ağÄḟrlÄḟklÄḟ tutarlarÄḟ Ek-1’in Birinci BölÃỳmÃỳnÃỳn bir ilÃḃ otuz ikinci fÄḟkralarÄḟnda yer alan hÃỳkÃỳmlere uygun olarak hesaplanÄḟr.

(2) Kredi riski için risk ağÄḟrlÄḟklÄḟ tutar TO, THK, risk tutarÄḟ ve vade parametrelerine dayanÄḟlarak hesaplanÄḟr. TO, THK ve vade Ek-1’in ÄḞkinci BölÃỳmÃỳnde; risk tutarÄḟ ise Ek-1’in ÜçÃỳncÃỳ BölÃỳmÃỳnde yer alan hÃỳkÃỳmler çerçevesinde hesaplanÄḟr.

(3) Merkezi yönetimlerden ve merkez bankalarÄḟndan alacaklar, bankalar ve aracÄḟ kurumlardan alacaklar ile kurumsal alacaklar risk sÄḟnÄḟflarÄḟna dÃḃhil alacaklara ilişkin TO tahminleri, içsel olarak hesaplanÄḟr. Bu risk sÄḟnÄḟflarÄḟ için Temel ÄḞDD YaklaşÄḟmÄḟnÄḟn kullanÄḟlmasÄḟ halinde Ek-1’in ÄḞkinci BölÃỳmÃỳnÃỳn yedinci fÄḟkrasÄḟnda belirtilen THK değerleri ve Ek-1’in ÜçÃỳncÃỳ BölÃỳmÃỳnde belirtilen dönÃỳştÃỳrme oranlarÄḟ; Gelişmiş ÄḞDD YaklaşÄḟmÄḟnÄḟn kullanÄḟlmasÄḟ halinde içsel THK ve dönÃỳştÃỳrme oranÄḟ tahminleri kullanÄḟlÄḟr.

(4) Kurumsal alacaklara ilişkin risk ağÄḟrlÄḟklÄḟ tutar hesaplamasÄḟnda Temel ÄḞDD YaklaşÄḟmÄḟ veya Gelişmiş ÄḞDD YaklaşÄḟmÄḟndan hangisi kullanÄḟlÄḟyorsa ihtisas kredilerine ilişkin risk ağÄḟrlÄḟklÄḟ tutar hesaplamasÄḟnda da bu yaklaşÄḟm kullanÄḟlÄḟr. Volatilitesi yÃỳksek ticari gayrimenkul finansmanÄḟna ilişkin risk ağÄḟrlÄḟklÄḟ tutar hesaplamasÄḟnda Temel ÄḞDD YaklaşÄḟmÄḟ veya Gelişmiş ÄḞDD YaklaşÄḟmÄḟnÄḟn kullanÄḟlmasÄḟ durumunda Ek-1’in Birinci BölÃỳmÃỳnÃỳn altÄḟncÄḟ fÄḟkrasÄḟnda belirtilen korelasyon formÃỳlÃỳ kullanÄḟlÄḟr. Volatilitesi yÃỳksek ticari gayrimenkul finansmanÄḟna ilişkin risk ağÄḟrlÄḟklÄḟ tutar hesaplamasÄḟnda Gelişmiş ÄḞDD YaklaşÄḟmÄḟnÄḟn kullanÄḟlabilmesi için gelir getiren gayrimenkul finansmanÄḟna ilişkin risk ağÄḟrlÄḟklÄḟ tutar hesaplamasÄḟnda da bu yaklaşÄḟmÄḟn kullanÄḟlÄḟyor olmasÄḟ gerekir. ÄḞhtisas kredilerinin alt gruplarÄḟnÄḟn bir veya birden fazlasÄḟ için TO hesaplayamayan ya da TO tahminlerini Ek-2’de belirtilen asgari koşullara uygun olarak yapamayan bankalarca risk ağÄḟrlÄḟklÄḟ tutar hesaplamalarÄḟ Ek-1’in Birinci BölÃỳmÃỳnÃỳn yedinci fÄḟkrasÄḟ çerçevesinde ve Ek-3 baz alÄḟnarak yapÄḟlÄḟr.

(5) Perakende alacaklar risk sÄḟnÄḟfÄḟna dÃḃhil alacak havuzlarÄḟna ilişkin TO, THK ve dönÃỳştÃỳrme oranÄḟ tahminleri içsel olarak hesaplanÄḟr.

(6) DevralÄḟnan alacaklarÄḟn kredi riski, bu alacaklara ilişkin temerrÃỳt ve temlik riskinden oluşur. DevralÄḟnan alacaklardan kaynaklanan temlik riskine ilişkin risk ağÄḟrlÄḟklÄḟ tutarlar,      Ek-1’in Birinci BölÃỳmÃỳnÃỳn otuz ÃỳçÃỳncÃỳ fÄḟkrasÄḟnda yer alan hÃỳkÃỳmlere uygun olarak hesaplanÄḟr. DevralÄḟnan karma havuzlarda bulunan alacaklarÄḟn risk sÄḟnÄḟflarÄḟnÄḟn ayrÄḟştÄḟrÄḟlamadÄḟğÄḟ durumda bu alacaklara en yÃỳksek sermaye yÃỳkÃỳmlÃỳlÃỳğÃỳ doğuracak risk ağÄḟrlÄḟğÄḟ uygulanÄḟr. Â

(7) Hisse senedi yatÄḟrÄḟmlarÄḟ sÄḟnÄḟfÄḟna dÃḃhil edilen varlÄḟklarÄḟn risk ağÄḟrlÄḟklÄḟ tutarlarÄḟ Ek-1’in Birinci BölÃỳmÃỳnÃỳn on yedi ilÃḃ yirminci fÄḟkralarÄḟnda belirtilen Basit Risk AğÄḟrlÄḟğÄḟ YaklaşÄḟmÄḟ ya da Kurumdan izin almak kaydÄḟyla aynÄḟ BölÃỳmÃỳn yirmi bir ilÃḃ yirmi ÃỳçÃỳncÃỳ fÄḟkralarÄḟnda belirtilen TO/THK YaklaşÄḟmÄḟ veya aynÄḟ BölÃỳmÃỳn yirmi dört ile yirmi beşinci fÄḟkralarÄḟnda belirtilen ÄḞçsel Modeller YaklaşÄḟmÄḟ kullanÄḟlarak hesaplanÄḟr. TO/THK YaklaşÄḟmÄḟnÄḟn kullanÄḟlabilmesi için hisse senedi yatÄḟrÄḟmlarÄḟ dÄḟşÄḟndaki diğer riskler için Gelişmiş ÄḞDD YaklaşÄḟmÄḟnÄḟn uygulanÄḟyor olmasÄḟ şarttÄḟr. ÄḞçsel Modeller YaklaşÄḟmÄḟ kullanÄḟlÄḟrken Ek-2’nin elli yedi ilÃḃ elli dokuzuncu fÄḟkralarÄḟnda belirtilen asgari koşullarÄḟn sağlanmasÄḟ şarttÄḟr. Bu koşullara uygunluğun kaybedilmesi halinde Yönetmeliğin 33 ÃỳncÃỳ maddesi hÃỳkÃỳmleri uygulanÄḟrken uyumsuzluk giderilene kadar Basit Risk AğÄḟrlÄḟğÄḟ YaklaşÄḟmÄḟ kullanÄḟlÄḟr. KYK'ya yapÄḟlan yatÄḟrÄḟmlarÄḟn risk ağÄḟrlÄḟklÄḟ tutarlarÄḟ Ek-1’in yirmi altÄḟ ilÃḃ otuz birinci fÄḟkralarÄḟ uyarÄḟnca hesaplanÄḟr.

(8) Menkul kÄḟymetleştirme pozisyonlarÄḟ risk sÄḟnÄḟfÄḟna dÃḃhil alacaklar ile menkul kÄḟymetleştirmeye konu varlÄḟklara ilişkin risk ağÄḟrlÄḟklÄḟ tutarlar Menkul KÄḟymetleştirmeye ÄḞlişkin Risk AğÄḟrlÄḟklÄḟ TutarlarÄḟn HesaplanmasÄḟ HakkÄḟnda Tebliğe uygun olarak hesaplanÄḟr.

(9) Kredi riski azaltÄḟm tekniklerinin kullanÄḟlmasÄḟ durumunda risk ağÄḟrlÄḟklÄḟ tutarlar ve beklenen kayÄḟp tutarlarÄḟ Temel ÄḞDD YaklaşÄḟmÄḟnÄḟn kullanÄḟldÄḟğÄḟ alacaklar için 6/9/2014 tarihli ve 29111 sayÄḟlÄḟ Resmî Gazete’de yayÄḟmlanan Kredi Riski AzaltÄḟm Tekniklerine ÄḞlişkin Tebliğ hÃỳkÃỳmleri dikkate alÄḟnarak, Gelişmiş ÄḞDD YaklaşÄḟmÄḟnÄḟn kullanÄḟldÄḟğÄḟ alacaklar için Ek-1 dikkate alÄḟnarak hesaplanÄḟr.

(10) ÄḞDD YaklaşÄḟmÄḟnÄḟn kullanÄḟldÄḟğÄḟ alacaklar için kredi korumasÄḟnÄḟn kalan vadesinin alacağÄḟn kalan vadesinden kÄḟsa olmasÄḟ halinde Kredi Riski AzaltÄḟm Tekniklerine ÄḞlişkin Tebliğin AltÄḟncÄḟ KÄḟsmÄḟ hÃỳkÃỳmleri uygulanÄḟr.

Â

Beklenen kayÄḟp tutarÄḟ hesaplamasÄḟ

MADDE 8 - (1) Beklenen kayÄḟp tutarlarÄḟ Ek-1’in Birinci BölÃỳmÃỳnÃỳn otuz dört ilÃḃ kÄḟrk birinci fÄḟkralarÄḟnda yer alan hÃỳkÃỳmler uyarÄḟnca hesaplanÄḟr.

(2) (Değişik:RG-14/3/2018-30360)(2)TO/THK YaklaşÄḟmÄḟn kullanÄḟldÄḟğÄḟ hisse senedi yatÄḟrÄḟmlarÄḟ ile menkul kÄḟymetleştirme pozisyonu dÄḟşÄḟndaki risk sÄḟnÄḟflarÄḟ için hesaplanan beklenen kayÄḟp tutarÄḟ, 22/6/2016 tarihli ve 29750 sayÄḟlÄḟ Resmî Gazete’de yayÄḟmlanan Kredilerin SÄḟnÄḟflandÄḟrÄḟlmasÄḟ ve Bunlar ÄḞçin AyrÄḟlacak KarşÄḟlÄḟklara ÄḞlişkin Usul ve Esaslar HakkÄḟnda Yönetmeliğe istinaden alacaklar için ayrÄḟlan karşÄḟlÄḟklar toplamÄḟndan çÄḟkarÄḟlÄḟr. Bunun sonucunda negatif bir tutar elde edilmesi durumunda, bu tutarÄḟn mutlak değeri BankalarÄḟn ÖzkaynaklarÄḟna ÄḞlişkin Yönetmelik uyarÄḟnca çekirdek sermayeden indirilir. Pozitif bir tutar elde edilmesi durumunda ise bu tutarÄḟn TO/THK YaklaşÄḟmÄḟnÄḟn kullanÄḟldÄḟğÄḟ hisse senedi yatÄḟrÄḟmlarÄḟ ile menkul kÄḟymetleştirme pozisyonlarÄḟ hariç ÄḞçsel Derecelendirmeye DayalÄḟ YaklaşÄḟmlarÄḟn kullanÄḟldÄḟğÄḟ alacaklarÄḟn risk ağÄḟrlÄḟklÄḟ tutarlarÄḟ toplamÄḟnÄḟn %0,6'sÄḟna kadar olan kÄḟsmÄḟ BankalarÄḟn ÖzkaynaklarÄḟna ÄḞlişkin Yönetmelik uyarÄḟnca katkÄḟ sermayeye eklenir. TemerrÃỳde dÃỳşmÃỳş devralÄḟnan alacaklara yapÄḟlan iskontolar da özel karşÄḟlÄḟklar gibi dikkate alÄḟnÄḟr.

 ÄḞçsel derecelendirmeye dayalÄḟ yaklaşÄḟmÄḟn kullanÄḟmÄḟna ilişkin istisnalar

MADDE 9 - (1) ÄḞDD YaklaşÄḟmlarÄḟnÄḟ kullanmasÄḟna izin verilen bankalar aşağÄḟda yer alan risk sÄḟnÄḟflarÄḟ ve alacaklar için, Kurumdan izin almak kaydÄḟyla risk ağÄḟrlÄḟklÄḟ tutar hesaplamasÄḟnda Standart YaklaşÄḟmÄḟ uygulayabilirler:

a) Önemsiz olarak değerlendirilecek faaliyet birimleri ile bÃỳyÃỳklÃỳk ve risk profilleri açÄḟsÄḟndan önemsiz olarak değerlendirilecek risk sÄḟnÄḟflarÄḟ ya da Ek-1’in Birinci BölÃỳmÃỳnÃỳn on ilÃḃ on ÃỳçÃỳncÃỳ fÄḟkralarÄḟnda geçen farklÄḟ korelasyonlara tekabÃỳl eden perakende alacak kategorileri,

b) Yönetmeliğe ekli Ek-1’de yer alan hÃỳkÃỳmler uyarÄḟnca %0 risk ağÄḟrlÄḟğÄḟ uygulanan kuruluşlara yapÄḟlan hisse senedi yatÄḟrÄḟmlarÄḟ,

c) ÖzkaynaklarÄḟn %10’uyla sÄḟnÄḟrlÄḟ olmak kaydÄḟyla, ekonominin belirli sektörlerini desteklemek amacÄḟyla hazÄḟrlanan yasal programlar doğrultusunda bankaya teşvik sağlanmasÄḟ suretiyle edinilen ve Ãỳzerinde belirli kamu kontrolleri ve kÄḟsÄḟtlamalarÄḟ bulunan hisse senedi yatÄḟrÄḟmlarÄḟ,

ç) (c) bendinde belirtilen hisse senedi yatÄḟrÄḟmlarÄḟ hariç, bir önceki yÄḟldaki ortalama toplam değeri bankanÄḟn özkaynaklarÄḟnÄḟn %10’unu ya da hisse senedi yatÄḟrÄḟmÄḟ yapÄḟlan şirket veya kuruluş sayÄḟsÄḟnÄḟn on adedin altÄḟnda olmasÄḟ halinde özkaynaklarÄḟnÄḟn %5’ini geçmeyen hisse senedi yatÄḟrÄḟmlarÄḟ.

Â

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Çeşitli ve Son HÃỳkÃỳmler

Â

YÃỳrÃỳrlÃỳkten kaldÄḟrÄḟlan tebliğ

MADDE 10 - (1) 6/9/2014 tarihli ve 29111 sayÄḟlÄḟ Resmî Gazete’de yayÄḟmlanan Kredi Riskine Esas TutarÄḟn ÄḞçsel Derecelendirmeye DayalÄḟ YaklaşÄḟmlar ile HesaplanmasÄḟna ÄḞlişkin Tebliğ yÃỳrÃỳrlÃỳkten kaldÄḟrÄḟlmÄḟştÄḟr.

(2) Birinci fÄḟkrada belirtilen Tebliğe yapÄḟlan atÄḟflar bu Tebliğe yapÄḟlmÄḟş sayÄḟlÄḟr.

 Raporlama yÃỳkÃỳmlÃỳlÃỳğÃỳ

GEÇÄḞCÄḞ MADDE 1 - (1) 4 ÃỳncÃỳ maddenin ikinci fÄḟkrasÄḟnÄḟn (ğ) bendinde yer alan 3 yÄḟllÄḟk raporlama yÃỳkÃỳmlÃỳlÃỳğÃỳ, 1/1/2015 tarihinden itibaren kesintisiz olarak raporlama yapan bankalar için 3 yÄḟl sÃỳreyle aranmaz.

 YÃỳrÃỳrlÃỳk

MADDE 11 - (1) Bu Tebliğ 31/3/2016 tarihinde yÃỳrÃỳrlÃỳğe girer.

 YÃỳrÃỳtme

MADDE 12 - (1) Bu Tebliğ hÃỳkÃỳmlerini BankacÄḟlÄḟk DÃỳzenleme ve Denetleme Kurumu BaşkanÄḟ yÃỳrÃỳtÃỳr.

Â

__________

(1)    20/1/2016 tarihli ve 29599 sayÄḟlÄḟ Resmi Gazete’de yayÄḟmlanan Tebliğ  değişikliği 31/3/2016 tarihinde yÃỳrÃỳrlÃỳğe girer.

(2)    Bu değişiklik 1/1/2018 tarihinden geçerli olmak Ãỳzere yayÄḟmÄḟ tarihinde yÃỳrÃỳrlÃỳğe girer.

Â

Â	Tebliğin YayÄḟmlandÄḟğÄḟ Resmî Gazete’nin
1.      Â	 20/1/2016	29599Â
2.      Â	14/3/2018Â	 30360
3.      Â	 11/4/2019	30742Â

Â

Â

EK–1

Â

RÄḞSK AĞIRLIKLI TUTAR VE BEKLENEN KAYIP TUTAR HESAPLAMASI

Â

BÄḞRÄḞNCÄḞ BÖLÜMÂ

Risk AğÄḟrlÄḟklÄḟ Tutar ve Beklenen KayÄḟp TutarÄḟ

Â

1. RÄḞSK AĞIRLIKLI TUTAR HESAPLAMASI

Â

1.1 Kurumsal alacaklar, bankalardan ve aracÄḟ kurumlardan alacaklar, merkezi yönetimler ve merkez bankalarÄḟndan alacaklara ilişkin risk ağÄḟrlÄḟklÄḟ tutarlar

Â

1.ÄḞkinci, ÃỳçÃỳncÃỳ ve dördÃỳncÃỳ fÄḟkra hÃỳkÃỳmleri saklÄḟ kalmak kaydÄḟyla, kurumsal alacaklar, bankalar ve aracÄḟ kurumlardan alacaklar ile merkezi yönetimler ve merkez bankalarÄḟndan alacaklara ilişkin risk ağÄḟrlÄḟklÄḟ tutar aşağÄḟdaki formÃỳl kullanÄḟlarak hesaplanÄḟr.

Â

Risk AğÄḟrlÄḟklÄḟ Tutar = Risk AğÄḟrlÄḟğÄḟ (RA) x Risk TutarÄḟ

Â

2. Birinci fÄḟkrada belirtilen formÃỳlde;

Â

a)       TO = 0 için, RA = 0 kabul edilir.

b)       TO = 1 (TemerrÃỳde dÃỳşen alacaklar) için:

Â

     1) Temel ÄḞDD YaklaşÄḟmÄḟnÄḟn kullanÄḟldÄḟğÄḟ durumda RA sÄḟfÄḟr kabul edilir.

 2) Gelişmiş ÄḞDD YaklaşÄḟmÄḟnÄḟn kullanÄḟldÄḟğÄḟ durumda RA,

    Â

formÃỳlÃỳ ile hesaplanÄḟr. FormÃỳlde, BKET, Ek-2’nin kÄḟrkÄḟncÄḟ fÄḟkrasÄḟnÄḟn (g) bendi çerçevesinde, BK’nÄḟn en iyi tahminini gösterir.

Â

c) 0 <TO< 1 için RA aşağÄḟdaki formÃỳl ile hesaplanÄḟr.

    Â

FormÃỳlde,

Â

-         N(x), bir standart normal rassal değişken için birikimli dağÄḟlÄḟm fonksiyonunu (ortalamasÄḟ 0 ve varyansÄḟ 1 olan normal rassal değişkenin x’den kÃỳçÃỳk veya eşit olma olasÄḟlÄḟğÄḟnÄḟ),

-         G(z), bir standart normal rassal değişken için ters birikimli dağÄḟlÄḟm fonksiyonunu (N(x)=z olacak şekilde x değerini),

-         V, vade parametresini,

-         R, aşağÄḟdaki formÃỳl ile hesaplanan korelasyonu,

Â

    Â

-         “b” aşağÄḟdaki formÃỳl ile hesaplanan vade ayarlamasÄḟnÄḟ

Â

ifade eder.

Â

3. Finansal kuruluş niteliğindeki bir borçlunun kendisi dahil ana ortağÄḟnÄḟn konsolide ettiği ortaklÄḟklar arasÄḟnda Kurumca ya da yabancÄḟ Ãỳlkelerin yetkili otoritelerince denetlenen bir kuruluş bulunmasÄḟ ve ana ortağÄḟn yÄḟl sonu konsolide varlÄḟk toplamÄḟnÄḟn 192,5 milyar TÃỳrk LirasÄḟ veya daha yÃỳksek olmasÄḟ halinde bu borçludan olan alacaklar ile dÃỳzenlemeye tabi olmayan finansal kuruluşlardan alacaklar için korelasyon; ilgisine göre ikinci veya beşinci fÄḟkralarda hesaplanan korelasyonun 1,25 ile çarpÄḟlmasÄḟ suretiyle hesaplanÄḟr.

Â

4. Kredi Riski AzaltÄḟm Tekniklerine ÄḞlişkin Tebliğin 14 ve 31 inci maddelerinde belirtilen kriterlerin sağlanmasÄḟ halinde, risk ağÄḟrlÄḟklÄḟ tutar borçlu ile koruma sağlayan tarafÄḟn her ikisinin de temerrÃỳt etmesi durumunda ortaya çÄḟkabilecek kayÄḟplarÄḟn dikkate alÄḟndÄḟğÄḟ çifte temerrÃỳt etkisinin yansÄḟtÄḟlmasÄḟ amacÄḟyla aşağÄḟdaki formÃỳl kullanÄḟlarak hesaplanabilir. Çifte temerrÃỳt etkisinin yansÄḟtÄḟlÄḟp yansÄḟtÄḟlmayacağÄḟ, her bir alacak bazÄḟnda değerlendirilir.

Â

Risk AğÄḟrlÄḟklÄḟ Tutar = RA × Risk TutarÄḟ ×

Â

FormÃỳlde, “TOkt” koruma sağlayan tarafÄḟn TO'sunu ifade eder.

Â

FormÃỳlde kullanÄḟlan RA, borçlunun TO'su ve koruma sağlayan taraftan doğrudan olan muadil bir alacağÄḟn THK’sÄḟ kullanÄḟlarak ikinci fÄḟkra çerçevesinde hesaplanÄḟr. ÄḞkinci fÄḟkrada yer alan vade ayarlamasÄḟ (b) ise koruma sağlayan tarafÄḟn TO’su ile borçlunun TO’sundan dÃỳşÃỳk olanÄḟ kullanÄḟlarak hesaplanÄḟr. Koruma sağlayan taraftan doğrudan olan muadil bir alacağÄḟn THK değeri olarak, garantör ve borçlunun korumanÄḟn geçerli olduğu sÃỳre içerisinde aynÄḟ anda temerrÃỳde dÃỳşmeleri halinde, garanti yapÄḟsÄḟna, mevcut göstergelere ve taraflarÄḟn mali durumlarÄḟna bağlÄḟ olarak alacağÄḟn hangi taraftan tahsil edileceği dikkate alÄḟnarak, ilgili taraftan olan korumasÄḟz alacaklara ilişkin THK değeri kullanÄḟlÄḟr. Temlik riski için formÃỳlde kullanÄḟlan RA hesaplanÄḟrken, borçlunun TO'su olarak BK tahmini, THK olarak ise %100 oranÄḟ kullanÄḟlÄḟr.

Â

5. (Değişik:RG-14/3/2018-30360)(2) ÂKOBÄḞ’lerden olan kurumsal alacaklar için ikinci fÄḟkra uyarÄḟnca risk ağÄḟrlÄḟklarÄḟnÄḟn hesaplanmasÄḟnda, aşağÄḟda yer alan korelasyon formÃỳlÃỳ kullanÄḟlÄḟr.

Â

Â

FormÃỳlde, “S” milyon TL olarak, KOBÄḞ’nin içinde yer aldÄḟğÄḟ risk grubunun konsolide bazda yÄḟllÄḟk net satÄḟş hÃḃsÄḟlatÄḟnÄḟ ifade eder. DevralÄḟnan KOBÄḞ alacaklarÄḟndan oluşan bir havuz için “S” parametresinin hesaplamasÄḟnda, devralÄḟnan alacak havuzundaki her bir alacakla ağÄḟrlÄḟklandÄḟrÄḟlmÄḟş yÄḟllÄḟk net satÄḟş hÃḃsÄḟlatÄḟ dikkate alÄḟnÄḟr. Net satÄḟş hasÄḟlatÄḟnÄḟn firma bÃỳyÃỳklÃỳğÃỳ konusunda anlamlÄḟ bir gösterge olmamasÄḟ durumunda net satÄḟş hasÄḟlatÄḟ yerine mali bilanço kullanÄḟlabilir. Bu bilgilerin bulunmamasÄḟ halinde ikinci fÄḟkrada belirtilen korelasyon formÃỳlÃỳ kullanÄḟlÄḟr.

Â

6. Volatilitesi yÃỳksek ticari gayrimenkul finansmanÄḟ kredileri için ikinci fÄḟkra uyarÄḟnca risk ağÄḟrlÄḟklarÄḟnÄḟn hesaplanmasÄḟnda, aşağÄḟda yer alan korelasyon formÃỳlÃỳ kullanÄḟlÄḟr.

Â

Â

7. ÄḞhtisas kredileri için TO hesaplayamayan ya da TO tahminlerini Ek-2’de belirtilen asgari koşullara uygun olarak yapamayan bankalar için ihtisas kredilerine ilişkin risk ağÄḟrlÄḟklarÄḟ Tablo 1'e göre belirlenir. ÄḞhtisas kredilerinin hangi kategoride yer aldÄḟğÄḟ bankanÄḟn içsel derecelendirme notlarÄḟnÄḟn Ek-3'te yer alan beş kategoriye eşleştirilmesi suretiyle bulunur.

Tablo 1

Â	Kalan Vade (YÄḟl)	1.Kategori (GÃỳçlÃỳ)	2.Kategori (ÄḞyi)	3.Kategori (Yeterli)	4.Kategori (ZayÄḟf)	5.Kategori (TemerrÃỳt)
Volatilitesi YÃỳksek Ticari Gayrimenkul FinansmanÄḟ Kredileri	<2,5	%70	%95	%140	%250	%0
â‰ċ2,5	%95	%120	%140	%250	%0
Diğer ÄḞhtisas Kredileri	<2,5	%50	%70	%115	%250	%0
â‰ċ2,5	%70	%90	%115	%250	%0

Â

8. DevralÄḟnan kurumsal alacaklarÄḟn temerrÃỳt riskine ilişkin risk ağÄḟrlÄḟklÄḟ tutar, kurumsal alacaklar için kullanÄḟlan yaklaşÄḟmÄḟn uygulanmasÄḟ suretiyle alacak bazÄḟnda hesaplanÄḟr. Bu fÄḟkranÄḟn (a) ilÃḃ (ç) bentlerinde belirtilen kriterleri sağlayan devralÄḟnan kurumsal alacaklarÄḟn temerrÃỳt riskine ilişkin risk ağÄḟrlÄḟklÄḟ tutarÄḟ, perakende kredilere ilişkin riskin sayÄḟsallaştÄḟrÄḟlmasÄḟ standartlarÄḟ esas alÄḟnarak alacak havuzu bazÄḟnda hesaplanabilir. Bu durumda, devralÄḟnan kurumsal alacaklarÄḟn, Ek-2’nin elli ilÃḃ elli beşinci fÄḟkralarÄḟnda belirtilen asgari koşullarÄḟ sağlamasÄḟ gerekir ve alacak havuzunun risk ağÄḟrlÄḟğÄḟnÄḟn hesaplanmasÄḟnda kurumsal kredilere ilişkin risk ağÄḟrlÄḟğÄḟ formÃỳlÃỳ kullanÄḟlÄḟr. BankanÄḟn devralÄḟnan alacaklarla ilgili satÄḟcÄḟya kÄḟsmen ya da tamamen rÃỳcu hakkÄḟnÄḟn bulunmasÄḟ, devralÄḟnan alacaklarÄḟn nakit akÄḟşlarÄḟnÄḟn temerrÃỳt riski için öncelikli koruma sağlamasÄḟ koşuluyla risk ağÄḟrlÄḟklÄḟ tutar hesaplamasÄḟnÄḟn alacak havuzu bazÄḟnda yapÄḟlmasÄḟna engel teşkil etmez. Alacak havuzu bazÄḟnda yapÄḟlan hesaplama, devralÄḟnan alacaklarÄḟn varlÄḟğa dayalÄḟ bir menkul kÄḟymetleştirme işlemine konu edilmesi için satÄḟn alÄḟndÄḟğÄḟ durumlarda Ek-2’de belirtilen kurumsal krediler için riskin sayÄḟsallaştÄḟrÄḟlmasÄḟ standartlarÄḟnÄḟn kullanÄḟlmasÄḟnÄḟn bankaya aşÄḟrÄḟ yÃỳk getireceği haller ile sÄḟnÄḟrlÄḟdÄḟr. Alacak havuzu için TO ve/veya THK parametrelerinin gÃỳvenilir bir şekilde tahmin edildiği durumda risk ağÄḟrlÄḟğÄḟ hesaplamasÄḟnda, TO tahmini ile ilgisine göre Gelişmiş ÄḞDD YaklaşÄḟmÄḟnÄḟn kullanÄḟlmasÄḟ halinde içsel THK ya da Temel ÄḞDD YaklaşÄḟmÄḟnÄḟn kullanÄḟlmasÄḟ halinde ÄḞkinci BölÃỳmÃỳn yedinci fÄḟkrasÄḟnÄḟn (a) ile (b) bentlerinde belirtilen oranlar kullanÄḟlÄḟr. Alacak havuzu için TO ve/veya THK parametrelerinin gÃỳvenilir bir şekilde tahmin edilemediği durumda, BK tahmininin ayrÄḟştÄḟrÄḟlmasÄḟ suretiyle bulunan parametreler risk ağÄḟrlÄḟğÄḟ formÃỳlÃỳnde kullanÄḟlabilir. BK tahmini, bankanÄḟn devralÄḟnan alacaklarla ilgili satÄḟcÄḟya ya da ÃỳçÃỳncÃỳ bir tarafa rÃỳcu hakkÄḟnÄḟn veya bunlarÄḟn garantisinin olmadÄḟğÄḟ kabul edilerek hesaplanÄḟr. Alacak havuzuna ilişkin TO ve/veya THK tahminleri, ÄḞkinci BölÃỳmÃỳn ikinci, yedinci ve sekizinci fÄḟkralarÄḟnda belirtildiği şekilde hesaplanÄḟr.

a) BankanÄḟn, devralÄḟnan alacaklarÄḟ kendisiyle bağlantÄḟsÄḟ bulunmayan ÃỳçÃỳncÃỳ bir taraftan satÄḟn almÄḟş olmasÄḟ ve devralÄḟnan alacağÄḟn borçlusuna karşÄḟ bankanÄḟn Ãỳstlendiği riskin, doğrudan veya dolaylÄḟ olarak banka tarafÄḟndan kullandÄḟrÄḟlan kredilerden kaynaklanmamasÄḟ gerekir.

b) DevralÄḟnan alacaklarÄḟn dayalÄḟ olduğu işlemin her tÃỳrlÃỳ muvazaadan arî ve piyasa koşullarÄḟna uygun olmasÄḟ gerekir. Bu kapsamda, bunlarla sÄḟnÄḟrlÄḟ olmamak Ãỳzere devralÄḟnan alacaklarÄḟn, devreden kuruluş ile alacağÄḟn borçlusu arasÄḟndaki ticari ilişkiden kaynaklanan karşÄḟlÄḟklÄḟ hesaplara dayanan alacaklar ile devreden kuruluşun kendi grubundan olan alacaklarÄḟ içermemesi gerekir.

c) AlacaklarÄḟ devralan bankanÄḟn, alacaklarÄḟn gelecekteki getirilerinin tÃỳmÃỳ Ãỳzerinde tamamen veya  kÄḟsmen hak sahibi olmasÄḟ gerekir.

ç) DevralÄḟnan alacaklar havuzunda yer alan bir borçludan olan toplam alacak tutarÄḟnÄḟn, aynÄḟ havuzda yer alan toplam alacak tutarÄḟnÄḟn yÃỳzde Ãỳç buçuğundan fazla olmamasÄḟ gerekir.

Â

9. BankanÄḟn belli bir alacak grubu için söz konusu grupta gerçekleşecek ‘n’inci temerrÃỳt olayÄḟnÄḟn ödemeyi tetikleyeceği ve bu ödeme gÃỳçlÃỳğÃỳ durumunun sözleşmeyi feshedeceği koşullar çerçevesinde bir kredi korumasÄḟ sağladÄḟğÄḟ ve söz konusu koruma için bir KDK tarafÄḟndan yapÄḟlan kredi derecelendirmesinin mevcut olduğu durumlarda, kredi korumasÄḟ için Menkul KÄḟymetleştirmeye ÄḞlişkin Risk AğÄḟrlÄḟklÄḟ TutarlarÄḟn HesaplanmasÄḟ HakkÄḟnda Tebliğde öngörÃỳlen risk ağÄḟrlÄḟklarÄḟ uygulanÄḟr. Kredi korumasÄḟna ilişkin bir KDK tarafÄḟndan verilmiş derecelendirme notunun bulunmadÄḟğÄḟ durumlarda, gruba dÃḃhil edilen alacaklarÄḟn risk ağÄḟrlÄḟklarÄḟ, n-1adet alacağa ilişkin risk ağÄḟrlÄḟklÄḟ tutar ve 12,5 ile çarpÄḟlan BK tutarÄḟ toplamÄḟnÄḟn sağlanan korumanÄḟn nominal değerinin 12,5 ile çarpÄḟlmasÄḟ suretiyle bulunan tutarÄḟ geçmemesi şartÄḟyla, söz konusu n-1 adet alacağa ilişkin risk ağÄḟrlÄḟklarÄḟ hariç tutularak toplanÄḟr. Toplamdan hariç tutulacak n-1 adet alacak, en dÃỳşÃỳk risk ağÄḟrlÄḟklÄḟ tutara sahip alacaktan başlamak suretiyle sÄḟrasÄḟyla belirlenir. Alacak grubunda yer alan alacaklardan herhangi birisinin risk ağÄḟrlÄḟğÄḟnÄḟn belirlenememesi durumunda ilgili alacağa 1250% risk ağÄḟrlÄḟğÄḟ uygulanÄḟr.

Â

1.2 Perakende Alacaklar ÄḞçin Risk AğÄḟrlÄḟklÄḟ Tutar

Â

10. Perakende alacaklara ilişkin risk ağÄḟrlÄḟklÄḟ tutar aşağÄḟdaki formÃỳl kullanÄḟlarak hesaplanÄḟr.

Â

Risk AğÄḟrlÄḟklÄḟ Tutar = Risk AğÄḟrlÄḟğÄḟ (RA) x Risk TutarÄḟ

Â

FormÃỳlde RA;

Â

a) TO = 1 için

Â

formÃỳlÃỳ ile hesaplanÄḟr. BKET, Ek-2’nin kÄḟrkÄḟncÄḟ fÄḟkrasÄḟnÄḟn (g) bendi çerçevesinde, BK’nÄḟn en iyi tahminini gösterir.

Â

b) 0 <TO< 1 için

Â

formÃỳlÃỳ ile hesaplanÄḟr.

Â

FormÃỳlde,

-         N(x), bir standart normal rassal değişken için birikimli dağÄḟlÄḟm fonksiyonunu (ortalamasÄḟ 0 ve varyansÄḟ 1 olan normal rassal değişkenin x’den kÃỳçÃỳk veya eşit olma olasÄḟlÄḟğÄḟnÄḟ),

-         G(z), bir standart normal rassal değişken için ters birikimli dağÄḟlÄḟm fonksiyonunu (N(x)=z olacak şekilde x değerini),

-         “R” aşağÄḟdaki formÃỳl ile hesaplanan korelasyonu

Â

Â

ifade eder.

Â

11. Kredi Riski AzaltÄḟm Tekniklerine ÄḞlişkin Tebliğin 14 ve 31 inci maddelerinde belirtilen kriterlerin sağlanmasÄḟ halinde Tebliğin 6 ncÄḟ maddesinin dördÃỳncÃỳ fÄḟkrasÄḟnda belirtilen KOBÄḞ’lerden alacaklara ilişkin risk ağÄḟrlÄḟklÄḟ tutar çifte temerrÃỳt etkisinin yansÄḟtÄḟlmasÄḟ amacÄḟyla dördÃỳncÃỳ fÄḟkra çerçevesinde belirlenebilir.

Â

12. Borçlunun ikamet etmesi şartÄḟyla, ikamet amaçlÄḟ gayrimenkul ile teminatlandÄḟrÄḟlan alacaklar için, onuncu fÄḟkra uygulamasÄḟnda korelasyon 0,15 kabul edilir.

Â

13.Bu fÄḟkranÄḟn (a) ilÃḃ (d) bentlerinde belirtilen şartlarÄḟ taşÄḟyan alacaklar nitelikli rotatif perakende alacaklar olarak kabul edilir ve bunlar için onuncu fÄḟkra uygulamasÄḟnda korelasyon 0,04 olarak dikkate alÄḟnÄḟr.

a) Alacak gerçek kişilere kullandÄḟrÄḟlmÄḟş olmasÄḟ gerekir.

b) Alacak bakiyelerinin bankanÄḟn belirlediği bir limite kadar, mÃỳşterinin borçlanma ve geri ödemelerine göre dalgalanabilmesi, teminatsÄḟz olmasÄḟ ve kullandÄḟrÄḟlmamÄḟş kredi taahhÃỳtlerinin banka tarafÄḟndan derhal ve şarta bağlÄḟ olmadan cayÄḟlabilir olmasÄḟ gerekir. TÃỳketici koruma mevzuatÄḟ ve ilgili diğer mevzuatÄḟn sözleşmeden derhal cayabilmeyi engellemiş olmasÄḟ, bu taahhÃỳtlerin derhal ve şarta bağlÄḟ olmadan cayÄḟlabilir sayÄḟlabilmesine engel teşkil etmez.

c)       Nitelikli rotatif perakende alacak olarak tanÄḟmlanan alt portföylerden herhangi birinde bir gerçek kişiden olan alacak tutarÄḟnÄḟn en fazla 275 bin TL olmasÄḟ gerekir.

ç) Bu fÄḟkrada bahsi geçen korelasyonun kullanÄḟmÄḟnÄḟn, özellikle dÃỳşÃỳk TO bantlarÄḟ içerisinde ortalama kayÄḟp oranÄḟ seviyesine kÄḟyasla daha dÃỳşÃỳk kayÄḟp oranÄḟ volatilitesi gösteren portföylerle sÄḟnÄḟrlanmasÄḟ gerekir.

d) Rotatif perakende alacağa ilişkin bankanÄḟn yaklaşÄḟmÄḟnÄḟn, ilgili alt portföyÃỳn risk özellikleriyle tutarlÄḟ olmasÄḟ gerekir.

Â

14. Banka, nitelikli rotatif perakende alacaklara ilişkin tÃỳm portföy yanÄḟnda bunlara ilişkin alt portföylerin göreli kayÄḟp oranÄḟ volatilitelerini gözden geçirir ve ilgili raporlamalarÄḟ denetime hazÄḟr bulundurur.

Â

15. DevralÄḟnan perakende alacaklarÄḟn, Ek-2’nin elli ilÃḃ elli beşinci fÄḟkralarÄḟnda belirtilen asgari koşullarÄḟ taşÄḟmasÄḟ gerekir.

Â

1.3 Hisse Senedi YatÄḟrÄḟmlarÄḟ ÄḞçin Risk AğÄḟrlÄḟklÄḟ Tutar

Â

1.3.1 Hisse Senedi YatÄḟrÄḟmlarÄḟ ÄḞçin KullanÄḟlan YaklaşÄḟmlar

Â

16. Yönetmeliğe ekli Ek-1’de yer alan hÃỳkÃỳmler uyarÄḟnca %250 veya %1250 risk ağÄḟrlÄḟğÄḟ uygulananlar ile BankalarÄḟn ÖzkaynaklarÄḟna ÄḞlişkin Yönetmelik uyarÄḟnca çekirdek sermayeden indirilenler dÄḟşÄḟndaki hisse senedi yatÄḟrÄḟmlarÄḟnÄḟn risk ağÄḟrlÄḟklÄḟ tutarlarÄḟ on yedi ilÃḃ yirmi beşinci fÄḟkralar uyarÄḟnca Basit Risk AğÄḟrlÄḟğÄḟ YaklaşÄḟmÄḟ, ÄḞçsel Modeller YaklaşÄḟmÄḟ veya TO/THK YaklaşÄḟmÄḟ kullanÄḟlarakhesaplanÄḟr. ÄḞçsel risk yönetim amaçlarÄḟ çerçevesinde farklÄḟ hisse senedi portföyleri için Basit Risk AğÄḟrlÄḟğÄḟ YaklaşÄḟmÄḟ ile ÄḞçsel Modeller YaklaşÄḟmÄḟ aynÄḟ anda kullanÄḟlabilir. Basit Risk AğÄḟrlÄḟğÄḟ YaklaşÄḟmÄḟ ile ÄḞçsel Modeller YaklaşÄḟmÄḟnÄḟn kullanÄḟmÄḟnÄḟn, hisse senedi yatÄḟrÄḟmlarÄḟnÄḟn tutar ve karmaşÄḟklÄḟk dÃỳzeyi ile bankanÄḟn bÃỳyÃỳklÃỳğÃỳ ve faaliyetlerinin çeşitliliğine uygun olmasÄḟ gerekir. Bir yaklaşÄḟmÄḟn kullanÄḟlmasÄḟnÄḟn diğerine tercih edilmesinin sebebi dÃỳzenleme arbitrajÄḟ yaratmak olamaz ve tercih edilen yaklaşÄḟm zaman içerisinde tutarlÄḟ olarak kullanÄḟlÄḟr.Â

Â

1.3.1.1 Basit Risk AğÄḟrlÄḟğÄḟ YaklaşÄḟmÄḟ

Â

17. Basit Risk AğÄḟrlÄḟğÄḟ YaklaşÄḟmÄḟ uyarÄḟnca risk ağÄḟrlÄḟklÄḟ tutar aşağÄḟdaki formÃỳle göre hesaplanÄḟr.

Â

Risk AğÄḟrlÄḟklÄḟ Tutar = Risk AğÄḟrlÄḟğÄḟ (RA) × Risk TutarÄḟ

Â

18. On yedinci fÄḟkrada belirtilen formÃỳlde yer alan RA için aşağÄḟdaki değerler kullanÄḟlÄḟr.

Â

RA = Â	TeşkilatlanmÄḟş bir borsada işlem gören hisse senedi yatÄḟrÄḟmlarÄḟ için %300
Diğer tÃỳm hisse senedi yatÄḟrÄḟmlarÄḟ için %400

19. AlÄḟm satÄḟm hesabÄḟ dÄḟşÄḟnda izlenen kÄḟsa hazÄḟr pozisyonlarÄḟ ve tÃỳrev enstrÃỳmanlar, belirli hisse senedi yatÄḟrÄḟmlarÄḟ için açÄḟkça riskten korunma aracÄḟ olarak belirlenmiş olmalarÄḟ ve asgari bir yÄḟl daha koruma sağlamalarÄḟ şartÄḟyla, aynÄḟ hisselerdeki uzun pozisyonlarÄḟn netleştirilmesinde kullanÄḟlabilir. Diğer kÄḟsa pozisyonlar ise, her pozisyonun mutlak değerine uygulanan risk ağÄḟrlÄḟğÄḟna sahip uzun pozisyonlar olarak değerlendirilir. Vade uyumsuzluğu bulunan pozisyonlar için, Kredi Riski AzaltÄḟm Tekniklerine ÄḞlişkin Tebliğde belirtildiği şekilde vade uyumsuzluğu ayarlamasÄḟ yapÄḟlÄḟr.

Â

20. Bankalar, hisse senedi yatÄḟrÄḟmlarÄḟ için sağlanan fonlanmamÄḟş kredi korumalarÄḟnÄḟ dikkate alabilirler.

Â

1.3.1.2 TO/THK YaklaşÄḟmÄḟ

Â

21. TO/THK YaklaşÄḟmÄḟ uyarÄḟnca risk ağÄḟrlÄḟklÄḟ tutar, birinci ve ikinci fÄḟkradaki formÃỳller kullanÄḟlarak hesaplanan tutar ile otuz dokuzuncu fÄḟkra uyarÄḟnca hesaplanan toplam BK tutarÄḟnÄḟn 12,5 ile çarpÄḟlmasÄḟ suretiyle bulunan tutarÄḟn toplamÄḟndan oluşur. Hisse senedine yatÄḟrÄḟm yapÄḟlan kuruluştan aynÄḟ zamanda bankanÄḟn bir alacağÄḟ olmasÄḟ durumunda, her iki alacak için aynÄḟ TO tahminleri kullanÄḟlÄḟr. BankanÄḟn, borçludan hisse senedi yatÄḟrÄḟmÄḟ dÄḟşÄḟnda başka bir alacağÄḟnÄḟn olmamasÄḟ ve Ek-2’nin yirmi dokuz ilÃḃ otuz beşinci fÄḟkralarÄḟnda yer alan temerrÃỳt tanÄḟmÄḟnÄḟ kullanabilmek için yeterli veriye sahip olmamasÄḟ durumunda, risk ağÄḟrlÄḟklarÄḟ yÃỳzde elli oranÄḟnda arttÄḟrÄḟlÄḟr. Bu hisse senedi yatÄḟrÄḟmlarÄḟnÄḟn önemli tutarda olmasÄḟ durumunda Basit Risk AğÄḟrlÄḟğÄḟ YaklaşÄḟmÄḟ uyarÄḟnca hesaplanan risk ağÄḟrlÄḟklarÄḟ kullanÄḟlÄḟr.

22.Her bir hisse senedi yatÄḟrÄḟmÄḟ bazÄḟnda, yirmi birinci fÄḟkra uyarÄḟnca hesaplanan risk ağÄḟrlÄḟklÄḟ tutarÄḟn, risk tutarÄḟnÄḟn 12,5 katÄḟnÄḟ geçmesi halinde %1250 risk ağÄḟrlÄḟğÄḟ uygulanÄḟr. Her bir hisse senedi yatÄḟrÄḟmÄḟ için yirmi birinci fÄḟkra uyarÄḟnca hesaplanan risk ağÄḟrlÄḟklÄḟ tutarÄḟn, (a) ilÃḃ (c) bentlerinde belirtilen asgari risk ağÄḟrlÄḟklarÄḟ kullanÄḟlarak hesaplanan risk ağÄḟrlÄḟklÄḟ tutardan kÃỳçÃỳk olmasÄḟ halinde anÄḟlan bentlerdeki risk ağÄḟrlÄḟklarÄḟ uygulanÄḟr.

a) En az 5 yÄḟl elde tutma niyeti bulunan teşkilatlanmÄḟş bir borsada işlem gören hisse senedi yatÄḟrÄḟmlarÄḟ ile yatÄḟrÄḟmdan elde edilecek getirileri, sermaye kazançlarÄḟndan kaynaklanmayan ve dÃỳzenli nakit akÄḟşlarÄḟna bağlÄḟ olan teşkilatlanmÄḟş bir borsada işlem görmeyen hisse senedi yatÄḟrÄḟmlarÄḟ için %100,

b) On dokuzuncu fÄḟkrada belirtilen diğer kÄḟsa pozisyonlar da dÃḃhil teşkilatlanmÄḟş bir borsada işlem gören hisse senedi yatÄḟrÄḟmlarÄḟ için %200,

c) On dokuzuncu fÄḟkrada belirtilen diğer kÄḟsa pozisyonlar da dÃḃhil diğer tÃỳm hisse senedi yatÄḟrÄḟmlarÄḟ için %300.

Â

23. Hisse senedi yatÄḟrÄḟmlarÄḟ için sağlanan fonlanmamÄḟş kredi korumalarÄḟ, Kredi Riski AzaltÄḟm Tekniklerine ÄḞlişkin Tebliğin 56 ncÄḟ maddesine uygun olarak dikkate alÄḟnabilir. Bu durumda vade parametresi olarak 5 yÄḟl, THK olarak %90 dikkate alÄḟnÄḟr.

Â

1.3.1.3 ÄḞçsel Modeller YaklaşÄḟmÄḟ

Â

24. Risk ağÄḟrlÄḟklÄḟ tutar hisse senedi yatÄḟrÄḟmlarÄḟna ilişkin potansiyel zarar tutarÄḟnÄḟn 12,5 ile çarpÄḟlmasÄḟyla bulunur. Potansiyel zarar tutarÄḟ, tek taraflÄḟ %99 gÃỳven aralÄḟğÄḟnda, uzun vadeli bir örneklem sÃỳresi için Ãỳç aylÄḟk getiriler ile uygun bir risksiz faiz oranÄḟ arasÄḟndaki farklar kullanÄḟlarak içsel riske maruz değer modelleri (RMD) kapsamÄḟnda tespit edilir. Hisse senedi portföyÃỳ için hesaplanan risk ağÄḟrlÄḟklÄḟ tutarÄḟn, teşkilatlanmÄḟş bir borsada işlem gören hisse senedi yatÄḟrÄḟmlarÄḟ için %200, diğer tÃỳm hisse senedi yatÄḟrÄḟmlarÄḟ için %300 risk ağÄḟrlÄḟğÄḟ kullanÄḟlmak suretiyle Basit Risk AğÄḟrlÄḟğÄḟ YaklaşÄḟmÄḟ uyarÄḟnca hesaplanan risk ağÄḟrlÄḟklÄḟ tutardan dÃỳşÃỳk olmasÄḟ halinde hisse senedi yatÄḟrÄḟmÄḟ bazÄḟnda bahse konu risk ağÄḟrlÄḟklarÄḟ uygulanÄḟr.

Â

25. Bankalar, hisse senedi yatÄḟrÄḟmlarÄḟ için sağlanan fonlanmamÄḟş kredi korumalarÄḟnÄḟ dikkate alabilirler.

Â

1.3.2 KYK'ya YapÄḟlan YatÄḟrÄḟmlar ÄḞçin  Risk AğÄḟrlÄḟklÄḟ Tutar

Â

26.KYK’nÄḟn portföyÃỳndeki varlÄḟklarÄḟn bilgilerinin bankaya yeterli kapsam ve sÄḟklÄḟkta sunulmasÄḟ suretiyle banka tarafÄḟndan tÃỳmÃỳyle bilinmesi ve bu varlÄḟklarÄḟn bağÄḟmsÄḟz bir ÃỳçÃỳncÃỳ tarafça teyit edilmesi halinde KYK’ya yapÄḟlan yatÄḟrÄḟmÄḟn risk ağÄḟrlÄḟklÄḟ tutarÄḟ portföydeki varlÄḟklar bazÄḟnda ÄḞçerik Yöntemi kullanÄḟlarak hesaplanÄḟr. VarlÄḟklarÄḟ teyit edecek olan bağÄḟmsÄḟz ÃỳçÃỳncÃỳ taraflar, KYK’larÄḟn bÃỳtÃỳn menkul kÄḟymetlerini sakladÄḟklarÄḟ saklama kuruluşlarÄḟ ya da kurucularÄḟ ile KYK’larÄḟn yönetici şirketleri ile sÄḟnÄḟrlÄḟdÄḟr. KYK'nÄḟn bir tÃỳrev işleme yatÄḟrÄḟm yapmasÄḟ durumunda tÃỳrev işlem için Yönetmeliğe ekli Ek-2 veya Ek-4 kapsamÄḟnda karşÄḟ taraf kredi riski; Yönetmelik kapsamÄḟnda risk ağÄḟrlÄḟklÄḟ tutar hesaplanmasÄḟnÄḟn gerekmesi durumunda tÃỳrev işlemin dayanak varlÄḟğÄḟ için kredi riski hesaplanÄḟr. Yönetmelik kapsamÄḟnda KDA riski için sermaye yÃỳkÃỳmlÃỳlÃỳğÃỳ hesaplanmasÄḟ gereken tÃỳrev işlemler için bu fÄḟkra kapsamÄḟnda KDA riski hesaplanmaz. Söz konusu tÃỳrev işlemlerin risk tutarÄḟ Yönetmeliğe ekli Ek-2 veya Ek-4 kapsamÄḟnda hesaplanan karşÄḟ taraf kredi riski tutarÄḟnÄḟn 1,5 katÄḟdÄḟr. KYK’nÄḟn portföyÃỳndeki varlÄḟklarÄḟn tamamÄḟna veya bir kÄḟsmÄḟna ilişkin olarak ÄḞDD YaklaşÄḟmlarÄḟna ilişkin gereken şartlarÄḟn sağlanamadÄḟğÄḟ durumlarda, bu varlÄḟklar için risk ağÄḟrlÄḟklÄḟ tutar aşağÄḟda belirtildiği şekilde hesaplanÄḟr:

a) Hisse senedi yatÄḟrÄḟmlarÄḟ sÄḟnÄḟfÄḟna dahil edilen varlÄḟklarÄḟn risk ağÄḟrlÄḟklÄḟ tutarlarÄḟ Basit Risk AğÄḟrlÄḟğÄḟ YaklaşÄḟmÄḟna göre hesaplanÄḟr.

b) Portföydeki diğer tÃỳm varlÄḟklar için risk ağÄḟrlÄḟklÄḟ tutar Standart YaklaşÄḟma göre hesaplanÄḟr.

c) (a) bendinin uygulanmasÄḟnda hisse senedi yatÄḟrÄḟmlarÄḟ, teşkilatlanmÄḟş bir borsada işlem görÃỳp görmediğinin bilinmemesi halinde diğer hisse senedi yatÄḟrÄḟmÄḟ olarak dikkate alÄḟnÄḟr.

27. Banka tarafÄḟndan KYK’nÄḟn portföyÃỳndeki varlÄḟklarÄḟn tÃỳmÃỳyle bilinmemesi durumunda, risk ağÄḟrlÄḟklÄḟ tutarlar KYK’nÄḟn kuruluş sözleşmesi, yasal sÄḟnÄḟrlar veya KYK’nÄḟn kamuoyuna açÄḟkladÄḟğÄḟ sÄḟnÄḟrlamalar dikkate alÄḟnarak ÄḞzahname Yöntemi uyarÄḟnca hesaplanÄḟr. Bu hesaplamada, KYK’nÄḟn azami toplam yatÄḟrÄḟm limitine ulaşana kadar, en yÃỳksek sermaye yÃỳkÃỳmlÃỳlÃỳğÃỳ gerektiren varlÄḟk sÄḟnÄḟflarÄḟndan başlayarak yatÄḟrÄḟm yaptÄḟğÄḟ varsayÄḟlÄḟr ve bu varlÄḟklarÄḟn risk ağÄḟrlÄḟklÄḟ tutarlarÄḟ yirmi altÄḟncÄḟ fÄḟkranÄḟn (a) ilÃḃ (c) bentleri çerçevesinde hesaplanÄḟr. KYK tarafÄḟndan yatÄḟrÄḟm yapÄḟlan finansal aracÄḟn, Yönetmelik kapsamÄḟnda dayanak varlÄḟğÄḟ için risk ağÄḟrlÄḟklÄḟ tutar hesaplanan bir tÃỳrev işlem veya bilanço dÄḟşÄḟ işlem olmasÄḟ durumunda, risk tutarÄḟ olarak tÃỳrev işlemin veya bilanço dÄḟşÄḟ işlemin nominal tutarÄḟ dikkate alÄḟnÄḟr. Dayanak varlÄḟğÄḟn bilinmemesi durumunda, risk tutarÄḟ olarak tÃỳrev işlemin nominal tutarÄḟ kullanÄḟlÄḟr. TÃỳrev işlemin nominal tutarÄḟnÄḟn bilinmemesi durumunda, nominal tutar olarak kuruluş sözleşmesi uyarÄḟnca izin verilen en yÃỳksek nominal tutar dikkate alÄḟnÄḟr. TÃỳrev işlemlerin risk tutarÄḟ Yönetmeliğe ekli Ek-2’nin ÄḞkinci KÄḟsmÄḟnÄḟn Birinci BölÃỳmÃỳne göre belirlenir. Bu hesaplamada, tÃỳrev işlemin yenileme maliyeti bilinmiyorsa, yenileme maliyeti olarak tÃỳrev işlemin nominal tutarÄḟ; tÃỳrev işlem için potansiyel kredi riski tutarÄḟnÄḟn hesaplanmasÄḟnda kullanÄḟlacak olan oran bilinmiyorsa %15 oranÄḟ kullanÄḟlÄḟr. Yönetmelik kapsamÄḟnda KDA riski için sermaye yÃỳkÃỳmlÃỳlÃỳğÃỳ hesaplanmasÄḟ gereken tÃỳrev işlemler için bu fÄḟkra kapsamÄḟnda KDA riski hesaplanmaz. Söz konusu tÃỳrev işlemlerin risk tutarÄḟ Yönetmeliğe ekli Ek-2’nin ÄḞkinci KÄḟsmÄḟnÄḟn Birinci BölÃỳmÃỳ kapsamÄḟnda hesaplanan karşÄḟ taraf kredi riski tutarÄḟnÄḟn 1,5 katÄḟdÄḟr.

Â

            28. ÄḞçerik Yöntemi ve ÄḞzahname Yönteminin uygulanamadÄḟğÄḟ hallerde, KYK yatÄḟrÄḟmÄḟna %1250 risk ağÄḟrlÄḟğÄḟ uygulanÄḟr.

Â

29. ÄḞçerik Yönteminin uygulanmasÄḟnda yatÄḟrÄḟm yapÄḟlan KYK'larÄḟn risk ağÄḟrlÄḟklarÄḟnÄḟ belirleyebilmek için yeterli veriye sahip olunmamasÄḟ durumunda, yirmi altÄḟncÄḟ fÄḟkrada açÄḟklanan ÃỳçÃỳncÃỳ taraflarca yapÄḟlan hesaplamalar kullanÄḟlabilir. Ancak bu durumda KYK’larÄḟn portföylerindeki varlÄḟklarÄḟn risk ağÄḟrlÄḟklÄḟ tutarlarÄḟ, yirmi altÄḟncÄḟ fÄḟkranÄḟn (a) ila (c) bentleri çerçevesinde hesaplanan risk ağÄḟrlÄḟklÄḟ tutarlarÄḟn 1,2 katÄḟdÄḟr.

Â

30. Banka tarafÄḟndan yatÄḟrÄḟm yapÄḟlan KYK’nÄḟn başka bir KYK’ya yatÄḟrÄḟm yapmasÄḟ ve KYK’nÄḟn portföyÃỳndeki KYK’nÄḟn varlÄḟklarÄḟnÄḟn risk ağÄḟrlÄḟklarÄḟnÄḟn ÄḞçerik Yöntemi veya ÄḞzahname Yöntemi uyarÄḟnca belirlenebilmesi halinde, bankanÄḟn yatÄḟrÄḟm yaptÄḟğÄḟ KYK'ya ilişkin risk ağÄḟrlÄḟklarÄḟ yirmi altÄḟncÄḟ, yirmi yedinci, yirmi sekizinci fÄḟkralarda belirtilen yöntemlerden herhangi birisi uyarÄḟnca belirlenebilir. KYK yatÄḟrÄḟmlarÄḟnÄḟn silsile şeklinde devam etmesi halinde bir Ãỳst seviyedeki KYK'nÄḟn risk ağÄḟrlÄḟklarÄḟnÄḟn ÄḞçerik Yöntemi uyarÄḟnca belirlenmemesi durumunda, alt seviyedeki KYK'ya ilişkin risk ağÄḟrlÄḟklarÄḟ yirmi sekizinci fÄḟkrada belirtilen yöntem çerçevesinde belirlenir.

31. ÄḞçerik Yöntemi ve ÄḞzahname YöntemiuyarÄḟnca bir KYK'ya yapÄḟlan yatÄḟrÄḟmÄḟn risk ağÄḟrlÄḟklÄḟ tutarÄḟ aşağÄḟdaki formÃỳl ile hesaplanÄḟr.

               Risk AğÄḟrlÄḟklÄḟ Tutar = Ortalama Risk AğÄḟrlÄḟğÄḟ × KaldÄḟraç OranÄḟ  × Risk TutarÄḟ

FormÃỳlde; ortalama risk ağÄḟrlÄḟğÄḟ KYK'nÄḟn yatÄḟrÄḟm yaptÄḟğÄḟ varlÄḟklarÄḟn toplam risk ağÄḟrlÄḟklÄḟ tutarÄḟnÄḟn, KYK'nÄḟn aktif tutarÄḟna oranÄḟnÄḟ; kaldÄḟraç oranÄḟ KYK'nÄḟn aktifinin sermayesine oranÄḟnÄḟ; risk tutarÄḟ BankanÄḟn KYK'ya yaptÄḟğÄḟ yatÄḟrÄḟm tutarÄḟnÄḟ ifade eder. ÄḞzahname Yönteminin  uygulamasÄḟnda, kaldÄḟraç oranÄḟ olarak kuruluş sözleşmesi, yasal sÄḟnÄḟrlar veya KYK’nÄḟn kamuoyuna açÄḟkladÄḟğÄḟ sÄḟnÄḟrlamalar dikkate alÄḟnarak hesaplanacak olasÄḟ en yÃỳksek oran kullanÄḟlÄḟr. Risk ağÄḟrlÄḟklÄḟ tutarÄḟn hesaplanmasÄḟnda ortalama risk ağÄḟrlÄḟğÄḟ ile kaldÄḟraç oranÄḟnÄḟn çarpÄḟmÄḟnÄḟn %1250'yi aşmasÄḟ halinde %1250 oranÄḟ kullanÄḟlÄḟr.

1.4 Diğer aktifler için risk ağÄḟrlÄḟklÄḟ tutar

32.Nakit ve nakit benzeri kalemler, banka kasalarÄḟnda tutulan kÃỳlçe altÄḟnlar veya altÄḟn deposu hesaplarÄḟ %0 risk ağÄḟrlÄḟğÄḟna tabi tutulur. BunlarÄḟn dÄḟşÄḟnda kalan diğer aktiflerin risk ağÄḟrlÄḟklÄḟ tutarÄḟ aşağÄḟdaki formÃỳle göre hesaplanÄḟr.

Risk AğÄḟrlÄḟklÄḟ Tutar = %100 x Risk TutarÄḟ

Kiralanan varlÄḟklarÄḟn kalÄḟntÄḟ değerleri için risk ağÄḟrlÄḟklÄḟ tutar aşağÄḟdaki formÃỳl uygulanmak suretiyle hesaplanÄḟr.

Risk AğÄḟrlÄḟklÄḟ Tutar = %100 x KalÄḟntÄḟ Değer

2. DEVRALINAN ALACAKLARIN TEMLÄḞK RÄḞSKÄḞNE ÄḞLÄḞŞKÄḞN RÄḞSK AĞIRLIKLI TUTAR HESAPLAMASI

33. DevralÄḟnan kurumsal ve perakende alacaklarÄḟn temlik riskine ilişkin risk ağÄḟrlÄḟklarÄḟ, ikinci fÄḟkradaki formÃỳle göre hesaplanÄḟr. DevralÄḟnan perakende alacaklar ile havuz bazÄḟnda değerlendirilip değerlendirilmediğine bakÄḟlmaksÄḟzÄḟn devralÄḟnan kurumsal alacaklarÄḟn risk ağÄḟrlÄḟklarÄḟ, bankanÄḟn tercihine bağlÄḟ olarak alacağÄḟn ya da Ek-2’nin elli ilÃḃ elli beşinci fÄḟkralarÄḟnda belirtilen asgari koşullarÄḟn sağlanmasÄḟ şartÄḟyla havuzun BK tahmininin ayrÄḟştÄḟrÄḟlmasÄḟ suretiyle bulunan parametreler kullanÄḟlarak hesaplanÄḟr. BK tahmini yapÄḟlÄḟrken içsel ve dÄḟşsal veriler kullanÄḟlabilir. BK tahmini, bankanÄḟn devralÄḟnan alacaklarla ilgili satÄḟcÄḟya ya da ÃỳçÃỳncÃỳ bir tarafa rÃỳcu hakkÄḟnÄḟn veya bunlarÄḟn garantisinin olmadÄḟğÄḟ kabul edilerek hesaplanÄḟr. BankanÄḟn, temlik riskini bir yÄḟl içerisinde ortadan kaldÄḟracak şekilde izlemesi ve yönetmesi kaydÄḟyla vade parametresi bir yÄḟl olarak dikkate alÄḟnabilir. DevralÄḟnan kurumsal veya perakende alacaklar için temlik riskinin ihmal edilebilir olmasÄḟ halinde Kurumdan izin alÄḟnmasÄḟ kaydÄḟyla söz konusu risk kurumsal veya perakende alacak sÄḟnÄḟfÄḟ için sermaye yeterliliği hesaplamasÄḟnda dikkate alÄḟnmayabilir.

Â

3. BK TUTARININ HESAPLANMASI

Â

34. BK tutarÄḟ, her bir alacak için risk ağÄḟrlÄḟklÄḟ tutar hesaplamasÄḟnda kullanÄḟlan TO, THK ve risk tutarlarÄḟ dikkate alÄḟnarak hesaplanÄḟr.

              Â

35. Diğer aktifler risk sÄḟnÄḟfÄḟ için BK tutarÄḟ sÄḟfÄḟr kabul edilir.

Â

36.Kurumsal alacaklar, bankalardan ve aracÄḟ kurumlardan alacaklar, merkezi yönetimler ve merkez bankalarÄḟndan alacaklar ile perakende alacaklar için BK ve BK tutarÄḟ, aşağÄḟdaki formÃỳllere göre hesaplanÄḟr.

BK = TO x THK

BK tutarÄḟ = BK x Risk TutarÄḟ

Gelişmiş ÄḞDD YaklaşÄḟmÄḟnÄḟn kullanÄḟldÄḟğÄḟ durumda temerrÃỳde dÃỳşmÃỳş alacaklar (TO=1) için BK, Ek-2’nin kÄḟrkÄḟncÄḟ fÄḟkrasÄḟnÄḟn (g) bendine göre hesaplanan BK’nÄḟn en iyi tahminidir (BKET). DördÃỳncÃỳ fÄḟkrada açÄḟklanan çifte temerrÃỳt etkisinin yansÄḟtÄḟldÄḟğÄḟ uygulamaya tÃḃbi olan alacaklar için, BK sÄḟfÄḟr kabul edilir.

Â

37. Yedinci fÄḟkrada belirtilen yöntemin kullanÄḟldÄḟğÄḟ ihtisas kredilerine ilişkin risklerin BK değerleri Tablo 2'ye göre belirlenir.

Â

Â

Tablo 2

Â	Kalan Vade (YÄḟl)	1.Kategori (GÃỳçlÃỳ)	2.Kategori (ÄḞyi)	3.Kategori (Yeterli)	4.Kategori (ZayÄḟf)	5.Kategori (TemerrÃỳt)
Volatilitesi YÃỳksek Ticari Gayrimenkul FinansmanÄḟ Kredileri	-	%0,4	%0,4	%2,8	%8	%50
Diğer ÄḞhtisas Kredileri	<2,5	%0	%0,4	%2,8	%8	%50
â‰ċ2,5	%0,4	%0,8	%2,8	%8	%50

Â

38. Risk ağÄḟrlÄḟklÄḟ tutarlarÄḟ Basit Risk AğÄḟrlÄḟğÄḟ YaklaşÄḟmÄḟna göre hesaplanan hisse senedi yatÄḟrÄḟmlarÄḟ için BK tutarÄḟ sÄḟfÄḟr olarak kabul edilir.

Â

39. Risk ağÄḟrlÄḟklÄḟ tutarlarÄḟ TO/THK YaklaşÄḟmÄḟna göre hesaplanan hisse senedi yatÄḟrÄḟmlarÄḟ için BK tutarÄḟ aşağÄḟdaki formÃỳl kullanÄḟlarak belirlenir.

Â

BK = TO x THK

BK tutarÄḟ = BK x Risk TutarÄḟ

Â

40. Risk ağÄḟrlÄḟklÄḟ tutarlarÄḟ ÄḞçsel Model YaklaşÄḟmÄḟna göre hesaplanan hisse senedi yatÄḟrÄḟmlarÄḟ için BK tutarÄḟ sÄḟfÄḟr olarak kabul edilir.

Â

41. DevralÄḟnan alacaklara ilişkin temlik riski için BK tutarÄḟ, aşağÄḟdaki formÃỳle göre hesaplanÄḟr.

Â

BK  = TO x THK

BK tutarÄḟ = BK x Risk TutarÄḟ

Â

Â

ÄḞKÄḞNCÄḞ BÖLÜM

TemerrÃỳt OlasÄḟlÄḟğÄḟ, TemerrÃỳt Halinde KayÄḟp ve Vade

Â

1. KURUMSAL ALACAKLAR, BANKALARDAN VE ARACI KURUMLARDAN ALACAKLAR, MERKEZÄḞ YÖNETÄḞMLER VE MERKEZ BANKALARINDAN ALACAKLAR

Â

1.1 TemerrÃỳt OlasÄḟlÄḟğÄḟ

1. Bankalar ve aracÄḟ kurumlardan alacaklar ile kurumsal alacaklarÄḟn TO'su %0,03’ten az olamaz.

2. DevralÄḟnan kurumsal alacaklarÄḟn temerrÃỳt riskine ilişkin risk ağÄḟrlÄḟklÄḟ tutarÄḟn alacak havuzu bazÄḟnda hesaplanmasÄḟ durumunda alacak havuzuna ilişkin TO'nun gÃỳvenilir şekilde tahmin edilmesi halinde bu TO; gÃỳvenilir şekilde tahmin edilmemesi halinde ise aşağÄḟdaki şekilde hesaplanan TO'lar kullanÄḟlÄḟr:

a) Temel ÄḞDD YaklaşÄḟmÄḟnÄḟn kullanÄḟlmasÄḟ halinde birincil alacak niteliğindeki devralÄḟnan kurumsal alacaklarÄḟn TO'su, içsel olarak hesaplanan BK’nÄḟn bu alacak havuzuna ilişkin THK'ya bölÃỳnmesi yoluyla bulunur.

b) Temel ÄḞDD YaklaşÄḟmÄḟnÄḟn kullanÄḟlmasÄḟ halinde ikincil alacak niteliğindeki devralÄḟnan kurumsal alacaklarÄḟn TO'su, alacak havuzunun içsel olarak hesaplanan BK’sÄḟna eşittir.

c) Gelişmiş ÄḞDD YaklaşÄḟmÄḟnÄḟn kullanÄḟlmasÄḟ halinde, devralÄḟnan kurumsal alacaklarÄḟn TO'su, içsel olarak hesaplanan BK tahminlerinin, içsel THK tahminine bölÃỳnmesi yoluyla bulunur.

Â

3. TemerrÃỳde dÃỳşmÃỳş borçlulara ilişkin TO %100 olarak dikkate alÄḟnÄḟr.

Â

4. Temel ÄḞDD YaklaşÄḟmÄḟnÄḟn kullanÄḟlmasÄḟ halinde bankalar, kredi riski (devralÄḟnan kurumsal alacaklara ilişkin temerrÃỳt ve temlik riski dahil) için fonlanmamÄḟş kredi korumasÄḟnÄḟ Kredi Riski AzaltÄḟm Tekniklerine ÄḞlişkin Tebliğ çerçevesinde TO’ya yansÄḟtabilirler.

Â

5. Gelişmiş ÄḞDD YaklaşÄḟmÄḟnÄḟn kullanÄḟlmasÄḟ halinde bankalar, kredi riski (devralÄḟnan kurumsal alacaklarÄḟn temlik ve temerrÃỳt riski dahil) için Ek-2’nin kÄḟrk beş ilÃḃ kÄḟrk yedinci fÄḟkralarÄḟnda belirtilen asgari şartlarÄḟn sağlanmasÄḟ koşuluyla fonlanmamÄḟş kredi korumalarÄḟnÄḟ TO’ya (veya THK’ya) yansÄḟtabilirler. FonlanmamÄḟş kredi korumalarÄḟnÄḟn TO'ya yansÄḟtÄḟlmasÄḟ durumunda Kredi Riski AzaltÄḟm Tekniklerine ÄḞlişkin Tebliğin 56 ncÄḟ maddesi uygulanÄḟr. Bu yansÄḟtma kredi korumasÄḟ tÃỳrleri bazÄḟnda tutarlÄḟ bir şekilde uygulanÄḟr. Bir garanti ile korunmuş alacaklar için bu yansÄḟtma, doğrudan garantörden olan muadil bir alacağÄḟn risk ağÄḟrlÄḟğÄḟndan daha dÃỳşÃỳk bir risk ağÄḟrlÄḟğÄḟna yol açacak şekilde yapÄḟlamaz.

Â

6. DevralÄḟnan kurumsal alacaklarÄḟn temlik riskine ilişkin TO, temlik riski için tahmin edilen BK'ya eşittir.

Â

1.2 TemerrÃỳt Halinde KayÄḟp

Â

7. Temel ÄḞDD YaklaşÄḟmÄḟnda aşağÄḟdaki THK değerleri kullanÄḟlÄḟr. AşağÄḟdaki bentlerin uygulamasÄḟnda Kredi Riski AzaltÄḟm Tekniklerine ÄḞlişkin Tebliğ hÃỳkÃỳmleri çerçevesinde fonlanmamÄḟş kredi korumalarÄḟ ile (b) bendi hariç diğer bentlerin uygulamasÄḟnda fonlanmÄḟş kredi korumalarÄḟ THK'ya yansÄḟtÄḟlabilir.

a) Birincil alacaklar için %45.

b) ÄḞkincil alacaklar için %75.

c) DevralÄḟnan kurumsal alacaklarÄḟn temerrÃỳt riskine ilişkin risk ağÄḟrlÄḟklÄḟ tutarÄḟn alacak havuzu bazÄḟnda hesaplanmasÄḟ ve TO'nun gÃỳvenilir şekilde tahmin edilememesi durumunda birincil alacak niteliğindeki devralÄḟnan kurumsal alacak havuzu için %45.

ç) DevralÄḟnan kurumsal alacaklarÄḟn temerrÃỳt riskine ilişkin risk ağÄḟrlÄḟklÄḟ tutarÄḟn alacak havuzu bazÄḟnda hesaplanmasÄḟ ve TO'nun gÃỳvenilir şekilde tahmin edilememesi durumunda ikincil alacak niteliğindeki devralÄḟnan kurumsal alacak havuzu için %100.

d) DevralÄḟnan kurumsal alacaklarÄḟn temlik riskinin alacak veya havuz bazÄḟnda hesaplanmasÄḟndan bağÄḟmsÄḟz olarak temlik riski için %100.

Â

8. Gelişmiş ÄḞDD YaklaşÄḟmÄḟnda içsel THK tahminleri kullanÄḟlÄḟr. Bu YaklaşÄḟmda, devralÄḟnan kurumsal alacaklarÄḟn temerrÃỳt riski alacak havuzu bazÄḟnda hesaplanÄḟrken, alacak havuzuna ilişkin THK'nÄḟn gÃỳvenilir şekilde tahmin edilmesi durumunda bu THK kullanÄḟlÄḟr. DevralÄḟnan kurumsal alacak havuzuna ilişkin THK'nÄḟn gÃỳvenilir şekilde tahmin edilmemesi durumunda, THK içsel olarak hesaplanan BK tahminlerinin, içsel TO tahminine bölÃỳnmesi yoluyla bulunur.

Â

9. Gelişmiş ÄḞDD YaklaşÄḟmÄḟnda, devralÄḟnan kurumsal alacaklarÄḟn temlik riskinin alacak veya havuz bazÄḟnda hesaplanmasÄḟndan bağÄḟmsÄḟz olarak temlik riski için THK %100 olarak kullanÄḟlÄḟr.

Â

10. Gelişmiş ÄḞDD YaklaşÄḟmÄḟnda, kredi riski (devralÄḟnan kurumsal alacaklarÄḟn temlik ve temerrÃỳt riski dahil) için Ek-2’nin kÄḟrk beş ilÃḃ kÄḟrk yedinci fÄḟkralarÄḟnda belirtilen asgari şartlarÄḟn sağlanmasÄḟ koşuluyla fonlanmamÄḟş kredi korumalarÄḟ THK’ya (veya TO’ya) yansÄḟtÄḟlabilir. Bu yansÄḟtma kredi korumasÄḟ tÃỳrleri bazÄḟnda tutarlÄḟ bir şekilde uygulanÄḟr. Bir garanti ile korunmuş alacaklar için bu yansÄḟtma, doğrudan garantörden olan muadil bir alacağÄḟn risk ağÄḟrlÄḟğÄḟndan daha dÃỳşÃỳk bir risk ağÄḟrlÄḟğÄḟna yol açacak şekilde yapÄḟlamaz.

Â

1.3 Vade

Â

11. Temel ÄḞDD YaklaşÄḟmÄḟnÄḟ kullanan bankalar tarafÄḟndan vade; repo ve menkul kÄḟymet veya emtia ödÃỳnç alma/verme işlemleri için 0,5 yÄḟl, diğer tÃỳm işlemler için 2,5 yÄḟl olarak uygulanÄḟr. Kurum tarafÄḟndan izin verilmesi kaydÄḟyla, tÃỳrÃỳne bakÄḟlmaksÄḟzÄḟn tÃỳm alacaklar için vade on ikinci fÄḟkra uyarÄḟnca belirlenebilir.

Â

12. Gelişmiş ÄḞDD YaklaşÄḟmÄḟnÄḟ kullanan bankalarca nakit akÄḟşlarÄḟ belirli olan araçlar için vade aşağÄḟdaki efektif vade formÃỳlÃỳ kullanÄḟlarak belirlenir. On Ãỳç ilÃḃ on beşinci fÄḟkra hÃỳkÃỳmleri saklÄḟ kalmak kaydÄḟyla bu fÄḟkra uyarÄḟnca bulunacak vadenin 1 yÄḟldan kÄḟsa veya 5 yÄḟldan uzun olmasÄḟ halinde vade olarak bu asgari veya azami sÃỳreler kullanÄḟlÄḟr. BankanÄḟn vadeyi aşağÄḟdaki formÃỳl ile hesaplayamadÄḟğÄḟ durumlarda vade, borçlunun sözleşmeye bağlÄḟ yÃỳkÃỳmlÃỳlÃỳklerini tam olarak yerine getirmesi için tanÄḟnan yÄḟl cinsinden azami kalan sÃỳredir. Özel netleştirme sözleşmeleri kapsamÄḟndaki tÃỳrev finansal araçlar için vade olarak, her bir işlem için sözleşmede belirtilen nominal tutar esas alÄḟnarak ağÄḟrlÄḟklandÄḟrÄḟlmÄḟş ortalama kalan vade dikkate alÄḟnÄḟr. Bunlar dÄḟşÄḟnda kalan tÃỳm riskler için efektif vade 2,5 yÄḟldÄḟr.

Â

Â

Â

FormÃỳlde, NAt, sözleşmeye göre borçlunun yÄḟl cinsinden t zamanÄḟnda ödemekle yÃỳkÃỳmlÃỳ olduğu anapara, faiz ve komisyon tutarlarÄḟnÄḟ gösterir.

Â

13.GÃỳnlÃỳk olarak değerleme ve gÃỳnlÃỳk yeniden marjlama işlemine tabi, sözleşmede temerrÃỳt ya da karşÄḟ tarafÄḟn marj yatÄḟrma yÃỳkÃỳmlÃỳlÃỳğÃỳnÃỳ yerine getirmemesi halinde teminatÄḟn derhal tasfiyesine veya mahsubuna imkÃḃn sağlayan hÃỳkÃỳmler içeren ve orijinal vadesi 1 yÄḟldan kÄḟsa olan aşağÄḟda yer alan işlemler için asgari vade olarak 1 yÄḟl yerine 1 gÃỳn dikkate alÄḟnÄḟr:

a) Tamamen veya bÃỳyÃỳk ölçÃỳde teminatlandÄḟrÄḟlmÄḟş tÃỳrev finansal araçlar.

b) Tamamen veya bÃỳyÃỳk ölçÃỳde teminatlandÄḟrÄḟlmÄḟş kredili menkul kÄḟymet işlemleri.

c) Repo işlemleri, menkul kÄḟymet veya emtia ödÃỳnç verme veya alma işlemleri.

Â

14. On ÃỳçÃỳncÃỳ fÄḟkrada belirtilen işlemlerin özel netleştirme sözleşmelerine tabi olmasÄḟ durumunda, tÃỳrev finansal araçlar ile kredili menkul kÄḟymet işlemleri için asgari 10 gÃỳn; repo işlemleri ya da menkul kÄḟymet veya emtia ödÃỳnç alma ve verme işlemleri için asgari 5 gÃỳn olmak kaydÄḟyla her bir işlem için sözleşmede belirtilen nominal tutar esas alÄḟnarak ağÄḟrlÄḟklandÄḟrÄḟlmÄḟş ortalama kalan vade dikkate alÄḟnÄḟr.

15.Bir borçlunun sÃỳrekli finansmanÄḟ kapsamÄḟnda olmamak kaydÄḟyla aşağÄḟda belirtilen kÄḟsa vadeli alacaklar için asgari vade olarak 1 gÃỳn dikkate alÄḟnÄḟr.

               a) TakasÄḟ 5 iş gÃỳnÃỳ içerisinde gerçekleşecek olan bankalardan olan yabancÄḟ para cinsinden işlemlerin takasÄḟndan kaynaklanan alacaklar.

               b) Kalan vadesi 1 yÄḟldan kÄḟsa olan ithalat ve ihracat akreditifleri.

               c) TakasÄḟ 2 iş gÃỳnÃỳ veya genel teslim sÃỳresi içerisinde gerçekleştirilecek olan menkul kÄḟymet alÄḟm satÄḟmÄḟ işlemlerinden kaynaklanan alacaklar.

               ç) Elektronik para transferi işlemleri kapsamÄḟnda gerçekleştirilen nakit takasÄḟndan kaynaklanan alacaklar.

Â

16. BankanÄḟn, Birinci BölÃỳmÃỳn sekizinci fÄḟkrasÄḟ uyarÄḟnca devralÄḟnan kurumsal alacaklarÄḟn temerrÃỳt riskine ilişkin risk ağÄḟrlÄḟğÄḟnÄḟ havuz bazÄḟnda hesaplamasÄḟ durumunda vade, asgari 1 yÄḟl olmak kaydÄḟyla, devralÄḟnan alacaklarÄḟn ağÄḟrlÄḟklÄḟ ortalama vadesine eşittir. AlacaklarÄḟn devralÄḟnmasÄḟna ilişkin olarak verilmiş olan taahhÃỳdÃỳn vadesi sÃỳresince devralÄḟnmasÄḟ gereken alacaklarÄḟn kalitesindeki önemli bozulmalara karşÄḟ bankayÄḟ koruyan etkili teminatlarÄḟn, erken itfa gerektiren şartlarÄḟn veya başka koruyucu mekanizmalarÄḟn öngörÃỳlmÃỳş olmasÄḟ şartÄḟyla, taahhÃỳt kapsamÄḟndaki henÃỳz devralÄḟnmamÄḟş alacaklar için de aynÄḟ vade kullanÄḟlÄḟr. Koruyucu mekanizmalarÄḟn öngörÃỳlmediği taahhÃỳtler kapsamÄḟndaki devralÄḟnmamÄḟş alacaklar için vade, asgari 1 yÄḟl olmak kaydÄḟyla, taahhÃỳt kapsamÄḟndaki en uzun vadeli muhtemel alacağÄḟn vadesi ile taahhÃỳdÃỳn kalan vadesinin toplamÄḟdÄḟr.

Â

17. Yönetmeliğe ekli Ek-2’nin ÄḞkinci KÄḟsmÄḟnÄḟn ÜçÃỳncÃỳ BölÃỳmÃỳnde belirtilen ÄḞçsel Model Yönteminin uygulandÄḟğÄḟ ve netleştirme grubuna dÃḃhil olan en uzun vadeli sözleşmenin vadesinin bir yÄḟldan uzun olduğu alacaklar için vade, aşağÄḟdaki formÃỳl kullanÄḟlarak bulunur. Kurumca uygun görÃỳlmesi şartÄḟyla tek taraflÄḟ KDA kullanÄḟlmasÄḟ için Yönetmeliğe ekli        Ek-2’nin DördÃỳncÃỳ KÄḟsmÄḟnÄḟn ÄḞkinci BölÃỳmÃỳnde belirtilen Gelişmiş Yöntemin kullanÄḟlmasÄḟ durumunda bu formÃỳlle hesaplanan vade yerine model ile bulunan vade kullanÄḟlabilir.

Â

Â

FormÃỳlde,

Â

          : tk gelecek zamanÄḟnda, tk>1 için “0” değerini, tk1 için “1” değerini alan     Â

                  değişkendir.Â

               : tk gelecek zaman için risksiz iskonto faktörÃỳdÃỳr.

       Â   : Yönetmeliğe ekli, Ek-2’nin Birinci KÄḟsmÄḟn Birinci BölÃỳmÃỳnde tanÄḟmlanan

                         beklenen risk tutarÄḟdÄḟr.                               Â

                                         Â

      Â  : Yönetmeliğe ekli, Ek-2’nin Birinci KÄḟsmÄḟn Birinci BölÃỳmÃỳnde tanÄḟmlanan   efektif beklenen risk tutarÄḟdÄḟr.

         ∆tk         : tk – tk-1’dir.

Â

Â

Â

18. Yönetmeliğe ekli Ek-2’nin ÄḞkinci KÄḟsmÄḟnÄḟn ÜçÃỳncÃỳ BölÃỳmÃỳnde belirtilen ÄḞçsel Model Yönteminin uygulandÄḟğÄḟ ve netleştirme grubuna dÃḃhil olan en uzun vadeli sözleşmenin vadesinin bir yÄḟldan kÄḟsa olduğu alacaklar için vade on ikinci fÄḟkrada belirtilen formÃỳl ile hesaplanÄḟr ve on Ãỳç ilÃḃ on beşinci fÄḟkra hÃỳkÃỳmleri saklÄḟ kalmak kaydÄḟyla asgari vade olarak 1 yÄḟl kullanÄḟlÄḟr. Yönetmeliğe ekli Ek-2’nin ÄḞkinci KÄḟsmÄḟnÄḟn ÜçÃỳncÃỳ BölÃỳmÃỳnde belirtilen ÄḞçsel Model Yöntemini uygulayan ve getirisi faiz oranÄḟna dayanan finansal araçlar için spesifik risk için sermaye yÃỳkÃỳmlÃỳlÃỳğÃỳ hesaplamasÄḟnda içsel model kullanma izni olan bankalar tarafÄḟndan, spesifik risk için kullanÄḟlan içsel modelin kredi değerliliğinin değişmesi nedeniyle zarara maruz kalma riskini içermesi koşuluyla vade olarak 1 yÄḟl kullanÄḟlÄḟr.

Â

19. Birinci BölÃỳmÃỳn dördÃỳncÃỳ fÄḟkrasÄḟnda belirtilen çifte temerrÃỳt etkisinin yansÄḟtÄḟldÄḟğÄḟ uygulamada vade 1 yÄḟldan kÄḟsa olmamak kaydÄḟyla kredi korumasÄḟnÄḟn efektif vadesidir.

Â

2. PERAKENDE KREDÄḞLER

Â

2.1 TemerrÃỳt OlasÄḟlÄḟğÄḟ

Â

20. Bir alacağÄḟn TO'su %0,03’ten dÃỳşÃỳk olamaz.

Â

21. TemerrÃỳde dÃỳşmÃỳş borçlular ile alacağÄḟn TO’sunun dikkate alÄḟndÄḟğÄḟ durumlarda temerrÃỳde dÃỳşmÃỳş alacaklara ilişkin TO %100 olarak dikkate alÄḟnÄḟr.

Â

22. DevralÄḟnan alacaklarÄḟn temlik riskine ilişkin TO, temlik riski için tahmin edilen BK tahminine eşittir.

Â

23. MÃỳnferit bir alacağa veya bir alacak havuzuna ilişkin sağlanan fonlanmamÄḟş kredi korumasÄḟnÄḟn etkisi, kredi riski (devralÄḟnan perakende alacaklara ilişkin temerrÃỳt ve temlik riski dahil) için beşinci fÄḟkra hÃỳkÃỳmleri çerçevesinde TO’ya (veya THK'ya) yansÄḟtÄḟlabilir.

Â

2.2 TemerrÃỳt Halinde KayÄḟp

Â

24. Perakende alacaklar için içsel THK tahminleri kullanÄḟlÄḟr. DevralÄḟnan alacaklarÄḟn temlik riski için, THK değeri %100 olarak dikkate alÄḟnÄḟr.

Â

25. MÃỳnferit bir alacağa veya bir alacak havuzuna ilişkin sağlanan fonlanmamÄḟş kredi korumasÄḟnÄḟn etkisi, kredi riski (devralÄḟnan perakende alacaklara ilişkin temerrÃỳt ve temlik riski dahil) için onuncu fÄḟkra hÃỳkÃỳmleri çerçevesinde THK’ya (veya TO'ya) yansÄḟtÄḟlabilir.

Â

26. Merkezi yönetim garantisi altÄḟna alÄḟnmamÄḟş ikamet amaçlÄḟ gayrimenkul ipoteğine dayalÄḟ perakende alacaklardan oluşan her bir havuz için THK %10'dan az olamaz. Merkezi yönetim garantisi altÄḟna alÄḟnmamÄḟş ticari gayrimenkul ipoteğine dayalÄḟ perakende alacaklardan oluşan her bir havuz için THK %15'den az olamaz. YurtdÄḟşÄḟndaki bir gayrimenkulÃỳn ipoteğiyle teminatlandÄḟrÄḟlmÄḟş alacaklarda, ilgili Ãỳlke tarafÄḟndan daha yÃỳksek THK oranlarÄḟ belirlenmiş olmasÄḟ durumunda asgari olarak bu oranlar dikkate alÄḟnÄḟr.

Â

3. TO/THK YAKLAŞIMINA TÂBÄḞ OLAN HÄḞSSE SENEDÄḞ YATIRIMLARI

Â

3.1 TemerrÃỳt OlasÄḟlÄḟğÄḟ

Â

27. TO/THK YaklaşÄḟmÄḟna tabi olan hisse senedi yatÄḟrÄḟmlarÄḟnÄḟn TO'larÄḟ, kurumsal alacaklar için uygulanan yöntemler çerçevesinde belirlenir.Â

3.2 TemerrÃỳt Halinde KayÄḟp

Â

28. Hisse senedi yatÄḟrÄḟmlarÄḟna THK %90 olarak uygulanÄḟr.

Â

3.3 Vade

Â

29. Hisse senedi yatÄḟrÄḟmlarÄḟna uygulanacak vade 5 yÄḟldÄḟr.

Â

Â

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Risk TutarÄḟ

Â

1. KURUMSAL ALACAKLAR, BANKALARDAN VE ARACI KURUMLARDAN ALACAKLAR, MERKEZÄḞ YÖNETÄḞMLER VE MERKEZ BANKALARINDAN ALACAKLAR ÄḞLE PERAKENDE ALACAKLAR

Â

1.(Değişik:RG-14/3/2018-30360)(2)AlacaklarÄḟn risk tutarÄḟ hesaplanÄḟrken, Kredilerin SÄḟnÄḟflandÄḟrÄḟlmasÄḟ ve Bunlar ÄḞçin AyrÄḟlacak KarşÄḟlÄḟklara ÄḞlişkin Usul ve Esaslar HakkÄḟnda Yönetmelik uyarÄḟnca ayrÄḟlmÄḟş karşÄḟlÄḟklar dÃỳşÃỳlmeden önceki tutarlar dikkate alÄḟnÄḟr. DevralÄḟnan alacaklarÄḟn iskontolu olarak satÄḟn alÄḟnmasÄḟ durumunda, risk tutarÄḟ olarak iskontodan önceki tutarlar dikkate alÄḟnÄḟr.

Â

2. Temel ÄḞDD YaklaşÄḟmÄḟnda, gayrinakdi kredi ve taahhÃỳtler, (a) ilÃḃ (c) bentlerinde belirtilenler hariç olmak Ãỳzere Yönetmeliğin 5 inci maddesi uyarÄḟnca sÄḟnÄḟflandÄḟrÄḟlÄḟr ve bunlarÄḟn risk tutarÄḟ aynÄḟ maddedeki oranlar uygulanmak suretiyle hesaplanÄḟr. Bir gayrinakdi kredi veya taahhÃỳt, başka bir gayrinakdi kredi veya taahhÃỳdÃỳn uzantÄḟsÄḟ olmasÄḟ durumunda, dönÃỳştÃỳrme oranlarÄḟndan kÃỳçÃỳk olanÄḟ kullanÄḟlÄḟr.

a) (Değişik:RG-20/1/2016-29599)(1) ÂBanka tarafÄḟndan istenildiği zaman herhangi bir şarta bağlÄḟ olmadan cayÄḟlabilen ya da borçlunun kredi değerliliğinde bozulma olmasÄḟ halinde otomatik olarak iptal edilebilen cayÄḟlabilir taahhÃỳtler için %0 dönÃỳştÃỳrme oranÄḟ uygulanÄḟr. %0 dönÃỳştÃỳrme oranÄḟ uygulanabilmesi için, bankalarÄḟn, borçlunun mali durumunu dÃỳzenli olarak izlemesi ve iç kontrol sistemlerinin borçlunun kredi kalitesindeki bir bozulmanÄḟn derhal tespit edilmesine olanak sağlamasÄḟ gerekir. Sözleşme koşullarÄḟnÄḟn bankaya kullandÄḟrÄḟlmamÄḟş kredi taahhÃỳtlerinden cayabilme hakkÄḟ vermesi durumunda, tÃỳketiciyi koruma mevzuatÄḟnÄḟn ve ilgili diğer mevzuatÄḟn da dikkate alÄḟnmasÄḟ şartÄḟyla bu taahhÃỳtlerin şarta bağlÄḟ olmadan cayÄḟlabilir olduğu kabul edilebilir.

b) Banka tarafÄḟndan istenildiği zaman herhangi bir şarta bağlÄḟ olmadan cayÄḟlabilen ya da borçlunun kredi değerliliğinde bozulma olmasÄḟ halinde otomatik olarak iptal edilebilen devralÄḟnan alacaklara ilişkin kullanÄḟlmamÄḟş rotatif satÄḟn alma taahhÃỳtleri için %0 dönÃỳştÃỳrme oranÄḟ uygulanÄḟr. %0 dönÃỳştÃỳrme oranÄḟ uygulanabilmesi için, borçlunun mali durumunun dÃỳzenli olarak izlenmesi ve iç kontrol sistemlerinin borçlunun kredi kalitesindeki bir bozulmanÄḟn derhal tespitine imkÃḃn vermesi gerekir.

c) Menkul kÄḟymet ihracÄḟna aracÄḟlÄḟk taahhÃỳtleri, rotatif halka arza aracÄḟlÄḟk yÃỳklenimi taahhÃỳtleri ve kredi limitlerinin (cayÄḟlabilir nitelikte olmayan kredi tahsis taahhÃỳtleri ile kredili mevduat hesabÄḟ limit taahhÃỳtleri ve kredi kartÄḟ harcama limiti taahhÃỳtleri) kullanÄḟlmayan kÄḟsÄḟmlarÄḟ için %75 dönÃỳştÃỳrme oranÄḟ uygulanÄḟr.

Â

3. Gelişmiş ÄḞDD YaklaşÄḟmÄḟnda gayrinakdi kredi ve taahhÃỳtlerin risk tutarÄḟ, nakde dönÃỳşmemiş alacak tutarlarÄḟnÄḟn içsel dönÃỳştÃỳrme oranÄḟ tahminleri ile çarpÄḟlmasÄḟ suretiyle bulunur. Bu YaklaşÄḟmda, perakende alacaklar risk sÄḟnÄḟfÄḟnda yer alanlar hariç ikinci fÄḟkra uyarÄḟnca %100 dönÃỳştÃỳrme oranÄḟ uygulanan gayrinakdi kredi ve taahhÃỳtlere içsel dönÃỳştÃỳrme oranlarÄḟ yerine %100 oranÄḟ uygulanÄḟr. Perakende alacaklar içerisinde yer alan döviz kuru ve faiz oranÄḟna ilişkin taahhÃỳtler için içsel dönÃỳştÃỳrme oranlarÄḟ kullanÄḟlmaz. Bu alacaklar Yönetmeliğin 5 inci maddesi uyarÄḟnca sÄḟnÄḟflandÄḟrÄḟlÄḟr ve bunlarÄḟn risk tutarÄḟ aynÄḟ maddedeki oranlar uygulanmak suretiyle hesaplanÄḟr.

Â

4. TÃỳrev finansal araçlar için risk tutarÄḟ Yönetmeliğe ekli Ek-2 uyarÄḟnca belirlenir.

Â

5. Temel ÄḞDD YaklaşÄḟmÄḟnda, repo işlemleri, menkul kÄḟymet veya emtia ödÃỳnç verme veya ödÃỳnç alma işlemleri, takas sÃỳresi uzun işlemler ve kredili menkul kÄḟymet işlemlerinin risk tutarÄḟ Yönetmeliğe ekli Ek-2 ya da Kredi Riski AzaltÄḟm Tekniklerine ÄḞlişkin Tebliğde belirtilen usul ve esaslara uygun olarak belirlenir. Gelişmiş ÄḞDD YaklaşÄḟmÄḟ kapsamÄḟnda bahse konu işlemlerin risk tutarÄḟ, Temel ÄḞDD YaklaşÄḟmÄḟ ile aynÄḟ usul ve esaslara göre belirlenir.

Â

6. Maruz kalÄḟnan riskin repo sözleşmesi, menkul kÄḟymet ya da emtia ödÃỳnç verme veya ödÃỳnç alma işlemi veya kredili menkul kÄḟymet işlemleri kapsamÄḟnda satÄḟlan, devredilen veya ödÃỳnç verilen menkul kÄḟymetler veya emtia niteliğinde olduğu durumlarda bu menkul kÄḟymetlerin veya emtianÄḟn risk tutarÄḟ Kredi Riski AzaltÄḟm Tekniklerine ÄḞlişkin Tebliğ uyarÄḟnca ilgili volatilite ayarlamasÄḟ uygulanarak artÄḟrÄḟlÄḟr.

Â

7. Krediler ve mevduatlarÄḟn bilanço içi netleştirilmeye konu edilmesi durumunda risk tutarÄḟ hesaplanmasÄḟnda, Kredi Riski AzaltÄḟm Tekniklerine ÄḞlişkin Tebliğde belirtilen yöntemler uygulanÄḟr.

Â

8. Finansal kiralama alacaklarÄḟ için risk tutarÄḟ iskonto edilmiş asgari kiralama ödemelerinden oluşur. Kiralanan varlÄḟğÄḟn kalÄḟntÄḟ değerinin kiracÄḟ dÄḟşÄḟnda ÃỳçÃỳncÃỳ bir kişi tarafÄḟndan ödenmesinin garanti edildiği ve garantör ile garantinin Kredi Riski AzaltÄḟm Tekniklerine ÄḞlişkin Tebliğin sÄḟrasÄḟyla 13, 26 ve 27 nci maddelerinde belirtilen şartlarÄḟ sağladÄḟğÄḟ durumlarda, garanti fonlanmamÄḟş kredi korumasÄḟ olarak dikkate alÄḟnÄḟr.

Â

9. DevralÄḟnan alacaklarÄḟn risk tutarÄḟ, temlik riski için kredi riski azaltÄḟmÄḟ etkisi dikkate alÄḟnmadan önce hesaplanan sermaye yÃỳkÃỳmlÃỳlÃỳğÃỳnÃỳn, devralÄḟnan alacaklar için birinci fÄḟkrada belirtilen risk tutarÄḟndan çÄḟkarÄḟlmasÄḟ suretiyle bulunur. ÄḞçsel dönÃỳştÃỳrme oranlarÄḟ tahminlerinin kullanÄḟlÄḟp kullanÄḟlmadÄḟğÄḟndan bağÄḟmsÄḟz olarak, rotatif alacak devralma işlemlerinde alacaklarÄḟn risk tutarÄḟ, devralÄḟnan alacaklarÄḟn kullanÄḟlan kÄḟsmÄḟ ile devralma taahhÃỳtlerinin kullanÄḟlmayan kÄḟsmÄḟnÄḟn %75'inin toplamÄḟndan, temlik riski için kredi riski azaltÄḟmÄḟ etkisi dikkate alÄḟnmadan önce hesaplanan sermaye yÃỳkÃỳmlÃỳlÃỳğÃỳnÃỳn çÄḟkarÄḟlmasÄḟ suretiyle bulunur.

              Â

10.Perakende alacaklarÄḟn sadece kullandÄḟrÄḟlan kÄḟsÄḟmlarÄḟnÄḟn menkul kÄḟymetleştirmeye konu olmasÄḟ halinde dönÃỳştÃỳrme oranÄḟ, kullandÄḟrÄḟlmayan kÄḟsÄḟmlardan bankaya tekabÃỳl eden paya uygulanÄḟr. BankanÄḟn payÄḟ, menkul kÄḟymetleştirilmeye konu edilen perakende alacaklarÄḟn kullanÄḟlan kÄḟsÄḟmlarÄḟnÄḟn banka payÄḟna tekabÃỳl eden oranÄḟ baz alÄḟnarak hesaplanÄḟr.

Â

2. HÄḞSSE SENEDÄḞ YATIRIMLARI

Â

11. (Değişik:RG-14/3/2018-30360)(2) Hisse senedi yatÄḟrÄḟmlarÄḟnÄḟn risk tutarÄḟ, TÃỳrkiye Muhasebe StandartlarÄḟ uyarÄḟnca değerlenmiş tutarlarÄḟnÄḟ ifade eder.

Â

12. (Değişik:RG-14/3/2018-30360)(2)Bilanço dÄḟşÄḟnda izlenen hisse senedi yatÄḟrÄḟmlarÄḟnÄḟn risk tutarÄḟ, nominal değerlerini ifade eder.

Â

3. DÄḞĞER AKTÄḞFLER

Â

13. (Değişik:RG-14/3/2018-30360)(2) Diğer aktiflere ilişkin risk tutarÄḟ, ilgili aktifin TÃỳrkiye Muhasebe StandartlarÄḟ uyarÄḟnca değerlenmiş tutarÄḟnÄḟ ifade eder.

Â

EK–2

Â

ASGARÄḞ ŞARTLAR

Â

1. DERECELENDÄḞRME SÄḞSTEMLERÄḞ

Â

1. Bir risk sÄḟnÄḟfÄḟ için birden fazla derecelendirme sisteminin kullanÄḟlmasÄḟ halinde, borçlular veya işlemler için kullanÄḟlan derecelendirme sistemi seçimlerinin gerekçelerinin belgelendirilmesi ve seçilen sistemlerin borçlularÄḟn veya işlemlerin risk seviyelerini doğru şekilde yansÄḟtmasÄḟ esastÄḟr.

Â

2. Derecelendirme sistemi seçim kriterlerinin ve sÃỳreçlerinin mevcut portföy yapÄḟsÄḟna ve dÄḟşsal faktörlere uygunluğunun devam ettiğinin teyit edilmesi amacÄḟyla, söz konusu kriter ve sÃỳreçler periyodik olarak gözden geçirilir.

Â

3. BankanÄḟn, her bir borçlu ya da işlem için kendi risk parametresine ilişkin tahminlerini kullandÄḟğÄḟ durumlarda bu tahminler, bir derecelendirme cetvelindeki derecelendirme notlarÄḟna atanan tahminler olarak kabul edilir.

Â

1.1 Derecelendirme sisteminin yapÄḟsÄḟ

Â

4. Kurumsal alacaklar, bankalardan ve aracÄḟ kurumlardan alacaklar, merkezi yönetimlerden ve merkez bankalarÄḟndan alacaklar için kullanÄḟlan derecelendirme sistemlerinin aşağÄḟda belirtilen özellikleri taşÄḟmasÄḟ gerekir:

a) Derecelendirme sistemi, borçlunun ve işlemin risk yapÄḟsÄḟnÄḟ dikkate alÄḟr. ÄḞşlemin risk yapÄḟsÄḟ teminat, birinci veya ikincil alacak olup olmamasÄḟ, ÃỳrÃỳn tipi gibi işleme özgÃỳ faktörleri yansÄḟtÄḟr. Temel ÄḞDD YaklaşÄḟmÄḟnda işlemin risk yapÄḟsÄḟnÄḟn dikkate alÄḟnmasÄḟ şartÄḟ, hem borçlunun hem de işlemin risk yapÄḟsÄḟnÄḟ yansÄḟtan tek bir boyut ile yerine getirilebilir.    Â

b) Derecelendirme sisteminde, mÃỳnhasÄḟran kredi riskini sayÄḟsallaştÄḟran bir borçlu derecelendirme cetveli bulunur. Borçlu derecelendirme cetvelinde, temerrÃỳde dÃỳşmemiş borçlular için en az yedi, temerrÃỳde dÃỳşmÃỳş borçlular için en az bir derecelendirme notu bulunur.

c) Bankalar, her bir borçlu derecelendirme notuna tekabÃỳl eden kredi riski dÃỳzeyi ile bu risk dÃỳzeylerinin birbirinden ayÄḟrt edilmesi için kullanÄḟlan kriterler arasÄḟndaki ilişkiyi yazÄḟlÄḟ hale getirir. Tahmin edilen ve ölçÃỳlen risk, derecelendirme notlarÄḟ kötÃỳleştikçe artar.

ç) Portföyleri belirli bir sektör ve kredi riski aralÄḟğÄḟnda yoğunlaşmÄḟş olan bankalarÄḟn, borçlularÄḟn belirli bir derecelendirme notunda aşÄḟrÄḟ yoğunlaşmasÄḟnÄḟn önlenmesi için bu aralÄḟkta yeterli sayÄḟda derecelendirme notu belirlemeleri gereklidir. Tek bir borçlu derecelendirme notunda belirgin yoğunlaşmalarÄḟn olmasÄḟ halinde, notun yeterince dar bir TO aralÄḟğÄḟnÄḟ kapsadÄḟğÄḟnÄḟn ve aynÄḟ nota sahip tÃỳm borçlularÄḟn kredi riskinin söz konusu aralÄḟk içinde yer aldÄḟğÄḟnÄḟn ampirik kanÄḟtlarla desteklenmesi gerekir.

d) Sermaye yÃỳkÃỳmlÃỳlÃỳğÃỳ hesaplamasÄḟnda Gelişmiş ÄḞDD YaklaşÄḟmÄḟnÄḟn kullanÄḟmÄḟna izin verilebilmesi için, derecelendirme sisteminin, mÃỳnhasÄḟran THK’ya ilişkin ayrÄḟ bir işlem derecelendirme cetveline sahip olmasÄḟ gerekir. ÄḞşlem dereceleri bunlarla sÄḟnÄḟrlÄḟ olmamak Ãỳzere teminat yapÄḟsÄḟ, ÃỳrÃỳn, sektör gibi THK’yÄḟ etkileyebilecek tÃỳm faktörleri dikkate alabilir. Borçluya ilişkin özellikler, THK’yÄḟ tahmin edebildiği ölçÃỳde THK’ya ilişkin işlem derecelerine dahil edilebilir. ÄḞşlem derecelendirme notunun tanÄḟmÄḟnÄḟn, alacaklarÄḟn derecelendirme notlarÄḟnÄḟn nasÄḟl belirlendiğini ve notlara ilişkin risk dÃỳzeylerinin birbirinden ayÄḟrt edilmesi için kullanÄḟlan kriterlerin neler olduğunu içermesi gerekir. ÄḞşlem derecelerini etkileyen faktörler, bu faktörlerin tahminler için daha doğru ve daha uygun olduğu konusunda Kurumun ikna edilmesi kaydÄḟyla risk sÄḟnÄḟflarÄḟnÄḟn alt gruplarÄḟ bazÄḟnda değiştirilebilir.

e) Tek bir işlem derecelendirme notunda belirgin yoğunlaşmalarÄḟn olmasÄḟ halinde, notun yeterince dar bir THK aralÄḟğÄḟnÄḟ kapsadÄḟğÄḟnÄḟn ve aynÄḟ nota sahip tÃỳm işlemlerin risklerinin söz konusu aralÄḟk içinde yer aldÄḟğÄḟnÄḟn ampirik kanÄḟtlarla desteklenmesi gerekir.

Â

5. ÄḞhtisas kredilerine ilişkin risk ağÄḟrlÄḟklarÄḟnÄḟn belirlenmesinde Ek-1’in Birinci BölÃỳmÃỳnÃỳn yedinci fÄḟkrasÄḟnda yer alan yöntemi kullanan bankalarca, mÃỳnhasÄḟran bu krediler için kredi riskini sayÄḟsallaştÄḟran bir derecelendirme cetvelinin bulunmasÄḟ gerekir. Bankalarca ihtisas kredilerinde, temerrÃỳde dÃỳşmemiş borçlular için en az dört ve temerrÃỳde dÃỳşmÃỳş borçlular için en az bir derecelendirme notu kullanÄḟlÄḟr.

Â

6. Perakende alacaklar için kullanÄḟlan derecelendirme sistemleri aşağÄḟda belirtilen özellikleri taşÄḟmasÄḟ gerekir:

a) Derecelendirme sistemleri, hem borçlu hem de işlem riskini yansÄḟtÄḟr ve borçlu ile işlemin tÃỳm özelliklerini kapsar.

b) Risk ayrÄḟştÄḟrma yaklaşÄḟmÄḟnÄḟn, herhangi bir havuz içerisindeki alacak sayÄḟsÄḟnÄḟn, ilgili havuz kapsamÄḟndaki kayÄḟp parametrelerinin uygun şekilde sayÄḟsallaştÄḟrÄḟlmasÄḟnÄḟ ve doğrulanmasÄḟnÄḟ temin etmesini sağlayacak dÃỳzeyde olmasÄḟ gerekir. AlacaklarÄḟn ve borçlularÄḟn havuzlara dağÄḟtÄḟmÄḟ, aşÄḟrÄḟ yoğunlaşmalarÄḟ önleyecek şekilde yapÄḟlÄḟr.

c) BankalarÄḟn alacaklarÄḟ havuzlara tahsisi sÃỳrecinin, uygun bir risk ayrÄḟştÄḟrmasÄḟna ve yeterince homojen nitelikte olan risklerin gruplandÄḟrÄḟlmasÄḟna olanak vermesi ve havuz dÃỳzeyinde kayÄḟp parametrelerine ilişkin doğru ve tutarlÄḟ bir tahmin sağlamasÄḟ gerekir. DevralÄḟnan alacaklar için bu gruplandÄḟrma, satÄḟcÄḟnÄḟn kredilendirme uygulamalarÄḟnÄḟ ve mÃỳşterilerinin farklÄḟlÄḟklarÄḟnÄḟ yansÄḟtÄḟr.

Â

7. Perakende alacaklarÄḟn havuzlara tahsisinde aşağÄḟdaki risk faktörleri dikkate alÄḟnÄḟr:

a) Borçlunun risk özellikleri,

b) ÜrÃỳn veya teminat ya da her ikisi de dÃḃhil olmak Ãỳzere işlemin risk özellikleri,  teminatÄḟn birden fazla kredi için kullanÄḟldÄḟğÄḟ durumlar,

c) (Değişik:RG-20/1/2016-29599) (1) Ödemelerin gecikmesine ilişkin durumlar.

Â

1.2 AlacaklarÄḟn derecelere veya havuzlara tahsisi

Â

8. BankalarÄḟn, derecelendirme sisteminde alacaklarÄḟn derece veya havuzlara tahsisine ilişkin aşağÄḟdaki şartlarÄḟ sağlayan somut tanÄḟm, kriter ve sÃỳreçlere sahip olmasÄḟ gerekir. Derecelendirme tanÄḟm ve kriterlerin makul ve mantÄḟklÄḟ olmasÄḟ ve anlamlÄḟ bir risk ayrÄḟştÄḟrmasÄḟ sağlamasÄḟ gerekir:

a) Derece veya havuzlara ilişkin tanÄḟm ve kriterlerin, benzer risk taşÄḟyan borçlularÄḟn veya işlemlerin aynÄḟ derece veya havuza tutarlÄḟ bir biçimde tahsis edilmesini temin edecek dÃỳzeyde detaylÄḟ olmasÄḟ gerekir. Bu tutarlÄḟlÄḟk, faaliyet alanlarÄḟ, iş birimleri ve coğrafi bölgeler için de aranÄḟr.

b) Derecelendirme sistemine ilişkin dokÃỳmantasyonun, ÃỳçÃỳncÃỳ taraflarca alacaklarÄḟn derece veya havuzlara tahsisinin nasÄḟl yapÄḟldÄḟğÄḟnÄḟn anlaşÄḟlmasÄḟna, aynÄḟ tahsisin tekrar yapÄḟlabilmesine ve tahsislerin uygunluğunun değerlendirilmesine olanak sağlamasÄḟ gerekir.

c) Kriterlerin, bankanÄḟn içsel kredilendirme ilke ve standartlarÄḟ ile sorunlu borçlu ve alacaklara ilişkin politikalarÄḟna uyumlu olmasÄḟ gerekir.

Â

9. BorçlularÄḟn ve alacaklarÄḟn derecelere veya havuzlara tahsisinde ilgili ve önemli tÃỳm bilgiler dikkate alÄḟnÄḟr. Bu bilgilerin gÃỳncel olmasÄḟ gerekir. BankalarÄḟn ellerinde yeterli bilgi bulunmamasÄḟ durumunda alacaklarÄḟn borçlu ve işlem derecelerine veya havuzlara tahsisinde daha ihtiyatlÄḟ olmalarÄḟ gerekir. ÄḞçsel derecelendirmede, dÄḟşsal derecelendirmenin temel faktör olarak kullanÄḟldÄḟğÄḟ durumda, ilgili diğer bilgiler de dikkate alÄḟnÄḟr ve değerlendirilir. Dereceler tahsis edilirken bir yÄḟldan uzun bir zaman aralÄḟğÄḟnÄḟn kullanÄḟlmasÄḟ beklenmektedir. Dereceler, olumsuz ekonomik koşullarÄḟn veya beklenmedik olaylarÄḟn gerçekleşmesi durumunda borçlunun ödeme gÃỳcÃỳ ve istekliliğine ilişkin bankanÄḟn değerlendirmesini yansÄḟtÄḟr. Bunun için bankalar derecelendirme notu tahsislerini, uygun ve spesifik stres senaryolarÄḟna dayandÄḟrabilirler. Alternatif olarak, bankalar spesifik bir stres senaryosu belirlemeden borçlularÄḟn olumsuz ekonomik koşullara veya beklenmedik olaylara dayanÄḟksÄḟzlÄḟğÄḟnÄḟ yansÄḟtan özelliklerini dikkate alabilirler. Derecelendirmelerde esas alÄḟnan ekonomik koşullarÄḟn, mevcut koşullar ve bir ekonomik döngÃỳ içerisinde ilgili sektör ya da ilgili coğrafi bölgelerde gerçekleşmesi muhtemel olaylar ile tutarlÄḟ olmasÄḟ gerekir. Derecelerin bankanÄḟn ilgili alacağÄḟn gelecekteki ödenme durumunu tahmin etmesine olanak sağlamasÄḟ gerekir. Geleceğe ilişkin olaylar ve bu olaylarÄḟn bir borçlunun finansal yapÄḟsÄḟ Ãỳzerindeki etkisinin tahminindeki zorluklar esas alÄḟnarak, öngörÃỳlen bilgiler ihtiyatlÄḟ bir şekilde ele alÄḟnÄḟr. Bilgilerin sÄḟnÄḟrlÄḟ olmasÄḟ halinde, analizlere bir ihtiyatlÄḟlÄḟk payÄḟ yansÄḟtÄḟlÄḟr.

Â

10.Kurumsal alacaklar, bankalardan ve aracÄḟ kurumlardan alacaklar, merkezi yönetimler ve merkez bankalarÄḟndan alacaklar ile TO/THK YaklaşÄḟmÄḟ uygulanan hisse senedi yatÄḟrÄḟmlarÄḟnÄḟn tahsisi aşağÄḟdaki kriterlere uygun olarak yapÄḟlÄḟr:

a) Kredi onay sÃỳrecinin bir parçasÄḟ olarak, her bir borçlu için bir borçlu derecesi tahsis edilir.

b) Kredi onay sÃỳrecinin bir parçasÄḟ olarak, Gelişmiş ÄḞDD YaklaşÄḟmÄḟnÄḟn kullanÄḟldÄḟğÄḟ alacaklar için, her bir işlem bazÄḟnda bir işlem derecesi tahsis edilir.

c) ÄḞhtisas kredilerine ilişkin risk ağÄḟrlÄḟklarÄḟnÄḟn belirlenmesinde, Ek-1’in Birinci BölÃỳmÃỳnÃỳn yedinci fÄḟkrasÄḟnda belirtilen yöntemin kullanÄḟlmasÄḟ durumunda, asgari şartlara uygun olarak söz konusu kredilere beşinci fÄḟkra çerçevesinde bankanÄḟn kendi içsel kriter, sistem ve sÃỳreçleri kullanÄḟlarak derece tahsis edilir. Ek-1’in Birinci BölÃỳmÃỳnÃỳn yedinci fÄḟkrasÄḟnda açÄḟklanan eşleştirme sÃỳrecinin, içsel derecelendirme notlarÄḟnÄḟn ilgili kategoriler için sayÄḟlan risk özellikleri ile tutarlÄḟlÄḟğÄḟnÄḟ sağlayan bir uyumlaştÄḟrma sağlamasÄḟ gerekir. BankalarÄḟn içsel kriterlerdeki sapmalarÄḟn eşleştirme sÃỳrecinin etkinliğinin bozulmasÄḟna yol açmamasÄḟnÄḟ sağlamaya özellikle dikkat etmesi gerekir.  Â

ç) Kredi riski Ãỳstlenilen her bir tÃỳzel kişi için, ayrÄḟ bir derecelendirme yapÄḟlÄḟr. MÃỳnferit mÃỳşteriler ile risk gruplarÄḟna ilişkin derece tahsis uygulamalarÄḟna yönelik politikalar oluşturulur. Bu politikalar, her bir tÃỳzel kişi için spesifik ters eğilim riskinin belirlenmesi sÃỳreçlerini içerir. Spesifik ters eğilim riskinin varlÄḟğÄḟnÄḟn tespit edildiği durumda, bu alacaklarÄḟn risk tutarÄḟnÄḟn hesaplanmasÄḟ diğer alacaklardan farklÄḟ değerlendirilir.

d) AynÄḟ borçludan olan tÃỳm alacaklar için işlemin niteliğine bakÄḟlmaksÄḟzÄḟn, aynÄḟ borçlu derecesi kullanÄḟlÄḟr. AşağÄḟdaki istisnai durumlarda, aynÄḟ borçludan olan farklÄḟ alacaklar için farklÄḟ dereceler tahsis edilebilir:

1) AlacağÄḟn yerel veya yabancÄḟ para cinsinden olmasÄḟna bağlÄḟ olarak yapÄḟlan uygulamalar,

2) Derecenin, alacağa ilişkin garantilerin borçlu derecesine yansÄḟtÄḟlmasÄḟ suretiyle ayarlandÄḟğÄḟ haller.

Â

11. Perakende alacaklar için kredi onay sÃỳrecinin bir parçasÄḟ olarak, her alacak bir havuza tahsis edilir.

12. (Değişik:RG-20/1/2016-29599) (1) AlacaklarÄḟn derece ve havuzlara tahsisinde, tahsis sÃỳrecinin girdileri ve çÄḟktÄḟlarÄḟ Ãỳzerinde kişisel değerlendirme kullanÄḟlarak değişiklik yapÄḟlabilecek durumlarÄḟn ve değişiklik yapmaya yetkili personelin bilgilerinin, söz konusu değişikliklerin limitlerini ve nasÄḟl yapÄḟlacağÄḟnÄḟ da içerecek şekilde yazÄḟlÄḟ hale getirilmesi gereklidir. Değişiklik yapÄḟlmasÄḟ halinde, bu değişiklikler ile değişikliği yapan personele ilişkin bilgiler kayÄḟt altÄḟna alÄḟnÄḟr ve takip edilir. BankalarÄḟn modele dayanan derecelendirmelerde, model notunun değiştirilmesi, değişkenlerin çÄḟkarÄḟlmasÄḟ veya girdilerin değiştirilmesi gibi durumlarÄḟn izlenmesine yönelik rehber ve sÃỳreçlere sahip olmasÄḟ gerekir. Bankalar söz konusu değişikliklerin yapÄḟldÄḟğÄḟ alacaklarÄḟn performansÄḟnÄḟ analiz eder.

Â

1.3 Tahsis sÃỳrecinin gÃỳvenilirliği

Â

13.Ek-1’in Birinci BölÃỳmÃỳnÃỳn yedinci fÄḟkrasÄḟnda açÄḟklanan yaklaşÄḟmÄḟn uygulandÄḟğÄḟ ihtisas kredileri dahil kurumsal alacaklar, bankalardan ve aracÄḟ kurumlardan alacaklar, merkezi yönetimler ve merkez bankalarÄḟndan alacaklar ile TO/THK YaklaşÄḟmÄḟ uygulanan hisse senedi yatÄḟrÄḟmlarÄḟnÄḟn tahsis sÃỳrecinde aşağÄḟdaki kriterlerin sağlanmasÄḟ gerekir:

a) Derecelerin tahsisi ve bunlarÄḟn periyodik olarak gözden geçirilmesi, kredilendirme faaliyetinden doğrudan menfaati bulunmayan bağÄḟmsÄḟz bir tarafça gerçekleştirilir veya onaylanÄḟr. Tahsis ve gözden geçirmeye ilişkin operasyonel sÃỳreçler yazÄḟlÄḟ hale getirilir ve banka politikalarÄḟna dahil edilir. Bu sÃỳreçler Kurum denetimine hazÄḟr bulundurulur. Kredi politikalarÄḟnÄḟn ve kredilendirme prosedÃỳrlerinin, derecelendirme sisteminin bağÄḟmsÄḟzlÄḟğÄḟnÄḟ desteklemesi gerekir.

b) Derece tahsisleri asgari yÄḟlda bir kez gözden geçirilir ve derecelerin tahsisinin uygun olmadÄḟğÄḟnÄḟn tespiti halinde ilgili dereceler yenilenir. YÃỳksek riskli borçlular ile sorunlu alacaklar, daha sÄḟk gözden geçirilir. Borçluya veya alacağa ilişkin önemli bilgiler elde edildiği durumlarda asgari dönemler beklenmeksizin derecelendirme yeniden yapÄḟlÄḟr.

c) BankalarÄḟn, TO’yu etkileyen borçlu özelliklerine ilişkin bilgiler ile THK ve dönÃỳştÃỳrme oranÄḟ tahminlerini etkileyen işlem özelliklerine ilişkin bilgilerin edinilmesi ve gÃỳncellenmesine yönelik etkin sistem ve sÃỳreçlere sahip olmalarÄḟ esastÄḟr. Bilgilerin edinilmesini takiben borçluya ilişkin derecelendirme notunun zamanÄḟnda gÃỳncellenmesine ilişkin prosedÃỳrlerin bulunmasÄḟ gerekir.

Â

14. Perakende alacaklar için borçlu ve işlem derece tahsisleri asgari yÄḟlda bir kez gözden geçirilir ve derecelerin tahsisinin uygun olmadÄḟğÄḟnÄḟn tespiti halinde ilgili dereceler yenilenir. Belirlenmiş her bir risk havuzu için ise kayÄḟp özellikleri ve ödeme performanslarÄḟ gözden geçirilir ve alacaklarÄḟn devamlÄḟ olarak doğru havuzlara dağÄḟtÄḟlmasÄḟnÄḟ sağlamak amacÄḟyla, her bir havuz içindeki mÃỳnferit alacaklarÄḟn durumu, temsili bir örneklem grubu Ãỳzerinden asgari yÄḟlda bir kez gözden geçirilerek havuzlara yapÄḟlan tahsisin uygun olmadÄḟğÄḟnÄḟn tespiti halinde ilgili tahsisler yenilenir.

Â

1.4 Model kullanÄḟmÄḟ

Â

15.AlacaklarÄḟn borçlu veya işlem derecelerine ya da havuzlara tahsisinde veya TO, THK ve dönÃỳştÃỳrme oranÄḟ tahminlerinde istatistiksel modeller ile diğer yöntemlerin kullanÄḟlabilmesi için aşağÄḟdaki niteliklerin sağlanmasÄḟ şarttÄḟr:

a) Modelin tahmin gÃỳcÃỳnÃỳn yÃỳksek olmasÄḟ ve modelin kullanÄḟlmasÄḟnÄḟn yanÄḟltÄḟcÄḟ sermaye yÃỳkÃỳmlÃỳlÃỳğÃỳ hesaplanmasÄḟna sebep olmamasÄḟ gerekir. Model tahminlerinin oluşturulmasÄḟ için kullanÄḟlan değişkenlerin makul ve etkin olmasÄḟ gerekir. Modeldeki yanlÄḟlÄḟğÄḟn önemli dÃỳzeyde olmamasÄḟ sağlanÄḟr.

b) Modele dÃḃhil edilen verilerin doğruluğunun, bÃỳtÃỳnlÃỳğÃỳnÃỳn ve uygunluğunun değerlendirilmesini de içeren bir veri inceleme sÃỳreci tesis edilir.

c) Modelin oluşturulmasÄḟnda kullanÄḟlan verilerin, bankanÄḟn modelleme kapsamÄḟna giren mevcut kredi mÃỳşterilerinin veya alacaklarÄḟnÄḟn tamamÄḟnÄḟ temsil etmesi gerekir.

ç) Model periyodik olarak validasyona tabi tutulur. Validasyon, model performansÄḟnÄḟn ve istikrarÄḟnÄḟn izlenmesini, modelin özelliklerinin gözden geçirilmesini ve modelin çÄḟktÄḟlarÄḟnÄḟn gerçekleşmiş sonuçlarla kÄḟyaslanmasÄḟnÄḟ içerir.

d) ÄḞstatistiksel model, modelce tahsis edilen derecelerin gözden geçirilmesi ve modelin uygun olarak kullanÄḟlmasÄḟnÄḟn sağlanmasÄḟ amacÄḟyla, uzman görÃỳşÃỳ ve gözetimi ile desteklenir. Gözden geçirmenin amacÄḟ, modelin zayÄḟflÄḟklarÄḟndan kaynaklanabilecek hatalarÄḟn bulunmasÄḟ ve sÄḟnÄḟrlandÄḟrÄḟlmasÄḟdÄḟr. Uzman görÃỳşÃỳ, modelde yer almayan ilgili tÃỳm önemli bilgileri dikkate alÄḟr. Uzman görÃỳşÃỳnÃỳn ve model sonuçlarÄḟnÄḟn bir arada nasÄḟl kullanÄḟlacağÄḟ yazÄḟlÄḟ hale getirilir.

Â

1.5 Derecelendirme sistemlerinin dokÃỳmantasyonu

Â

16. Derecelendirme sistemlerinin tasarÄḟmÄḟ ve işletim detaylarÄḟ yazÄḟlÄḟ hale getirilir. Bu dokÃỳmantasyon, bu bölÃỳmde açÄḟklanan asgari koşullara uyulduğunu gösteren kanÄḟtlarÄḟ içerir ve portföy farklÄḟlaşmasÄḟ, derecelendirme kriterleri, borçlularÄḟ ve alacaklarÄḟ derecelendiren kişilerin sorumluluklarÄḟ, derece tahsislerinin gözden geçirilmesinin sÄḟklÄḟğÄḟ ve Ãỳst dÃỳzey yönetimin derecelendirme sÃỳreci Ãỳzerindeki denetim ve kontrolÃỳnÃỳ de içeren konulara yer verilir.

Â

17. Derecelendirmede kullanÄḟlan kriterlerin seçiminin gerekçeleri, bu seçimi destekleyen analizler ve derecelendirme sÃỳrecindeki tÃỳm önemli değişiklikler yazÄḟlÄḟ hale getirilir. Derece tahsis sÃỳreci, buna ilişkin iç kontrol sistemini de içerecek şekilde yazÄḟlÄḟ hale getirilir.

Â

18. ÄḞçsel olarak kullanÄḟlan temerrÃỳt ve kayÄḟp tanÄḟmlarÄḟ yazÄḟlÄḟ hale getirilir. Bu tanÄḟmlarÄḟn, Yönetmelik ve ilgili tebliğlerde yapÄḟlan tanÄḟmlarla tutarlÄḟlÄḟğÄḟ sağlanÄḟr.

Â

19. Derecelendirme sÃỳrecinde istatistiksel modellerin kullanÄḟmÄḟ halinde, kullanÄḟlan yöntemler yazÄḟlÄḟ hale getirilir. DokÃỳmantasyonun;

a) YapÄḟlan tahminlerin derecelere, mÃỳnferit borçlulara, alacaklara veya havuzlara tahsisinin dayandÄḟrÄḟldÄḟğÄḟ varsayÄḟmlar, matematiksel ve ampirik esaslar ile teorinin temel unsurlarÄḟ ve modelin oluşturulmasÄḟnda kullanÄḟlan veri kaynaklarÄḟ hakkÄḟnda detaylÄḟ bilgi vermesi,

b)  Modelin validasyonu için modelin kurulumunda kullanÄḟlandan farklÄḟ örneklem ve zaman aralÄḟklarÄḟ kullanÄḟlarak yapÄḟlacak performans testlerini de içeren kapsamlÄḟ bir istatistiksel sÃỳrecin uygulanmasÄḟnÄḟ kapsamasÄḟ,

c) Modelin etkin çalÄḟşmadÄḟğÄḟ koşullarÄḟ ve durumlarÄḟ belirtmesi

gerekir.

Â

20. Derecelendirme sisteminin veya derecelendirme sistemi içinde kullanÄḟlan herhangi bir modelin ÃỳçÃỳncÃỳ taraflardan temin edilmesi on altÄḟ ila on dokuzuncu fÄḟkralarda belirtilen hÃỳkÃỳmlerin uygulanmasÄḟnda muafiyet sağlamaz.

Â

Â

1.6 Verilerin saklanmasÄḟ

Â

21. Banka, risk ölçÃỳm ve yönetim sÃỳrecini etkin bir şekilde desteklemek için ilgili tÃỳm veri ve bilgileri toplar ve saklar. Bu veri ve bilgilerin, derecelendirme sistemlerinin değişmesi durumunda dahi borçlu veya işlemlerin derece tahsislerinin geçmişe yönelik olarak tekrarlanmasÄḟna imkan verecek detayda olmasÄḟ gerekir. Bankalarca Risk Yönetimine ÄḞlişkin Kamuya YapÄḟlacak AçÄḟklamalar HakkÄḟnda Tebliğ hÃỳkÃỳmleri çerçevesinde kamuya açÄḟklanacak içsel derecelendirme sistemlerinin özelliklerine ilişkin veriler istenildiğinde ibraz edilmek Ãỳzere saklanÄḟr.

Â

22. Kurumsal alacaklar, bankalardan ve aracÄḟ kurumlardan alacaklar, merkezi yönetimler ve merkez bankalarÄḟndan alacaklar ile TO/THK YaklaşÄḟmÄḟ uygulanan hisse senedi yatÄḟrÄḟmlarÄḟ için;

a)     Borçlunun ve garantörÃỳn derecelendirme geçmişi,

b)    Derecelendirme notlarÄḟnÄḟn verildiği tarihler,

c)     Derecelendirmede esas alÄḟnan veriler ve yöntemler,

ç) Derecelendirmeden sorumlu olan kişi,

d)    TemerrÃỳde dÃỳşen borçlularÄḟn kimlikleri ve temerrÃỳde dÃỳşen alacaklar,

e)    TemerrÃỳt tarihleri ve temerrÃỳdÃỳn gerçekleştiği durumlar,

f)                  Derecelendirme notlarÄḟna ilişkin TO’lar ve gerçekleşen temerrÃỳt oranlarÄḟ ile derecelendirme notlarÄḟ arasÄḟndaki geçişler

hakkÄḟndaki veriler istenildiğinde ibraz edilmek Ãỳzere saklanÄḟr.

Â

23. Temel ÄḞDD yaklaşÄḟmÄḟnÄḟn kullanÄḟlmasÄḟ halinde, gerçekleşen THK’larÄḟn Ek-1’in ÄḞkinci BölÃỳmÃỳnÃỳn yedinci fÄḟkrasÄḟnda verilen değerlerle kÄḟyaslanmasÄḟna ve gerçekleşen dönÃỳştÃỳrme oranlarÄḟnÄḟn Ek-1’in ÜçÃỳncÃỳ BölÃỳmÃỳnÃỳn ikinci fÄḟkrasÄḟnda verilen değerlerle kÄḟyaslanmasÄḟna ilişkin veriler istenildiğinde ibraz edilmek Ãỳzere mÃỳmkÃỳn olduğu ölçÃỳde toplanÄḟr ve saklanÄḟr. Gerçekleşen THK ve dönÃỳştÃỳrme oranlarÄḟna ilişkin bilgiler, bankanÄḟn ekonomik sermayesinin değerlendirilmesinde dikkate alÄḟnÄḟr.Â

Â

24. Gelişmiş ÄḞDD yaklaşÄḟmÄḟnÄḟn kullanÄḟlmasÄḟ halinde aşağÄḟda belirtilen veriler istenildiğinde ibraz edilmek Ãỳzere saklanÄḟr:

a) Her bir işlem derecelendirme cetveline ilişkin THK ve dönÃỳştÃỳrme oranÄḟ tahminleri ile işlem derecelerine ilişkin geçmiş tÃỳm veriler,

b) Derecelendirme notlarÄḟnÄḟn verildiği ve tahminlerin yapÄḟldÄḟğÄḟ tarihler,

c) THK ve dönÃỳştÃỳrme oranÄḟ tahminleri ile işlem derecelendirmesinde esas alÄḟnan veriler ve yöntemler,

ç) ÄḞşlem derecelendirmesini yapan kişi ile THK ve dönÃỳştÃỳrme oranÄḟ tahminlerini yapan kişi,

d) TemerrÃỳde dÃỳşen alacaklara ilişkin tahmini ve gerçekleşen THK'lar ve dönÃỳştÃỳrme oranlarÄḟ hakkÄḟnda bilgiler,

e) Garantilerin veya kredi tÃỳrevlerinin kredi riski azaltÄḟm etkilerini THK aracÄḟlÄḟğÄḟyla belirleyen ve yansÄḟtan bankalar için, garantinin veya kredi tÃỳrevinin etkilerinin değerlendirilmesinden önceki ve sonraki THK hakkÄḟnda veriler,

f) TemerrÃỳde dÃỳşen alacaklar için THK oranÄḟ tahminine konu edilen kayÄḟp unsurlarÄḟ hakkÄḟnda veriler.

Â

25. Perakende alacaklar için,

a)  AlacaklarÄḟn havuzlara tahsisinde kullanÄḟlan veriler,

b) Alacak havuzlarÄḟna ilişkin tahmin edilen TO’lar, THK’lar ve dönÃỳştÃỳrme oranlarÄḟ hakkÄḟnda veriler,

c) TemerrÃỳde dÃỳşen borçlularÄḟn kimliği ve temerrÃỳde dÃỳşen alacaklar,

ç) TemerrÃỳde dÃỳşen alacaklar için, alacağÄḟn temerrÃỳdÃỳnden önceki yÄḟl içinde tahsis edildiği havuzlar hakkÄḟnda ve THK ile dönÃỳştÃỳrme oranÄḟna ilişkin gerçekleşen sonuçlar hakkÄḟnda veriler,

d) Nitelikli rotatif perakende alacaklar için kayÄḟp oranlarÄḟ hakkÄḟnda veriler

istenildiğinde ibraz edilmek Ãỳzere toplanÄḟr ve saklanÄḟr.

Â

1.7 Sermaye yeterliliği değerlendirmesinde kullanÄḟlan stres testleri

Â

26. Sermaye yeterliliğinin değerlendirmesinde kullanÄḟlmak Ãỳzere, yeterli stres testi sÃỳreçleri tesis edilir. Stres testi kapsamÄḟnda, bankanÄḟn alacaklarÄḟ Ãỳzerinde olumsuz etkiler yapabilecek ekonomik koşullardaki muhtemel değişiklikler veya olaylar belirlenir ve bankanÄḟn bu tÃỳr olay ve değişikliklere dayanma kabiliyeti değerlendirilir. Stres senaryolarÄḟ belirlenirken sektörel ya da ekonomik gerilemeler, piyasa riskleri ve likidite koşullarÄḟ gibi faktörler dikkate alÄḟnabilir.

Â

27. Bankalar, yirmi altÄḟncÄḟ fÄḟkrada belirtilen stres testlerine ilave olarak spesifik koşullarÄḟn, kredi riskine ilişkin sermaye yÃỳkÃỳmlÃỳlÃỳğÃỳ Ãỳzerindeki etkisini değerlendirmek amacÄḟyla kredi riski stres testleri uygular. KullanÄḟlan testin anlamlÄḟ ve ihtiyatlÄḟ olmasÄḟ gerekir. Söz konusu stres testleri gerçekleştirilirken bankalar farklÄḟ yaklaşÄḟmlar geliştirebilirler. Stres testlerinde en kötÃỳ senaryonun dikkate alÄḟnmasÄḟ gerekmez. Stres testi, en azÄḟndan hafif derecede durgunluk senaryolarÄḟnÄḟn etkisini dikkate alÄḟr. Banka verilerinin, en azÄḟndan bir kÄḟsÄḟm alacaklar için derecelendirme notlarÄḟ arasÄḟndaki geçişlerin tahminini sağlamasÄḟ gerekir. Kredi piyasasÄḟnda gerçekleşen görece daha az önemli olumsuzluklara ilişkin veriler, stres zamanlarÄḟnda daha önemli etki oluşturabileceğinden, dikkate alÄḟnÄḟr. DÄḟşsal derecelendirme notlarÄḟ arasÄḟndaki derece geçişlerine ilişkin kanÄḟtlar değerlendirilir. Bu değerlendirme yapÄḟlÄḟrken bankanÄḟn risk kategorileri ile dÄḟşsal derece kategorilerinin genel olarak eşleştirilmesi gerekir. BankanÄḟn birçok piyasada faaliyet göstermesi durumunda, stres testine tÃḃbi tutulan portföyler, bankanÄḟn alacaklarÄḟnÄḟn bÃỳyÃỳk bir bölÃỳmÃỳnÃỳ kapsar. Â

Â

28. Çifte temerrÃỳt etkisinin yansÄḟtÄḟlmasÄḟ amacÄḟyla Ek-1’in Birinci BölÃỳmÃỳnÃỳn dördÃỳncÃỳ fÄḟkrasÄḟnda belirtilen uygulamayÄḟ kullanan bankalar, stres testi uygulamalarÄḟnÄḟn bir parçasÄḟ olarak, koruma sağlayÄḟcÄḟlarÄḟn kredi kalitesindeki bozulmalarÄḟn ve koruma sağlayÄḟcÄḟ olarak dikkate alÄḟnabilme özelliklerini yitirmelerinin etkilerini göz önÃỳnde bulundurur. Bankalar, stres testinde iki tarafÄḟn temerrÃỳdÃỳ ile her hangi bir tarafÄḟn tek başÄḟna temerrÃỳdÃỳnÃỳn risk ve sermaye yÃỳkÃỳmlÃỳlÃỳğÃỳ Ãỳzerindeki etkisini dikkate alÄḟr.

Â

2. RÄḞSKLERÄḞN SAYISALLAŞTIRILMASI

Â

2.1 Borçlunun temerrÃỳdÃỳ

Â

29.AşağÄḟda belirtilen iki durumdan en az birinin gerçekleşmesi halinde borçlunun temerrÃỳt ettiği kabul edilir:

a) Teminatlara başvurulmaksÄḟzÄḟn borçlunun bankaya veya konsolide edilen finansal kuruluş niteliğindeki bağlÄḟ ortaklÄḟklarÄḟndan birine olan borçlarÄḟnÄḟ tamamen ödeyemeyeceğine banka tarafÄḟndan kanaat getirilmesi,

b) Borçlunun bankaya ve konsolide edilen finansal kuruluş niteliğindeki bağlÄḟ ortaklÄḟklarÄḟndan birine olan önemli tutardaki yÃỳkÃỳmlÃỳlÃỳklerini ifa etmede 90 gÃỳnden fazla gecikmesi.

Â

30. (Değişik:RG-11/4/2019-30742) Perakende alacaklar için temerrÃỳt tanÄḟmÄḟ borçlu yerine işlem bazÄḟnda uygulanabilir. Bu çerçevede, borçlunun herhangi bir borcunun temerrÃỳde dÃỳşmesi, bankaya olan tÃỳm borçlarÄḟnÄḟn temerrÃỳde dÃỳştÃỳğÃỳ anlamÄḟna gelmez.

Â

31. Gecikme sÃỳresinin başlangÄḟcÄḟ olarak borçlu cari hesap şeklinde kullandÄḟrÄḟlan nakdi kredilerde; dönem faizleri ile fer’ilerinin ödenmesi gereken ya da hesabÄḟn katedildiği veya ihbarlÄḟ limitin aşÄḟldÄḟğÄḟ tarih, kredi kartlarÄḟ açÄḟsÄḟndan ise asgari ödeme tutarÄḟnÄḟn ödenmesi gereken tarih kabul edilir. Borçlu cari hesap şeklinde kredi kullandÄḟrÄḟlan mÃỳşterilerin kredi değerliliğinin değerlendirilmesi için katÄḟ içsel politikalarÄḟn bulunmasÄḟ gerekir.  Â

Â

32. (Değişik:RG-14/3/2018-30360)(2) Yeniden yapÄḟlandÄḟrÄḟlan veya vadesi uzatÄḟlan ya da vadesi uzatÄḟlarak yeni itfa planÄḟna bağlanan, yenilenen veya mevcut hesaplarla mahsup edilen alacaklarla ilgili olanlar dahil olmak Ãỳzere gecikme gÃỳn sayÄḟsÄḟnÄḟn belirlenmesine ilişkin politikalar yazÄḟlÄḟ hale getirilir. Bu politikalar, asgari olarak yeniden yapÄḟlandÄḟrÄḟlacak kredilere ilişkin onaylama ve raporlama şartlarÄḟnÄḟ, yeniden yapÄḟlandÄḟrmaya konu edilecek alacaklarÄḟn asgari yaşÄḟnÄḟ, gecikme gÃỳn sayÄḟsÄḟnÄḟ, bir alacağÄḟn kaç defa yeniden yapÄḟlandÄḟrmaya konu edilebileceğini ve borçlunun ödeme gÃỳcÃỳnÃỳn tekrar değerlendirilmesini içerir. Söz konusu politikalarÄḟn dÃỳzenli olarak uygulanmasÄḟ, bankanÄḟn risk yönetimi ve karar alma sÃỳreçleri ile Kredilerin SÄḟnÄḟflandÄḟrÄḟlmasÄḟ ve Bunlar ÄḞçin AyrÄḟlacak KarşÄḟlÄḟklara ÄḞlişkin Usul ve Esaslar HakkÄḟnda Yönetmeliğe uyumlu olmasÄḟ gerekir.

Â

33.Yirmi dokuzuncu fÄḟkranÄḟn (a) bendinin uygulanmasÄḟnda aşağÄḟda belirtilenler, borcun tamamen ödenemeyeceğine yönelik göstergeler olarak dikkate alÄḟnÄḟr:

a)       (Değişik:RG-20/1/2016-29599) (1) Borcun, donuk alacak olarak sÄḟnÄḟflandÄḟrÄḟlmasÄḟ,

b) Kredinin kullandÄḟrÄḟlmasÄḟndan sonra borçlunun kredi değerliliğinde tespit edilen önemli bir bozulma nedeniyle alacak için özel karşÄḟlÄḟk ayrÄḟlmÄḟş olmasÄḟ,

b)       BankanÄḟn alacağÄḟ önemli bir ekonomik kayÄḟpla devretmesi,

ç)  AlacaklarÄḟn, anapara, faiz veya diğer Ãỳcretlerde önemli bir indirime gidilmesine veya söz konusu ödemelerin ertelenmesine yol açabilecek şekilde zorunlu olarak yeniden yapÄḟlandÄḟrÄḟlmasÄḟ ile TO/THK YaklaşÄḟmÄḟ uygulanan hisse senedi yatÄḟrÄḟmlarÄḟnda, hisse senedinin zorunlu olarak yeniden yapÄḟlandÄḟrÄḟlmasÄḟ,

d) Borçlunun, bankaya veya konsolide edilen finansal kuruluş niteliğindeki bağlÄḟ ortaklÄḟklarÄḟndan birine olan borçlarÄḟndan dolayÄḟ bankanÄḟn borçlunun iflasÄḟnÄḟ istemesi veya benzeri yasal girişimlerde bulunmasÄḟ,

e)  Borçlunun mÃỳflis olmasÄḟ, konkordato ilÃḃn etmiş olmasÄḟ, uzlaşma suretiyle yeniden yapÄḟlandÄḟrma başvurusunun onaylanmÄḟş olmasÄḟ, hakkÄḟnda iflasÄḟn ertelenmesi kararÄḟnÄḟn verilmiş olmasÄḟ veya benzeri başka nedenlerin, borçlunun bankaya veya konsolide edilen finansal kuruluş niteliğindeki bağlÄḟ ortaklÄḟklarÄḟndan birine olan borçlarÄḟnÄḟ geri ödemesini engellemesi veya geciktirmesi.

Â

34. BankanÄḟn gerçekleşmiş temerrÃỳt verisi yirmi dokuzuncu fÄḟkradaki temerrÃỳt tanÄḟmÄḟ esas alÄḟnarak kaydedilir. TO, THK ve risk tutarÄḟ tahminleri, bu tanÄḟm baz alÄḟnarak yapÄḟlÄḟr. Söz konusu temerrÃỳt tanÄḟmÄḟna uymayan dÄḟşsal veri ile 1/1/2015 tarihinden önceye dayanan içsel temerrÃỳt verisi ve ortak veri havuzundan edinilen veri, temerrÃỳt tanÄḟmÄḟna bÃỳyÃỳk ölçÃỳde uyumu sağlayan ayarlamalar yapÄḟlmak suretiyle risk parametrelerine ilişkin tahminlerde kullanÄḟlabilir.

35. KullanÄḟlan temerrÃỳt verilerine göre daha önce temerrÃỳt ettiği kabul edilen bir alacağÄḟn yirmi dokuzuncu fÄḟkrada belirtilen tanÄḟm çerçevesinde temerrÃỳt halinin sÃỳrmediğine kanaat getirilmesi halinde, ilgili borçlu veya alacak, temerrÃỳde dÃỳşmemiş gibi ele alÄḟnÄḟr ve buna göre derecelendirilir. MÃỳteakiben meydana gelecek temerrÃỳt olayÄḟ başka bir temerrÃỳt olarak dikkate alÄḟnÄḟr.

Â

2.2 ÄḞçsel tahminlere ilişkin genel kriterler

Â

36.Derecelendirme notlarÄḟ veya havuzlarÄḟna ilişkin risk parametrelerinin değerleri belirlenirken aşağÄḟda belirtilen şartlar sağlanÄḟr:

a) TO, THK, dönÃỳştÃỳrme oranlarÄḟ ve BK’nÄḟn içsel olarak hesaplanmasÄḟnda ilgili ve önemli tÃỳm veri, bilgi ve yöntemler dikkate alÄḟnÄḟr. ÄḞçsel tahminlerin, tarihsel veriler ve ampirik kanÄḟtlar kullanÄḟlarak yapÄḟlÄḟr ve sadece uzman görÃỳşÃỳne dayandÄḟrÄḟlmaz. Tahminlerin gerçekçi ve makul olmasÄḟ ve ilgili risk parametrelerine ilişkin önemli faktörler dikkate alÄḟnarak yapÄḟlmasÄḟ gerekir. BankanÄḟn verisi ne kadar azsa, tahminlerin o kadar ihtiyatlÄḟ olmasÄḟ sağlanÄḟr.

b) Banka kayÄḟp geçmişini; temerrÃỳt sÄḟklÄḟğÄḟ, THK ve dönÃỳştÃỳrme oranlarÄḟ parametreleri bazÄḟnda veya BK tahminleri kullanÄḟldÄḟğÄḟ durumda kayÄḟp bazÄḟnda, söz konusu parametreleri etkileyen risk faktörlerine ayrÄḟştÄḟrÄḟr. Tahminler geçmişe dönÃỳk uzun bir dönemi yansÄḟtÄḟr. KayÄḟplar sadece muhasebesel kayÄḟtlar Ãỳzerinden ölçÃỳlmez, ayrÄḟca bunlar ekonomik kayÄḟplar ile karşÄḟlaştÄḟrÄḟlÄḟr. BankanÄḟn takip ve tahsil deneyimi THK tahminlerine yansÄḟtÄḟlÄḟr. Bu yansÄḟtma, bankanÄḟn yeterli dÃỳzeyde ampirik kanÄḟtÄḟ olmamasÄḟ durumunda ihtiyatlÄḟ bir şekilde uygulanÄḟr.

c) Otuz sekizinci fÄḟkranÄḟn (g) bendi, otuz dokuzuncu fÄḟkranÄḟn (d) bendi, kÄḟrkÄḟncÄḟ fÄḟkranÄḟn (ğ) bendi, kÄḟrk bir, kÄḟrk Ãỳç ve kÄḟrk dördÃỳncÃỳ fÄḟkralarda belirtilen gözlem sÃỳresi içerisinde yapÄḟlan değişiklikler kredilendirmeye veya kredilerin tahsiline ilişkin politikalarda dikkate alÄḟnÄḟr. YapÄḟlan tahminler, edinilen yeni veriler ile diğer bilgilerin ve teknik gelişmelerin etkilerini yansÄḟtÄḟr. Tahminler, asgari yÄḟlda bir kez olmak Ãỳzere yeni bilgiler edinildikçe gözden geçirilir.

ç) Tahmin için esas alÄḟnan alacaklarÄḟn, verilerin oluşturulduğu dönemdeki kredilendirme politikasÄḟnÄḟn ve ilgili diğer kriterlerin, bankanÄḟn alacak portföyÃỳ ve politikalarÄḟ ile uyumlu olmasÄḟ gerekir. Verilerin oluşturulduğu dönemdeki iktisadi koşullarÄḟn veya piyasa koşullarÄḟnÄḟn gÃỳncel ve öngörÃỳlen koşullara benzer olmasÄḟ gerekir. Örneklem grubundaki alacak sayÄḟsÄḟnÄḟn ve esas alÄḟnan örneklem döneminin, doğru ve gÃỳvenilir tahminler yapmayÄḟ sağlayacak yeterlilikte olmasÄḟ aranÄḟr. Tahmin yönteminin doğru ve gÃỳvenilir tahminler sağladÄḟğÄḟ, modelin kurulumunda kullanÄḟlandan farklÄḟ kontrol örneklemleri Ãỳzerinde yapÄḟlan testler ile teyit edilir.

d) DevralÄḟnan alacaklarla ilgili tahminler; bankanÄḟn, devreden tarafÄḟn veya dÄḟşsal kaynaklarÄḟn benzer havuzlara ilişkin olarak sağladÄḟğÄḟ veriler de dÃḃhil, işleme konu olan alacaklarÄḟn kalitesi hakkÄḟndaki mevcut bilgilerin tÃỳmÃỳnÃỳ yansÄḟtÄḟr. Devreden taraftan sağlanan verilerin devralÄḟnan alacaklarÄḟn tÃỳrÃỳ, tutarÄḟ ve kalitesi konusunda taraflar arasÄḟnda belirlenen şartlara uygun olup olmadÄḟğÄḟ tespit edilir. Bu uyumun bulunmadÄḟğÄḟ hallerde, amaca daha uygun veriler toplanÄḟr ve bu verilere dayalÄḟ tahminler yapÄḟlÄḟr.

e) (Değişik:RG-11/4/2019-30742) Tahminlere, öngörÃỳlemeyen hata payÄḟnÄḟ yansÄḟtan bir ihtiyatlÄḟlÄḟk marjÄḟ eklenir. Yöntemlerin ve verilerin yetersiz olmasÄḟ nedeniyle öngörÃỳlemeyen hata payÄḟnÄḟn daha bÃỳyÃỳk olduğu durumlarda söz konusu ihtiyatlÄḟlÄḟk marjÄḟ daha bÃỳyÃỳk olur.

f) Makul gerekçeleri olmadÄḟkça, risk ağÄḟrlÄḟklarÄḟnÄḟn hesaplanmasÄḟnda kullanÄḟlan tahminlerle banka içi sÃỳreçlerde kullanÄḟlan tahminler farklÄḟ olamaz. FarklÄḟlÄḟk bulunmasÄḟ halinde bu husus gerekçeleri ile birlikte yazÄḟlÄḟ hale getirilir.

Â

37.Bankalar, aşağÄḟdaki hususlara uygunluğun sağlanmasÄḟ ve derecelendirme sistemlerinin doğruluğu ve gÃỳvenilirliği konusundaki sorumluluklarÄḟnÄḟn devam etmesi kaydÄḟyla ortak bir veri havuzundan faydalanabilir:

a) Havuzdaki diğer bankalarÄḟn kullandÄḟğÄḟ derecelendirme sistemlerinin ve kriterlerin bankanÄḟn kullandÄḟğÄḟ derecelendirme sistemi ve kriterlerine benzer olmasÄḟ gerekir.

b) Havuzdaki verilerin bankanÄḟn kullandÄḟğÄḟ portföyÃỳ temsil etmesi gerekir.

c) Havuzdan sağlanan verilerin banka tarafÄḟndan yapÄḟlan tahminler için sÃỳrekli olarak tutarlÄḟ bir şekilde kullanÄḟlmasÄḟ gerekir.

ç) Derecelendirme sisteminin gözetimini ve denetimini yapabilecek seviyede banka içi yetkinliğin sağlanmasÄḟ gerekir.

Â

2.3 TO tahminlerine ilişkin özel şartlar

Â

38.Kurumsal alacaklar, bankalardan ve aracÄḟ kurumlardan alacaklar, merkezi yönetimler ve merkez bankalarÄḟndan alacaklar ile TO/THK YaklaşÄḟmÄḟ uygulanan hisse senedi yatÄḟrÄḟmlarÄḟ için derecelendirme notlarÄḟna ilişkin risk parametrelerinin değerleri belirlenirken TO tahminine yönelik olarak aşağÄḟda belirtilen şartlarÄḟn sağlanmasÄḟ gerekir:

a) TO'lar borçlu dereceleri bazÄḟnda tahmin edilir. TO’lar hesaplanÄḟrken bir yÄḟllÄḟk gerçekleşmiş temerrÃỳt oranlarÄḟnÄḟn uzun dönemli ortalamalarÄḟ esas alÄḟnÄḟr. YÃỳksek kaldÄḟraç oranlarÄḟyla çalÄḟşan veya varlÄḟklarÄḟnÄḟn çoğu piyasadaki fiyat hareketlerinden etkilenen borçlular için TO tahmini, söz konusu varlÄḟklarÄḟn strese tabi volatilite dönemlerindeki performanslarÄḟnÄḟ yansÄḟtÄḟr.Â

b) Bankalar devralÄḟnan kurumsal alacaklara ilişkin BK'larÄḟ borçlu derecesi bazÄḟnda tahmin eder. Bu durumda, BK’lar tahmin edilirken bir yÄḟllÄḟk gerçekleşmiş temerrÃỳt oranlarÄḟnÄḟn uzun dönemli ortalamalarÄḟ esas alÄḟnÄḟr.

c) DevralÄḟnan kurumsal alacaklara ilişkin uzun dönemli ortalama TO ve THK hesaplamalarÄḟnÄḟn, BK tahminleri esas alÄḟnarak ve uygun TO veya THK tahminleri kullanÄḟlarak yapÄḟlmasÄḟ halinde, toplam BK’nÄḟn tahmin edilme sÃỳrecinin, bu ekte yer alan TO ve THK tahminlerine ilişkin kriterlerle ve kÄḟrkÄḟncÄḟ fÄḟkranÄḟn (a) bendinde belirtilen THK’ya ilişkin hÃỳkÃỳmler ile uyumlu olmasÄḟ gerekir.

ç) TO’nun tahmin edilmesinde kullanÄḟlan teknikler çeşitli analizlerle desteklenir. KullanÄḟlan teknik ve bilgilerin yetersizlikleri nedeniyle gerekli dÃỳzeltmelerin yapÄḟlmasÄḟ ve kullanÄḟlan tekniklerden elde edilen sonuçlarÄḟn birleştirilmesi için uzman görÃỳşÃỳne başvurulur.

d) TO tahminlerinde banka içi gerçekleşmiş temerrÃỳt verilerinin kullanÄḟlmasÄḟ halinde tahminler, verilerin elde edildiği derecelendirme sistemi ile kullanÄḟlmakta olan derecelendirme sistemi arasÄḟndaki farklarÄḟ ve kredilendirme standartlarÄḟnÄḟ yansÄḟtÄḟr. Kredilendirme standartlarÄḟnda veya derecelendirme sistemlerinde bir değişiklik yapÄḟlmasÄḟ halinde, TO tahminlerine ilişkin ihtiyatlÄḟlÄḟk marjÄḟ daha yÃỳksek dÃỳzeyde tutulur.

e) BankalarÄḟn, içsel derecelerini bir KDK veya benzeri kuruluş tarafÄḟndan kullanÄḟlan derecelendirme cetveli ile ilişkilendirmesi veya eşleştirmesi ve bu kuruluşlarÄḟn herhangi bir derecelendirme notu için gözlemlenen temerrÃỳt oranÄḟnÄḟn, içsel olarak belirlenen derecelendirme notu ile eşleştirilmesi halinde, eşleştirmeler banka ile referans alÄḟnan kuruluşun kullandÄḟğÄḟ derecelendirme kriterlerinin ve aynÄḟ borçluya bankaca ve referans alÄḟnan kuruluşça verilen derecelendirme notlarÄḟnÄḟn karşÄḟlaştÄḟrÄḟlmasÄḟna dayandÄḟrÄḟlÄḟr. Eşleştirmede veya eşleştirme için temel alÄḟnan verilerde tutarsÄḟzlÄḟktan veya yanlÄḟlÄḟktan kaçÄḟnÄḟlÄḟr. Tahminlerde kullanÄḟlan verilere ilişkin referans alÄḟnan kuruluş kriterlerinin sadece kredi riskine ilişkin olmasÄḟ ve işlem özelliklerini içermemesi gerekir. Referans alÄḟnan kuruluşun temerrÃỳt tanÄḟmlarÄḟ ile bankanÄḟn temerrÃỳt tanÄḟmlarÄḟ yirmi dokuz ilÃḃ otuz beşinci fÄḟkra hÃỳkÃỳmleri çerçevesinde karşÄḟlaştÄḟrÄḟlÄḟr ve eşleştirmeye temel oluşturan hususlar yazÄḟlÄḟ hale getirilir.

f) ÄḞstatistiksel temerrÃỳt tahmin modellerinin kullanÄḟlmasÄḟ halinde, belirli bir derecelendirme notuna sahip borçlularÄḟn TO tahminlerinin basit aritmetik ortalamasÄḟ ilgili derecenin TO tahmini olarak kullanÄḟlabilir. KullanÄḟlan temerrÃỳt tahmin modellerinin on beşinci fÄḟkrada belirtilen nitelikleri taşÄḟmasÄḟ şarttÄḟr.

g) DÄḟşsal, içsel veya ortak veri havuzlarÄḟndan ya da bu Ãỳç veri kaynağÄḟnÄḟn kombinasyonundan faydalanÄḟlÄḟp faydalanÄḟlmadÄḟğÄḟna bakÄḟlmaksÄḟzÄḟn, TO tahminleri için tarihsel gözlem sÃỳresinin uzunluğu en az bir veri kaynağÄḟ için asgari beş yÄḟldÄḟr. Gözlem sÃỳresi herhangi bir veri kaynağÄḟ için beş yÄḟldan daha uzun ve bu kaynaktan elde edilen veriler amaca uygun ise, uzun olan gözlem sÃỳresi kullanÄḟlÄḟr. Bu fÄḟkra hÃỳkÃỳmleri, hisse senedi yatÄḟrÄḟmlarÄḟ için TO/THK YaklaşÄḟmÄḟnÄḟn kullanÄḟlmasÄḟ halinde de geçerlidir.

Â

39.Perakende alacaklar için TO tahminine yönelik olarak aşağÄḟda belirtilen şartlarÄḟn sağlanmasÄḟ gerekir:

a) TO'lar havuzlar bazÄḟnda bir yÄḟllÄḟk temerrÃỳt oranlarÄḟnÄḟn uzun dönemli ortalamalarÄḟ esas alÄḟnarak hesaplanÄḟr.Â

b) TO tahminleri, toplam BK’lar ve THK tahminleri kullanÄḟlarak da Ãỳretilebilir.

c) Banka içi veriler, kayÄḟp özelliklerinin tahmini için öncelikli bilgi kaynağÄḟ olarak kabul edilir. AlacaklarÄḟn havuzlara tahsisinde kullanÄḟlan banka içi sÃỳreç ile dÄḟşsal veri kaynağÄḟ tarafÄḟndan kullanÄḟlan sÃỳreç arasÄḟnda ve bankanÄḟn içsel risk profili ile dÄḟşsal verilerin içeriği arasÄḟnda gÃỳçlÃỳ bir ilişki bulunmasÄḟ kaydÄḟyla, risklerin sayÄḟsallaştÄḟrÄḟlmasÄḟnda ortak veri havuzundan edinilen veriler dÃḃhil olmak Ãỳzere dÄḟşsal veriler veya istatistiksel modeller kullanÄḟlabilir. YapÄḟlacak karşÄḟlaştÄḟrmalarda, ilgili ve önemli tÃỳm bilgi kaynaklarÄḟ kullanÄḟlÄḟr.

ç) Perakende alacaklara ilişkin uzun dönemli ortalama TO ve THK hesaplamalarÄḟnÄḟn toplam BK tahminleri esas alÄḟnarak ve uygun TO veya THK tahminleri kullanÄḟlarak yapÄḟlmasÄḟ halinde, toplam BK’nÄḟn tahmin edilme sÃỳrecinin, bu ekte yer alan TO ve THK tahminlerine ilişkin kriterlerle ve kÄḟrkÄḟncÄḟ fÄḟkranÄḟn (a) bendinde belirtilen THK’ya ilişkin hÃỳkÃỳmler ile uyumlu olmasÄḟ gerekir.

d) DÄḟşsal, içsel veya ortak veri havuzlarÄḟndan ya da bu Ãỳç veri kaynağÄḟnÄḟn kombinasyonundan faydalanÄḟlÄḟp faydalanÄḟlmadÄḟğÄḟna bakÄḟlmaksÄḟzÄḟn, kayÄḟp özelliklerinin tahmininde tarihsel gözlem sÃỳresinin uzunluğu en az bir veri kaynağÄḟ için asgari beş yÄḟldÄḟr. Gözlem sÃỳresi herhangi bir veri kaynağÄḟ için beş yÄḟldan daha uzun ve bu kaynaktan elde edilen veriler amaca uygun ise uzun olan gözlem sÃỳresi kullanÄḟlÄḟr. Daha gÃỳncel verilerin kayÄḟp oranlarÄḟ için daha iyi bir gösterge olmasÄḟ durumunda tarihsel gözlem sÃỳresi içerisindeki verilerin tÃỳmÃỳne eşit ağÄḟrlÄḟk verilmesi gerekmez.

e) AlacaklarÄḟn vadeleri sÃỳresince risk parametrelerindeki beklenen değişiklikler belirlenir ve analize tabi tutulur. Bu analiz yapÄḟlÄḟrken, asgari olarak hÄḟzlÄḟ kredi bÃỳyÃỳmesi ile önemli olduğu takdirde mevsimsellik etkileri risk parametrelerine ilişkin tahminlerine yansÄḟtÄḟlÄḟr.

f) DevralÄḟnan perakende alacaklar için, içsel ve dÄḟşsal veriler referans alÄḟnabilir. ÄḞlgili tÃỳm veri kaynaklarÄḟ yapÄḟlacak karşÄḟlaştÄḟrmalarda dikkate alÄḟnÄḟr. DevralÄḟnan perakende alacaklara ilişkin tahminler, bankanÄḟn devralÄḟnan alacaklarla ilgili satÄḟcÄḟya ya da ÃỳçÃỳncÃỳ bir tarafa rÃỳcu hakkÄḟnÄḟn veya bunlarÄḟn garantisinin olmadÄḟğÄḟ kabul edilerek yapÄḟlÄḟr.

Â

2.4 ÄḞçsel THK tahminlerine ilişkin özel şartlar

Â

40.ÄḞşlem derecelerine veya havuzlara ilişkin risk parametrelerinin değerleri belirlenirken THK tahminine yönelik olarak aşağÄḟda belirtilen şartlarÄḟn sağlanmasÄḟ gerekir:

a) (Değişik:RG-11/4/2019-30742) THK’lar, işlem dereceleri veya havuzlarÄḟna göre, her bir işlem derecesi veya havuzu için veri kaynaklarÄḟndaki gerçekleşmiş THK’larÄḟn basit aritmetik ortalamasÄḟ esas alÄḟnarak tahmin edilir.

b) THK tahmini olarak, uzun dönemdeki ortalama ile ekonomik gerileme dönemlerini yansÄḟtan THK tahminlerinden yÃỳksek olanÄḟ kullanÄḟlÄḟr. Son dönemlerde yaşanan kayÄḟplarÄḟn, uzun dönem ortalamadan önemli dÃỳzeyde yÃỳksek olmasÄḟ halinde bu durum içsel ve/veya dÄḟşsal veriler kullanÄḟlarak THK tahminlerinde dikkate alÄḟnÄḟr.

c) Borçlunun riski ile kredi korumasÄḟnÄḟn veya kredi korumasÄḟ sağlayan tarafÄḟn riski arasÄḟndaki korelasyonun yÃỳksek olduğu durumlar ihtiyatlÄḟ bir şekilde ele alÄḟnÄḟr.

ç) Alacak ile kredi korumasÄḟ arasÄḟndaki kur uyumsuzluklarÄḟ ihtiyatlÄḟ bir şekilde ele alÄḟnÄḟr.

d) THK tahmininde kredi korumasÄḟnÄḟn etkisi dikkate alÄḟnÄḟrken, kredi korumasÄḟnÄḟn kÄḟsa sÃỳrede ve etkin bir şekilde kontrol altÄḟna alÄḟnamamasÄḟ ve nakde dönÃỳştÃỳrÃỳlememesine ilişkin riskler ile kredi korumasÄḟnÄḟn tahmini piyasa değeri ihtiyatlÄḟ bir şekilde ele alÄḟnÄḟr.

e) THK tahmininde kredi korumasÄḟnÄḟn dikkate alÄḟnmasÄḟ halinde, bankalar tarafÄḟndan, teminat yönetimi, operasyonel yönetim ve şartlar, hukuki geçerlilik ve risk yönetim sÃỳreçleri için Kredi Riski AzaltÄḟm Tekniklerine ÄḞlişkin Tebliğde belirtilen hÃỳkÃỳmlerle genel olarak uyumlu içsel kurallar belirlenir. Gayrimenkullerin kredi korumasÄḟ olarak dikkate alÄḟnabilmesi için Kredi Riski AzaltÄḟm Tekniklerine ÄḞlişkin Tebliğin 21 ve 62 nci maddelerinde belirtilen koşullarÄḟn sağlanmasÄḟ gerekir.

f) Ek-1’in ÜçÃỳncÃỳ BölÃỳmÃỳnÃỳn beşinci fÄḟkrasÄḟnda yer alan hÃỳkÃỳmler çerçevesinde karşÄḟ taraf kredi riskiyle ilgili risk tutarÄḟnÄḟn belirlenmesi kapsamÄḟnda dikkate alÄḟnan bir kredi korumasÄḟ, THK tahmininde hesaba katÄḟlmaz.

g) TemerrÃỳde dÃỳşmÃỳş alacaklar için, alacak bazÄḟnda mevcut ekonomik koşullar ve alacağÄḟn durumu çerçevesinde hesaplanan BKET ile tahsilat sÃỳrecindeki ilave beklenmeyen kayÄḟplar dolayÄḟsÄḟyla kayÄḟp oranÄḟndaki olasÄḟ artÄḟşÄḟn toplamÄḟ kullanÄḟlÄḟr. TemerrÃỳde dÃỳşmÃỳş alacaklar için BKET tutarÄḟnÄḟn, alacağa ilişkin ayrÄḟlan özel ve diğer karşÄḟlÄḟk tutarlarÄḟ toplamÄḟndan dÃỳşÃỳk olmasÄḟ durumunda, bu durumun nedenleri bankaca doğrulanÄḟr. Gelir olarak kaydedilen ödenmemiş gecikme faiz ve cezalarÄḟ alacak ve kayÄḟp ölçÃỳmlerine eklenir. Â

ğ) Kurumsal alacaklar, bankalardan ve aracÄḟ kurumlardan alacaklar, merkezi yönetimler ve merkez bankalarÄḟndan alacaklar için THK tahminleri, bir ekonomik döngÃỳyÃỳ kapsayacak şekilde en az bir veri kaynağÄḟ için asgari yedi yÄḟllÄḟk tarihsel veriye dayanÄḟr.  Gözlem sÃỳresi herhangi bir veri kaynağÄḟ için yedi yÄḟldan daha uzun ve bu kaynaktan elde edilen veriler amaca uygun ise, uzun olan gözlem sÃỳresi kullanÄḟlÄḟr.

Â

41.Perakende alacaklar için THK tahminleri, en az beş yÄḟllÄḟk tarihsel veriye dayanÄḟr. Daha gÃỳncel verilerin kayÄḟp oranlarÄḟ için daha iyi bir gösterge olmasÄḟ durumunda tarihsel gözlem sÃỳresi içerisindeki verilerin tÃỳmÃỳne eşit ağÄḟrlÄḟk verilmesi gerekmez. THK tahminine yönelik olarak aşağÄḟdakiler uygulanabilir:

a) THK tahminleri, gerçekleşen kayÄḟplara ve uygun TO tahminlerine dayanÄḟlarak yapÄḟlabilir.

b) ÄḞleri tarihlerde çekilebilecek kredi tutarlarÄḟ, dönÃỳştÃỳrme oranlarÄḟna veya THK tahminlerinden birine yansÄḟtabilir.

c) DevralÄḟnan perakende alacaklar için, THK tahminlerinde içsel ve dÄḟşsal veriler referans olarak kullanÄḟlabilir. DevralÄḟnan perakende alacaklara ilişkin tahminler, bankanÄḟn devralÄḟnan alacaklarla ilgili satÄḟcÄḟya ya da ÃỳçÃỳncÃỳ bir tarafa rÃỳcu hakkÄḟnÄḟn veya bunlarÄḟn garantisinin olmadÄḟğÄḟ kabul edilerek yapÄḟlÄḟr.

Â

Â

2.5 ÄḞçsel dönÃỳştÃỳrme oranÄḟ tahminlerine ilişkin özel şartlar

Â

42.Derecelere veya havuzlara ilişkin risk parametreleri belirlenirken dönÃỳştÃỳrme oranÄḟ tahminine yönelik olarak içsel prosedÃỳrler oluşturulmasÄḟ ve aşağÄḟda belirtilen şartlarÄḟn sağlanmasÄḟ gerekir:

a) (Değişik:RG-11/4/2019-30742) DönÃỳştÃỳrme oranlarÄḟ, işlem dereceleri veya havuzlarÄḟna göre, her bir işlem derecesi veya havuzu için veri kaynaklarÄḟndaki gerçekleşmiş dönÃỳştÃỳrme oranlarÄḟnÄḟn basit aritmetik ortalamasÄḟ esas alÄḟnarak tahmin edilir.

b) DönÃỳştÃỳrme oranÄḟ tahmini olarak, uzun dönemdeki ortalama ile ekonomik gerileme dönemlerini yansÄḟtan dönÃỳştÃỳrme oranÄḟ tahminlerinden yÃỳksek olanÄḟ kullanÄḟlÄḟr. Ekonomik gerileme dönemlerini yansÄḟtan dönÃỳştÃỳrme oranÄḟ tahminleri yapÄḟlÄḟrken; banka modelinde yer alan faktörlerin varsa döngÃỳsel nitelikleri dikkate alÄḟnabilir ya da geçmiş gerileme dönemlerinin etkisini gösteren yeterli içsel bilgilerin bulunmasÄḟ halinde bu veriler kullanÄḟlabilir. BunlarÄḟn mÃỳmkÃỳn olmamasÄḟ halinde dÄḟşsal veriler bu kapsamda ihtiyatlÄḟ bir şekilde kullanÄḟlabilir.

c) DönÃỳştÃỳrme oranÄḟ tahminleri, temerrÃỳt gerçekleşmeden önce ve gerçekleştikten sonraki muhtemel kredi çekilişlerini yansÄḟtÄḟr. TemerrÃỳt sÄḟklÄḟğÄḟ ile dönÃỳştÃỳrme oranÄḟnÄḟn bÃỳyÃỳklÃỳğÃỳ arasÄḟnda yÃỳksek bir pozitif korelÃḃsyonun bulunmasÄḟ durumunda, daha bÃỳyÃỳk bir dönÃỳştÃỳrme oranÄḟ belirlenir.

ç) DönÃỳştÃỳrme oranÄḟ tahminlerinin işlem tÃỳrÃỳ bazÄḟnda farklÄḟlaşmasÄḟ durumunda, bu işlem tÃỳrlerinin açÄḟk ve net bir şekilde belirlenmiş olmasÄḟ gerekir.

d) DönÃỳştÃỳrme oranÄḟ tahminlerinde kullanÄḟlan kriterlerin makul ve mantÄḟklÄḟ olmasÄḟ ve kredi dönÃỳştÃỳrme oranlarÄḟnÄḟ önemli bir şekilde etkilediğine ilişkin bankalarÄḟn görÃỳşÃỳnÃỳ yansÄḟtmasÄḟ gerekir. Seçilen kriterler, gÃỳvenilir içsel analizler ile desteklenir. Gerçekleşen dönÃỳştÃỳrme oranlarÄḟna ilişkin bilgilerin, dönÃỳştÃỳrme oranlarÄḟnÄḟ etkileyen faktörler bazÄḟnda sunulabilmesi gerekir.    Â

e) DönÃỳştÃỳrme oranÄḟ tahminleri yapÄḟlÄḟrken, hesaplarÄḟn izlenmesi ve ödeme işlemleri konusunda uygulanan içsel politika ve stratejiler göz önÃỳnde bulundurulur. TemerrÃỳdÃỳn ödemelerin gerçekleşmemesinden kaynaklanmayÄḟp, sözleşme şartlarÄḟnÄḟn ihlÃḃli veya teknik temerrÃỳt koşullarÄḟnÄḟn gerçekleşmesi gibi durumlardan kaynaklanmasÄḟ halinde ilave kredi çekilişlerini önleme yeterliliği ve isteği de göz önÃỳnde bulundurulur.

f) Her bir borçlu ve derece bazÄḟnda, işlem tutarlarÄḟnÄḟn, tahsis edilmiş limitlerin kullanÄḟlmÄḟş kÄḟsÄḟmlarÄḟnÄḟn ve alacaklarÄḟn bakiyelerinde meydana gelen değişikliklerin izlenebilmesi için yeterli sistemlere ve yöntemlere sahip olunmasÄḟ gerekir. AlacaklarÄḟn bakiyeleri gÃỳnlÃỳk olarak izlenebilmesi gerekir.

Â

43. Kurumsal alacaklar, bankalardan ve aracÄḟ kurumlardan alacaklar, merkezi yönetimler ve merkez bankalarÄḟndan alacaklar için dönÃỳştÃỳrme oranÄḟ tahminleri, bir ekonomik döngÃỳyÃỳ kapsayacak şekilde her bir veri kaynağÄḟ için asgari yedi yÄḟllÄḟk tarihsel veriye dayanÄḟr. Gözlem sÃỳresi herhangi bir veri kaynağÄḟ için yedi yÄḟldan daha uzun ve bu kaynaktan elde edilen veriler amaca uygun ise uzun olan gözlem sÃỳresi kullanÄḟlÄḟr.

Â

44. Perakende alacaklar için ileri tarihlerde çekilebilecek kredi tutarlarÄḟ dönÃỳştÃỳrme oranlarÄḟna veya THK tahminlerinden birine yansÄḟtabilir. DönÃỳştÃỳrme oranÄḟ tahminleri, en az beş yÄḟllÄḟk tarihsel veriye dayanÄḟr. Daha gÃỳncel verilerin çekilebilecek kredi tutarlarÄḟnÄḟn tahmini için daha iyi bir gösterge olmasÄḟ durumunda tarihsel gözlem sÃỳresi içerisindeki verilerin tÃỳmÃỳne eşit ağÄḟrlÄḟk verilmesi gerekmez.

Â

2.6 Kurumsal alacaklar, bankalardan ve aracÄḟ kurumlardan alacaklar, merkezi yönetimler ve merkez bankalarÄḟndan alacaklar ile perakende alacaklar için garanti ve kredi tÃỳrevlerinin dikkate alÄḟnmasÄḟna ilişkin şartlar

Â

45.Garantilerin dikkate alÄḟnmasÄḟ için aşağÄḟdaki şartlarÄḟn sağlanmasÄḟ gerekir:

a) Risk ağÄḟrlÄḟklÄḟ tutarÄḟn hesaplanmasÄḟnda dikkate alÄḟnabilecek garantörlere ilişkin açÄḟkça tanÄḟmlanmÄḟş kriterlere sahip olunmasÄḟ gerekir.

b) Sekiz ilÃḃ on dördÃỳncÃỳ fÄḟkralarda borçlular için öngörÃỳlen kurallar, dikkate alÄḟnabilecek garantörler için de uygulanÄḟr. Garantinin dikkate alÄḟnmasÄḟ durumunda dahi borçluya ilişkin anÄḟlan fÄḟkralarda öngörÃỳlen kurallarÄḟn uygulanmasÄḟna devam edilir. Yirmi bir ilÃḃ yirmi beşinci fÄḟkralarda belirtilen verilerin saklanmasÄḟna ilişkin şartlarÄḟn hem garanti ile korunan borçlu hem de garantör için sağlanmasÄḟ gerekir. Perakende garantiler için, söz konusu alacaklarÄḟn havuzlara tahsis edilmesinde ve TO tahmininde, bu fÄḟkra ile kÄḟrk altÄḟ ve kÄḟrk yedinci fÄḟkra hÃỳkÃỳmleri uygulanÄḟr.

c)  Garantinin; sözleşmeye dayalÄḟ, cayÄḟlamaz, garantiye konu olan borcun tamamÄḟ ödenene kadar geçerli olmasÄḟ ve taraflarÄḟn yerleşik olduğu Ãỳlkelerde yasal bağlayÄḟcÄḟlÄḟğÄḟnÄḟn bulunmasÄḟ gerekir. GarantörÃỳn sorumlu tutulamayacağÄḟ koşullarÄḟ içeren şartlÄḟ garantilerin kabul edilmesi Kurumun onayÄḟna tabidir ve bu garantilerin kabul edilmesi halinde risk azaltÄḟmÄḟ etkilerinde meydana gelebilecek olasÄḟ azalmalar dikkate alÄḟnÄḟr.

Â

46. Risk ağÄḟrlÄḟklÄḟ tutarlarÄḟn hesaplanmasÄḟnda garantilerin etkilerini yansÄḟtmak amacÄḟyla dereceler veya THK tahminleri ile perakende alacaklar ve devralÄḟnan alacaklarÄḟn derecelere veya havuzlara tahsis sÃỳrecinde ayarlamalar yapÄḟlmasÄḟ için açÄḟkça belirlenmiş ve tanÄḟmlanmÄḟş kriterlerin bulunmasÄḟ gerekir. Bu kriterlerin, sekiz ilÃḃ on dördÃỳncÃỳ fÄḟkralarda belirtilen asgari koşullara uygun olmasÄḟ gerekir. Kriterlerin, makul ve mantÄḟklÄḟ olmasÄḟ şartÄḟ aranÄḟr. Kriterler, garantörÃỳn yÃỳkÃỳmlÃỳlÃỳklerini yerine getirme yeterliliği ve isteğini, yapacağÄḟ ödemelerin muhtemel zamanlamasÄḟnÄḟ, garantörÃỳn yÃỳkÃỳmlÃỳlÃỳklerini yerine getirme yeterliliğiyle borçlunun borcu geri ödeme yeterliliği arasÄḟndaki korelasyon dÃỳzeyini ve alacak ile garanti arasÄḟndaki kur uyumsuzluğu gibi artÄḟk riskleri yansÄḟtÄḟr. Dereceler veya THK tahminleri ile perakende alacaklar ve devralÄḟnan alacaklarÄḟn derecelere veya havuzlara tahsis sÃỳrecinde ayarlamalar yapÄḟlÄḟrken ilgili tÃỳm bilgiler dikkate alÄḟnÄḟr.Â

Â

47. KÄḟrk beş ile kÄḟrk altÄḟncÄḟ fÄḟkralarda garantiler için öngörÃỳlen asgari koşullar, konusu tek bir varlÄḟk veya borçlu olan kredi tÃỳrevleri için de geçerlidir. Kredi Riski AzaltÄḟm Tekniklerine ÄḞlişkin Tebliğin 30 uncu maddesinin ÃỳçÃỳncÃỳ fÄḟkrasÄḟnda belirtilen şartlarÄḟn sağlanmasÄḟ şartÄḟyla işleme konu olan varlÄḟk ile referans varlÄḟk ya da işleme konu varlÄḟk ile ödeme şartÄḟ durumunun gerçekleşip gerçekleşmediğinin belirlenmesinde kullanÄḟlan varlÄḟk farklÄḟ olabilir. Bu fÄḟkra hÃỳkÃỳmleri, perakende alacaklar ve devralÄḟnan alacaklarÄḟn derecelere veya havuzlara tahsis sÃỳrecinde de uygulanÄḟr. Kredi tÃỳrevlerinin etkilerini yansÄḟtmak için tanÄḟmlanacak kriterler, kredi tÃỳrevinin ödeme yapÄḟsÄḟnÄḟ yansÄḟtÄḟr ve bu yapÄḟnÄḟn kayÄḟplarÄḟ telafi etme seviyesi ve zamanÄḟ Ãỳzerindeki etkileri ihtiyatlÄḟ bir şekilde dikkate alÄḟnÄḟr. AyrÄḟca diğer artÄḟk risklerin hangi dÃỳzeyde olduğu da değerlendirilir.

Â

48. Kurumsal alacaklar, bankalardan ve aracÄḟ kurumlardan alacaklar ile merkezi yönetimler ve merkez bankalarÄḟndan alacaklar için Tebliğin 5 inci ve 9 uncu maddeleri kapsamÄḟnda Standart YaklaşÄḟm uygulama izni alan bankalar için, bu kuruluşlardan sağlanan garanti ve kredi tÃỳrevleri için kÄḟrk beş ilÃḃ kÄḟrk yedinci fÄḟkra hÃỳkÃỳmleri uygulanmaz. Bu durumda, Kredi Riski AzaltÄḟm Tekniklerine ÄḞlişkin Tebliğde belirtilen şartlar uygulanÄḟr.

Â

49. Temel ÄḞDD YaklaşÄḟmÄḟnda, garantinin dikkate alÄḟnabilmesi için Kredi Riski AzaltÄḟm Tekniklerine ÄḞlişkin Tebliğde belirtilen şartlara ilaveten kÄḟrk beş ilÃḃ kÄḟrk yedinci fÄḟkra hÃỳkÃỳmlerinde belirtilen şartlarÄḟn da sağlanmasÄḟ gerekir.

Â

2.7 DevralÄḟnan alacaklara ilişkin şartlar

Â

50. DevralÄḟnan alacaklara ilişkin derecelere veya havuzlara ilişkin risk parametreleri belirlenirken elli bir ilÃḃ elli beşinci fÄḟkralarda belirtilen şartlarÄḟn sağlanmasÄḟ gerekir.

Â

51. Devralmaya ilişkin sözleşmenin yapÄḟsÄḟnÄḟn, alacaklara ilişkin tÃỳm ödemelerin kontrolÃỳnÃỳn her tÃỳrlÃỳ durum ve koşulda bankada olmasÄḟnÄḟ sağlamasÄḟ gerekir. Borçlunun doğrudan devreden tarafa veya bir aracÄḟya ödeme yaptÄḟğÄḟ durumlarda, ödemelerin tam olarak ve sözleşmeyle kararlaştÄḟrÄḟlan koşullara uygun bir şekilde yapÄḟlÄḟp yapÄḟlmadÄḟğÄḟ banka tarafÄḟndan dÃỳzenli olarak kontrol edilir. Devreden tarafÄḟn, iflas veya hukuki ihtilaflar nedeniyle ödemeler Ãỳzerindeki kontrol gÃỳcÃỳnÃỳn engellenmesi veya alacaklarÄḟn nakde dönÃỳştÃỳrÃỳlmesinin gecikmesi gibi durumlar karşÄḟsÄḟnda bankanÄḟn, alacak ve ödemelerin kontrolÃỳnÃỳn devamÄḟnÄḟ sağlayacak prosedÃỳrlerinin bulunmasÄḟ gerekir.

Â

52.DevralÄḟnan alacaklarÄḟn kalitesi ve devreden taraf ile aracÄḟnÄḟn mali durumu izlenir. Bu kapsamda aşağÄḟdaki şartlarÄḟn sağlanmasÄḟ gerekir:

a) Hem alacağÄḟ devreden taraf hem de aracÄḟnÄḟn mali durumu ile devralÄḟnan alacaklarÄḟn kalitesi arasÄḟndaki korelÃḃsyon dikkate alÄḟnÄḟr. OlasÄḟ beklenmedik durumlara karşÄḟ korunmak için alacağÄḟ devreden taraflar ve aracÄḟlara içsel derecelendirme notu verilmesi de dahil yeterli tedbirlerin oluşturulmasÄḟnÄḟ sağlayan içsel politikalara ve prosedÃỳrlere sahip olunmasÄḟ gerekir.

b) AlacağÄḟ devreden taraf ve aracÄḟnÄḟn kabul edilebilir olup olmadÄḟğÄḟnÄḟn belirlenmesi amacÄḟyla anlaşÄḟlÄḟr ve etkin politikalara sahip olunmasÄḟ gerekir. AlacağÄḟ devreden taraftan veya aracÄḟdan alÄḟnan raporlarÄḟn doğruluğunun kontrolÃỳ ile suiistimal veya operasyonel zayÄḟflÄḟklarÄḟn tespiti ve alacağÄḟ devreden tarafÄḟn kredi politikalarÄḟ ile aracÄḟnÄḟn tahsilÃḃt politikalarÄḟnÄḟn ve prosedÃỳrlerinin kalitesinin kontrolÃỳ amacÄḟyla alacağÄḟ devreden taraflar ve aracÄḟ hakkÄḟnda periyodik incelemeler yapÄḟlÄḟr. Bu incelemeler sonucunda tespit edilen hususlar yazÄḟlÄḟ hale getirilir.

c) Avanslar, alacağÄḟ devreden tarafÄḟn ödenmemiş borçlarÄḟ, şÃỳpheli alacaklarÄḟ ve bunlara ilişkin karşÄḟlÄḟklarÄḟn geçmişi ile ödeme koşullarÄḟ dÃḃhil devralÄḟnan alacak havuzlarÄḟnÄḟn özellikleri değerlendirilir.

ç) Bir devralÄḟnan alacaklar havuzu özelinde ve devralÄḟnan alacaklar havuzlarÄḟ toplamÄḟ genelinde, bir mÃỳşteride yoğunlaşma olup olmadÄḟğÄḟnÄḟ izleme amacÄḟna yönelik etkin politika ve prosedÃỳrler bulunur.

d) DevralÄḟnan alacaklara ilişkin kabul edilebilirlik kriterlerine ve kredi kullandÄḟrma politikalarÄḟna uyumu sağlamak ve alacaklarÄḟ devreden tarafÄḟn devir koşullarÄḟnÄḟ ve değer azalmasÄḟnÄḟ izleyebileceği ve doğrulayabileceği etkili bir araca sahip olmak amacÄḟyla alacaklarÄḟn yaşlandÄḟrÄḟlmasÄḟ ve değer azalmasÄḟ ile ilgili detaylÄḟ raporlar alÄḟnÄḟr.

Â

53. AlacağÄḟ devreden tarafÄḟn mali durumunda ve devralÄḟnan alacaklarÄḟn kalitesinde olabilecek bozulmalarÄḟn erken aşamada tespit edilmesi ve ortaya çÄḟkabilecek sorunlara önceden mÃỳdahale edilmesi amacÄḟna yönelik sistem ve yöntemlere sahip olunmasÄḟ gerekir. Bu kapsamda, sözleşme ihlÃḃllerini izlemek için açÄḟk ve etkin politikalar, yöntemler ve bilgi sistemleri ile gerektiğinde hukuki sÃỳrecin başlatÄḟlmasÄḟna ve devralÄḟnan sorunlu alacaklarÄḟn tahsiline yönelik anlaşÄḟlÄḟr ve etkin politikalara ve yöntemlere sahip olunmasÄḟ gerekir.

Â

54. DevralÄḟnan alacaklar ile bunlara ilişkin ödemelerin kontrolÃỳ için anlaşÄḟlÄḟr ve etkin politika ve prosedÃỳrlere sahip olunmasÄḟ gerekir. Bu kapsamda, avans oranlarÄḟ, dikkate alÄḟnabilir teminatlar, gerekli dokÃỳmantasyon, yoğunlaşma limitleri ve nakit tahsilÃḃtlarÄḟ hususlarÄḟ da dÃḃhil alacaklarÄḟn devralÄḟnmasÄḟna ilişkin programÄḟn önemli unsurlarÄḟnÄḟ kapsayacak yazÄḟlÄḟ içsel politikalar bulunmasÄḟ gerekir. Söz konusu programÄḟn unsurlarÄḟ, alacaklarÄḟ devreden tarafÄḟn ve aracÄḟnÄḟn mali durumu, risk yoğunlaşmalarÄḟ ve devralÄḟnan alacaklarÄḟn kalitesinde ve alacaklarÄḟ devreden tarafÄḟn mÃỳşteri tabanÄḟnda görÃỳlen eğilimler de dÃḃhil önemli faktörleri uygun bir şekilde dikkate alÄḟr ve sadece belirlenmiş destekleyici teminatlarÄḟn ve dokÃỳmantasyonun verilmesi karşÄḟlÄḟğÄḟnda fon kullandÄḟrÄḟlmasÄḟ mÃỳmkÃỳn olur.

Â

55.ÄḞçsel politika ve prosedÃỳrlere uyumun değerlendirilmesine yönelik etkin bir sÃỳreç oluşturulur ve uygulanÄḟr. Bu sÃỳrecin, aşağÄḟdakiler de dÃḃhil tÃỳm önemli politikalara ve prosedÃỳrlere uyulup uyulmadÄḟğÄḟnÄḟ değerlendirme amacÄḟna yönelik olmasÄḟ gerekir:

a) AlacaklarÄḟ devralma programÄḟnÄḟn tÃỳm önemli aşamalarÄḟna ilişkin dÃỳzenli denetimler,

b) AlacağÄḟ devreden tarafÄḟn veya aracÄḟnÄḟn değerlendirmesi ile mÃỳşterinin değerlendirmesi arasÄḟndaki; alacağÄḟ devreden tarafÄḟn veya aracÄḟnÄḟn değerlendirmesi ile alacağÄḟ devreden tarafÄḟn veya aracÄḟnÄḟn yerinde denetimi arasÄḟndaki görev ayrÄḟmÄḟnÄḟn açÄḟklÄḟğa kavuşturulmasÄḟ,

c) Özellikle nitelik, deneyim, personel sayÄḟsÄḟ ve destekleyici otomasyon sistemleri Ãỳzerinde odaklanÄḟlarak arka ofis operasyonlarÄḟnÄḟn değerlendirilmesi.

Â

3. VALÄḞDASYON

Â

56. (Değişik cÃỳmle:RG-20/1/2016-29599) (1) Validasyon, asgari yÄḟlda bir kez olmak Ãỳzere kredi riski kontrol biriminden ve icrai birimlerden bağÄḟmsÄḟz bir birim tarafÄḟndan ya da bağÄḟmsÄḟz bir ÃỳçÃỳncÃỳ tarafça aşağÄḟda belirtilen şartlara uygun olarak gerçekleştirilir:

a) Derecelendirme sistemleri ve sÃỳreçlerinin doğruluğu ve tutarlÄḟlÄḟğÄḟ ile ilgili tÃỳm risk parametrelerine ilişkin tahminlerin validasyonuna yönelik sağlam ve gÃỳvenilir sistemler tesis edilir. ÄḞçsel validasyon sÃỳreci, içsel derecelendirme ve risk tahmin sistemlerinin performansÄḟnÄḟn anlamlÄḟ ve tutarlÄḟ bir şekilde izlenmesine ve değerlendirilmesine imkan sağlar.

b) Her derece için tahmin edilen TO’lar ile gerçekleşen temerrÃỳt oranlarÄḟ dÃỳzenli olarak karşÄḟlaştÄḟrÄḟlÄḟr ve gerçekleşen temerrÃỳt oranlarÄḟnÄḟn o derece için beklenen aralÄḟğÄḟn dÄḟşÄḟnda olduğu hallerde sapmanÄḟn sebepleri analiz edilir. THK ve dönÃỳştÃỳrme oranÄḟnÄḟn içsel olarak tahmin edildiği durumlarda, bu tahminler için de benzer karşÄḟlaştÄḟrma ve analizler yapÄḟlÄḟr. Bu karşÄḟlaştÄḟrma ve analizlerde, mÃỳmkÃỳn olduğu kadar uzun bir dönemi kapsayan tarihsel veriler kullanÄḟlÄḟr ve kullanÄḟlan yöntem ve veriler yazÄḟlÄḟ hale getirilerek en az yÄḟlda bir kez gÃỳncellenir.

c) Bankalar uygun dÄḟşsal veri kaynaklarÄḟyla yapÄḟlacak karşÄḟlaştÄḟrmalarÄḟ ve diğer nicel validasyon araçlarÄḟnÄḟ kullanÄḟr. YapÄḟlacak çalÄḟşmalar portföy için uygun, dÃỳzenli olarak gÃỳncellenen ve ilgili gözlem sÃỳresini kapsayan verilere dayanÄḟr. ÄḞçsel derecelendirme sistemlerinin performansÄḟ hakkÄḟnda yapÄḟlan değerlendirmeler mÃỳmkÃỳn olduğu kadar uzun bir sÃỳreyi kapsar. Bir veya daha fazla ekonomik döngÃỳnÃỳn kapsanmasÄḟ yapÄḟlan değerlendirmenin kapsadÄḟğÄḟ sÃỳre açÄḟsÄḟndan yeterli kabul edilir.

ç) Nicel validasyon için kullanÄḟlan yöntem ve veriler zaman içinde tutarlÄḟ bir şekilde kullanÄḟlÄḟr. Tahmin ve doğrulama yöntemleri ile verilerdeki değişiklikler, veri kaynaklarÄḟ ve kapsanan sÃỳre de dÃḃhil olmak Ãỳzere yazÄḟlÄḟ hale getirilir.

d) Bankalar, gerçekleşen TO’larda, THK’larda, dönÃỳştÃỳrme oranlarÄḟnda ve BK’nÄḟn kullanÄḟldÄḟğÄḟ durumlarda toplam kayÄḟpta, beklentilere göre gerçekleşen sapmalarÄḟn, ilgili tahminlerin geçerliliğinin sorgulanmasÄḟnÄḟ gerektirecek derecede önemli olduğu durumlarÄḟn değerlendirilmesine yönelik içsel standartlara sahip olunmasÄḟ gerekir. Söz konusu standartlarÄḟn, ekonomik döngÃỳleri ve gerçekleşmiş temerrÃỳtlere ilişkin gözlemlenen benzer sistematik değişkenliği dikkate almasÄḟ gerekir. Gerçekleşen değerlerin beklenen değerlerden daha bÃỳyÃỳk olmaya devam ettiği hallerde, tahminler gerçekleşen temerrÃỳt ve kayÄḟp verilerini yansÄḟtacak şekilde yukarÄḟ yönlÃỳ revize edilir.

Â

4. ÄḞÇSEL MODELLER YAKLAŞIMINDA HÄḞSSE SENEDÄḞ YATIRIMLARINA ÄḞLÄḞŞKÄḞN ŞARTLAR

Â

4.1 Sermaye yÃỳkÃỳmlÃỳlÃỳğÃỳ ve risk ölçÃỳmÃỳ

Â

57.Sermaye yÃỳkÃỳmlÃỳlÃỳğÃỳnÃỳn hesaplanmasÄḟnda aşağÄḟdaki şartlarÄḟn sağlanmasÄḟ gerekir:

a) Potansiyel kayÄḟplarÄḟn, belirli hisse senedi yatÄḟrÄḟmlarÄḟnÄḟn uzun vadeli risk profilinde öngörÃỳlen olasÄḟ olumsuz piyasa hareketleri ile tutarlÄḟ olmasÄḟ gerekir. Getiri dağÄḟlÄḟmlarÄḟnÄḟ temsil etmek için kullanÄḟlan veriler, ilgili verilerin mevcut olduğu ve bankanÄḟn belirli hisse senedi yatÄḟrÄḟmlarÄḟnÄḟn risk profilini temsil etme konusunda anlamlÄḟ olan en uzun örneklem uzunluğunu yansÄḟtÄḟr. KullanÄḟlan verilerin; ihtiyatlÄḟ, istatistiksel açÄḟdan gÃỳvenilir ve sağlÄḟklÄḟ, sadece sÃỳbjektif değerlendirmelere dayanmayan kayÄḟp tahminlerinin yapÄḟlabilmesi için yeterli olmasÄḟ gerekir. Uygulanan şok, potansiyel kayÄḟplar için uzun bir piyasa veya ekonomik döngÃỳ sÃỳresini kapsayan ihtiyatlÄḟ bir tahmin yapÄḟlmasÄḟnÄḟ sağlar. Gerçekçi ve ihtiyatlÄḟ tahminlere ulaşÄḟlmasÄḟ için, mevcut veriler ampirik analizlere ve gerekli ayarlamalara tabi tutulur. Potansiyel Ãỳç aylÄḟk kayÄḟp tahminleri yapÄḟlmasÄḟ için kullanÄḟlan RMD modellerinin oluşturulmasÄḟnda Ãỳç aylÄḟk veriler kullanÄḟlabilir. Daha kÄḟsa bir dönemi kapsayan veriler ampirik kanÄḟtlarla desteklenen analitik bir metot uygulanarak Ãỳç aylÄḟk eşdeğerlerine dönÃỳştÃỳrÃỳlmek suretiyle kullanÄḟlabilir. Bu dönÃỳştÃỳrmede, iyi geliştirilmiş ve yazÄḟlÄḟ hale getirilmiş bir sÃỳreç ve analiz kullanÄḟlÄḟr. Bu yaklaşÄḟm zaman içinde tutarlÄḟ ve ihtiyatlÄḟ bir şekilde uygulanÄḟr. ÄḞlgili verilerin sÄḟnÄḟrlÄḟ olduğu hallerde, bu tahminlere uygun bir ihtiyatlÄḟlÄḟk marjÄḟ eklenir.

b) KullanÄḟlan modeller, hisse senedi portföyÃỳnÃỳn spesifik ve genel piyasa riskleri de dÃḃhil, hisse senedi getirilerindeki önemli risklerin tÃỳmÃỳnÃỳ yeterince kapsar. ÄḞçsel modeller, tarihsel fiyat değişimlerini yeterince açÄḟklar, potansiyel yoğunlaşmalarÄḟn bÃỳyÃỳklÃỳğÃỳnÃỳ ve bileşimindeki değişiklikleri kapsar ve olumsuz piyasa koşullarÄḟnÄḟ dikkate alÄḟr. Tahmin için kullanÄḟlan verilerin temsil ettiği popÃỳlasyonun, bankanÄḟn hisse senedi yatÄḟrÄḟmlarÄḟna denk ya da asgari olarak bu yatÄḟrÄḟmlar ile karşÄḟlaştÄḟrÄḟlabilir dÃỳzeyde olmasÄḟ gerekir.

c) ÄḞçsel modelin, bankanÄḟn hisse senedi portföyÃỳnÃỳn risk profili ile karmaşÄḟklÄḟk dÃỳzeyine uygun olmasÄḟ gerekir. Doğrusal olmayan fiyat değişimlerine sahip önemli miktarda yatÄḟrÄḟmÄḟn bulunmasÄḟ halinde içsel modellerin, bu yatÄḟrÄḟmlara ilişkin riskleri yeterli şekilde kapsamasÄḟ gerekir.

ç) KorelasyonlarÄḟn nasÄḟl kullanÄḟldÄḟğÄḟnÄḟn yazÄḟlÄḟ hale getirilmesi ve korelasyonlarÄḟn uygunluğunun ampirik analizlerle desteklenmesi şartÄḟyla hisse senedi yatÄḟrÄḟmlarÄḟna ilişkin korelasyonlar risk ölçÃỳmlerinde kullanÄḟlÄḟr.

d) MÃỳnferit pozisyonlarÄḟn gösterge değerlere, piyasa endekslerine ve risk faktörlerine eşleştirilmesi işleminin makul ve kavramsal olarak sağlam olmasÄḟ gerekir. Eşleştirme teknikleri ve sÃỳreçleri yazÄḟlÄḟ hale getirilir ve bunlarÄḟn hisse senetlerine olan uygunluğu teorik ve ampirik analizlerle desteklenir. Hisse senedi yatÄḟrÄḟmlarÄḟnÄḟn getirilerine ilişkin volatilitenin tahmin edilmesinde sayÄḟsal tekniklerin uzman görÃỳşÃỳ ile desteklendiği durumda, uzman görÃỳşÃỳ bu tekniklerin dikkate almadÄḟğÄḟ ilgili ve önemli bilgileri göz önÃỳnde bulundurur.

e) Faktör modellerinin kullanÄḟlmasÄḟ durumunda faktörlerin, hisse senedi portföyÃỳnÃỳn taşÄḟdÄḟğÄḟ riskin ölçÃỳmÃỳ için yeterli olmasÄḟ gerekir. Risk faktörlerinin, önemli seviyedeki hisse senedi pozisyonlarÄḟnÄḟn bulunduğu hisse senedi piyasasÄḟ özelliklerine uygun olmasÄḟ gerekir. Genel ve spesifik risklerini kapsama yeterliliği de dÃḃhil olmak Ãỳzere, risk faktörlerinin ilgili olduğu hisse senedi yatÄḟrÄḟmlarÄḟna ve piyasa özelliklerine uygunluğu ampirik analizlerle gösterilir.

f) Hisse senedi yatÄḟrÄḟmlarÄḟnÄḟn getirilerinin volatilitesine ilişkin tahminler, ilgili ve mevcut verileri, bilgileri ve yöntemleri kapsar. BağÄḟmsÄḟz ÃỳçÃỳncÃỳ taraflarca gözden geçirilmiş içsel veriler ya da veri havuzlarÄḟ dÃḃhil dÄḟşsal kaynaklardan alÄḟnan veriler kullanÄḟlÄḟr. Örneklem grubundaki alacak sayÄḟsÄḟnÄḟn ve sayÄḟsallaştÄḟrma için esas alÄḟnan örneklem döneminin, doğru ve gÃỳvenilir tahminler yapmayÄḟ sağlayacak yeterlilikte olmasÄḟ . Getirilerin volatilitesine ilişkin tahminlerde, örneklem için yapÄḟlan seçim hatalarÄḟnÄḟn sÄḟnÄḟrlanmasÄḟna yönelik uygun önlemler alÄḟnÄḟr.

g) Sağlam ve kapsamlÄḟ bir stres testi programÄḟ uygulanÄḟr. Bu programda, volatilite hesaplamalarÄḟ dahil bankanÄḟn içsel model ve tahmin prosedÃỳrlerine, en kötÃỳ durumlarda yaşanabilecek kayÄḟplarÄḟ yansÄḟtacak hipotetik veya tarihsel senaryolar uygulanÄḟr. Stres testleri asgari olarak hesaplamada kullanÄḟlan gÃỳven aralÄḟğÄḟnÄḟn ötesindeki kuyruk riskini etkileyen olaylarÄḟ dikkate alÄḟr.

Â

4.2 Risk yönetim sÃỳreci ve kontrolleri

Â

58.ÄḞçsel modellerin geliştirilmesi ve kullanÄḟlmasÄḟna ilişkin olarak modelin ve modelleme sÃỳrecinin bÃỳtÃỳnlÃỳğÃỳnÃỳ ve doğruluğunu sağlayan politikalar, prosedÃỳrler ve kontroller oluşturulur ve uygulanÄḟr. Bu politikalar, prosedÃỳrler ve kontroller aşağÄḟdaki hususlarÄḟ içerir:

a) ÄḞçsel modellerin, yönetim bilgi sistemleri ve alÄḟm satÄḟm hesaplarÄḟ dÄḟşÄḟndaki hisse senedi portföyÃỳ yönetimi ile tam entegrasyonu sağlanÄḟr. ÄḞçsel modeller hisse senedi portföyÃỳnÃỳn, risk ayarlÄḟ performansÄḟ da dÃḃhil, performansÄḟnÄḟn ölçÃỳlmesi ve değerlendirilmesi, kabul edilebilir en dÃỳşÃỳk getiri oranlarÄḟnÄḟn belirlenmesi ve alternatif yatÄḟrÄḟmlarÄḟn değerlendirilmesi, ekonomik sermayenin hisse senedi yatÄḟrÄḟmlarÄḟna tahsis edilmesi ve sermaye yeterliliğinin ve yatÄḟrÄḟm yönetim sÃỳrecinin değerlendirilmesi dahil risk yönetim altyapÄḟsÄḟna tam olarak entegre edilir. ÄḞçsel model çÄḟktÄḟlarÄḟnÄḟn yatÄḟrÄḟm yönetim sÃỳreçlerinde asli bir rol oynadÄḟğÄḟnÄḟn ispatlanmasÄḟ gerekir.Â

b) Model gÃỳncellemelerinin onaylanmasÄḟ, girdilerin gözden geçirilmesi, sonuçlarÄḟn incelenmesi, risk hesaplamalarÄḟnÄḟn doğruluğunun teyit edilmesi dÃḃhil içsel modelleme sÃỳrecinin tÃỳm unsurlarÄḟnÄḟn periyodik ve bağÄḟmsÄḟz olarak gözden geçirilmesinin sağlanmasÄḟ amacÄḟna yönelik olarak yönetim sistemleri, prosedÃỳrleri ve kontrol fonksiyonlarÄḟ oluşturulur. Gözden geçirmeler yapÄḟlÄḟrken, model girdileri ve sonuçlarÄḟnÄḟn doğruluğu, tamlÄḟğÄḟ ve uygunluğu değerlendirilir ve bilinen model zayÄḟflÄḟklarÄḟndan kaynaklanabilecek potansiyel hatalarÄḟn tespit edilmesi ve sÄḟnÄḟrlandÄḟrÄḟlmasÄḟ ile bilinmeyen model zayÄḟflÄḟklarÄḟnÄḟn saptanmasÄḟ Ãỳzerinde odaklanÄḟlÄḟr. Bu kapsamda göstergeler ve eşleştirme teknikleri ile diğer kritik model unsurlarÄḟnÄḟn kullanÄḟmÄḟna özel önem verilir. Bu gözden geçirmeler, modelin tasarÄḟmÄḟ ve uygulanmasÄḟndan sorumlu birimden bağÄḟmsÄḟz bir birim tarafÄḟnca ya da bağÄḟmsÄḟz bir ÃỳçÃỳncÃỳ tarafça yapÄḟlabilir.

c) Hisse senedi yatÄḟrÄḟmlarÄḟ ve limitlerinin izlenmesi için yeterli sistem ve prosedÃỳrler tesis edilir.

ç) Modelin tasarÄḟmÄḟ ve uygulanmasÄḟndan sorumlu olan birimlerin, yatÄḟrÄḟmlarÄḟn yönetilmesinden sorumlu olan birimlerden bağÄḟmsÄḟz olmasÄḟ gerekir.

d) Modelleme sÃỳrecinin herhangi bir aşamasÄḟndan sorumlu olan birim ve kişilerin yeterli niteliklere sahip olmasÄḟ gerekir. Modelleme fonksiyonuna yeterince kalifiye ve yetkin kaynaklar tahsis edilir.

Â

4.3 Validasyon ve dokÃỳmantasyon

Â

59.ÄḞçsel modellerin ve modelleme sÃỳreçlerinin doğruluğunun ve tutarlÄḟlÄḟğÄḟnÄḟn validasyonu için sağlam ve uygun bir sisteme sahip olunmasÄḟ gerekir. ÄḞçsel modellerin, modelleme sÃỳrecinin ve validasyonun tÃỳm önemli unsurlarÄḟ yazÄḟlÄḟ hale getirilir. ÄḞçsel modeller ve modelleme sÃỳrecinin validasyonunun ve dokÃỳmantasyonunun aşağÄḟdaki şartlarÄḟ sağlamasÄḟ gerekir:

a) ÄḞçsel validasyon sÃỳreci, içsel model ve sÃỳreçlerin performansÄḟnÄḟn tutarlÄḟ ve anlamlÄḟ bir şekilde değerlendirilmesi amacÄḟyla kullanÄḟlÄḟr.

b) Nicel validasyona ilişkin yöntem ve veriler zaman içinde tutarlÄḟ bir şekilde kullanÄḟlÄḟr. Tahmin ve validasyon yöntemlerindeki değişiklikler ile veri kaynaklarÄḟ ve kapsanan sÃỳreler dÃḃhil olmak Ãỳzere verilerdeki değişiklikler yazÄḟlÄḟ hale getirilir.

c) Gözlemlenen hisse senedi getirileri ile modelin getiri tahminleri dÃỳzenli olarak karşÄḟlaştÄḟrÄḟlÄḟr ve getirilerin beklenen getiri aralÄḟğÄḟ içerisinde olduğu gösterilir. Bu karşÄḟlaştÄḟrmalarda, mÃỳmkÃỳn olduğu kadar uzun bir sÃỳreyi kapsayan tarihsel veriler kullanÄḟlÄḟr. KarşÄḟlaştÄḟrma yapÄḟlÄḟrken kullanÄḟlan yöntem ve veriler yazÄḟlÄḟ hale getirilir ve yapÄḟlan çalÄḟşmalar asgari yÄḟlda bir kez gÃỳncellenir.

ç) Bankalar uygun dÄḟşsal veri kaynaklarÄḟyla yapÄḟlacak karşÄḟlaştÄḟrmalar ve diğer nicel validasyon araçlarÄḟnÄḟ da kullanÄḟr. YapÄḟlacak çalÄḟşmalar portföy için uygun, dÃỳzenli olarak gÃỳncellenen ve ilgili gözlem sÃỳresini kapsayan verilere dayanÄḟr. ÄḞçsel derecelendirme sistemlerinin performansÄḟ hakkÄḟnda yapÄḟlan değerlendirmeler mÃỳmkÃỳn olduğu kadar uzun bir sÃỳreyi kapsar. Bir veya daha fazla ekonomik döngÃỳnÃỳn kapsanmasÄḟ yapÄḟlan değerlendirmenin kapsadÄḟğÄḟ sÃỳre açÄḟsÄḟndan yeterli kabul edilir.

d) BankalarÄḟn, gözlemlenen hisse senedi getirileriyle model tahminleri arasÄḟndaki karşÄḟlaştÄḟrma çerçevesinde, tahminlerin veya modellerin geçerliliğinin sorgulamasÄḟnÄḟn gerektiği durumlara yönelik içsel standartlara sahip olmasÄḟ gerekir. Söz konusu standartlar, ekonomik döngÃỳleri ve hisse senedi getirilerine ilişkin gözlemlenen benzer sistematik değişkenliği dikkate alÄḟr. Bu çerçevede içsel modellerde yapÄḟlan değişikliklerin, model gözden geçirme standartlarÄḟyla tutarlÄḟ olmasÄḟ ve yazÄḟlÄḟ hale getirmesi gerekir.

e) Geriye dönÃỳk testlerin dÃỳzenli olarak yapÄḟlmasÄḟ amacÄḟyla, gerçekleşmiş Ãỳç aylÄḟk hisse senedi yatÄḟrÄḟmlarÄḟ performanslarÄḟ ile içsel model tahminlerini içeren uygun bir veri tabanÄḟ oluşturulur. ÄḞçsel volatilite tahminleri ile göstergelerin uygunluğu geriye dönÃỳk teste tabi tutulur. Veri tabanÄḟnÄḟn, Ãỳç aylÄḟk tahminler yerine daha kÄḟsa sÃỳreli tahminlerin yapÄḟlabilmesine, bu tahminlerin saklanabilmesine ve bunlar Ãỳzerinde geriye dönÃỳk testler yapÄḟlabilmesine uygun olmasÄḟ gerekir.

f) ÄḞçsel model ve modelleme sÃỳreci, içsel modelin tasarÄḟmÄḟ, operasyonel detaylarÄḟ, onay ve gözden geçirme sÃỳreçleri ile modellemede yer alan kişi ve birimlerin sorumluluklarÄḟnÄḟ içerecek şekilde yazÄḟlÄḟ hale getirilir. Bu dokÃỳmantasyon, bankanÄḟn asgari şartlarÄḟ nasÄḟl sağladÄḟğÄḟnÄḟ gösterir, modelin hisse senedi yatÄḟrÄḟmlarÄḟ içindeki farklÄḟ alt risk gruplarÄḟ için nasÄḟl uygulandÄḟğÄḟnÄḟ, tahmin yöntemlerini ve model onay ve gözden geçirme sÃỳreçlerini içerir. DokÃỳmantasyon, asgari olarak aşağÄḟdakileri içerir:

i) ÄḞçsel modelleme yöntemi seçiminin gerekçeleri ile seçilen modelin ve modelleme prosedÃỳrlerinin, hisse senedi yatÄḟrÄḟmlarÄḟnÄḟn maruz kalabileceği riskler için anlamlÄḟ tahminler yapabildiğini gösteren analizler sunar. ÄḞçsel modeller ve prosedÃỳrler, mevcut portföye ve dÄḟşsal etkenlere uygunluklarÄḟnÄḟn belirlenmesi amacÄḟyla dÃỳzenli olarak gözden geçirilir. Gerçekleştirilen denetimleri mÃỳteakip model veya modelleme sÃỳrecinde zaman içerisinde yapÄḟlan önemli değişikliklerin kayÄḟtlarÄḟ yazÄḟlÄḟ hale getirilir. YapÄḟlan değişikliklerin içsel gözden geçirme standartlarÄḟ kapsamÄḟnda yapÄḟlmasÄḟ durumunda, bu değişikliklerin içsel model gözden geçirme standartlarÄḟ ile tutarlÄḟlÄḟğÄḟ yazÄḟlÄḟ hale getirilir.  Â

ii) YapÄḟlan tahminlerin derecelere, mÃỳnferit borçlulara, alacaklara veya havuzlara tahsisinin dayandÄḟrÄḟldÄḟğÄḟ varsayÄḟmlarÄḟn, matematiksel ve ampirik esaslar ile teorinin temel unsurlarÄḟ ve modelin oluşturulmasÄḟnda kullanÄḟlan veri kaynaklarÄḟ hakkÄḟnda detaylÄḟ bilgi vermesi gerekir. DokÃỳmantasyon modelin validasyonu için modelin kurulumunda kullanÄḟlandan farklÄḟ örneklem ve zaman aralÄḟklarÄḟ kullanÄḟlarak yapÄḟlacak performans testlerini de içeren kapsamlÄḟ bir istatistiksel sÃỳrecin uygulanmasÄḟnÄḟ sağlar ve modelin etkin çalÄḟşmadÄḟğÄḟ koşullarÄḟ ve durumlarÄḟ belirtir.

iii) Göstergelerin ve eşleştirme tekniklerinin kullanÄḟldÄḟğÄḟ hallerde, seçilen bÃỳtÃỳn göstergelerin ve eşleştirmelerin ilgili hisse senedi yatÄḟrÄḟmlarÄḟna ilişkin riskleri yeterince yansÄḟttÄḟğÄḟnÄḟ gösteren detaylÄḟ analizler yapÄḟlÄḟr ve bunlarÄḟn sonuçlarÄḟ yazÄḟlÄḟ hale getirilir. YatÄḟrÄḟmlarÄḟn göstergelere eşleştirilmesinde kullanÄḟlan faaliyet kollarÄḟ, bilanço özellikleri, coğrafi konum, şirketin yaşÄḟ, sektör ve alt-sektör, işletme özellikleri gibi ilgili ve önemli faktörlerin yazÄḟlÄḟ olmasÄḟ gerekir. DokÃỳmantasyon, kullanÄḟlan göstergelerin ve eşleştirmelerin ilgili yatÄḟrÄḟm veya portföy ile yeterince karşÄḟlaştÄḟrÄḟlabilir olduğunu; yatÄḟrÄḟmlar açÄḟsÄḟndan önemli ve ilgili olan tarihsel ekonomik koşullarla piyasa koşullarÄḟ esas alÄḟnarak belirlendiğini ya da bunlara gereken ayarlamalarÄḟn yapÄḟldÄḟğÄḟnÄḟ; yatÄḟrÄḟmlarÄḟn riski hakkÄḟnda sağlam ve gÃỳvenilir tahminler olduğunu gösterir.

Â

5. KURUMSAL YÖNETÄḞM VE GÖZETÄḞM

Â

5.1 Kurumsal Yönetim

Â

60. Derecelendirme ve tahmin sÃỳreçlerinin tÃỳm önemli yönleri, yönetim kurulu veya yönetim kurulunun tayin ettiği bir komite ve Ãỳst dÃỳzey yönetim tarafÄḟndan onaylanÄḟr. Onay sÃỳrecinde ilgili tÃỳm taraflar, derecelendirme sistemlerini genel olarak kavramasÄḟ ve ilgili yönetim raporlarÄḟ hakkÄḟnda detaylÄḟ bilgiye sahip olmasÄḟ gerekir.

Â

61. Üst dÃỳzey yönetimin, derecelendirme sistemlerinin tasarÄḟmÄḟ ve işleyişi hakkÄḟnda yeterince bilgi sahibi olmasÄḟ gerekir. Kredi riski kontrol birimi, derecelendirme sÃỳrecinin performansÄḟ, geliştirilmesi gereken alanlar ve tespit edilen eksikliklerin giderilmesi yönÃỳndeki çalÄḟşmalar hakkÄḟnda Ãỳst dÃỳzey yönetime dÃỳzenli olarak bilgi verir. ÄḞlgili Ãỳst dÃỳzey yönetim politikalarda meydana gelen değişiklikler ile politikalara getirilen istisnalarÄḟn derecelendirme sistemlerinin işleyişini önemli oranda etkileyecek dÃỳzeyde olmasÄḟ durumunda bunlarÄḟn yönetim kuruluna veya yönetim kurulunun tayin ettiği komiteye bildirilmesiyle ve derecelendirme sistemlerinin dÃỳzgÃỳn şekilde işlemesinin sÃỳrekliliğinin sağlanmasÄḟyla görevli ve sorumludur.

Â

62. BankanÄḟn kredi riski profilinin içsel derecelendirme modeliyle analizi, yönetime yapÄḟlan raporlamanÄḟn önemli bir parçasÄḟnÄḟ oluşturur. Raporlar asgari olarak, derecelere göre risk profilini, dereceler arasÄḟndaki geçişleri, derece bazÄḟnda parametre tahminlerini ve gerçekleşen temerrÃỳt oranlarÄḟnÄḟ, içsel olarak tahmin edilmesi halinde ise gerçekleşen THK’larÄḟn ve dönÃỳştÃỳrme oranlarÄḟnÄḟn tahmin edilen değerlerle ve stres testi sonuçlarÄḟyla karşÄḟlaştÄḟrÄḟlmasÄḟnÄḟ içerir. Raporlama sÄḟklÄḟğÄḟ, raporlanan bilgilerin tÃỳrÃỳne, önem dÃỳzeyine ve raporlama yapÄḟlan tarafÄḟn dÃỳzeyine göre belirlenir.

Â

5.2 Derecelendirme Sisteminin Yönetimi

Â

               63. Kredi riski kontrol birimi, derecelendirme sistemlerinin tasarÄḟmÄḟ veya seçimi, uygulamaya konulmasÄḟ, dÃỳzenli olarak gözden geçirilmesi ve performansÄḟndan sorumludur. AnÄḟlan faaliyetler bankanÄḟn ilgili birimleri ile işbirliği içerisinde gerçekleştirilir. Bu birim, derecelendirme sistemlerinin sonuçlarÄḟ hakkÄḟnda dÃỳzenli analizler yapar ve analizlerin sonuçlarÄḟ asgari yÄḟlda iki kez Ãỳst dÃỳzey yönetime raporlar.

Â

64. Kredi riski kontrol birimi aşağÄḟdakilerin yapÄḟlmasÄḟndan sorumludur:

a) Derecelendirme notlarÄḟnÄḟn ve havuzlarÄḟn test edilmesi ve izlenmesi,

b) Derecelendirme sistemlerinden, temerrÃỳt zamanÄḟndaki dereceler ile temerrÃỳtten bir yÄḟl önceki derecelere göre sÄḟralanmÄḟş tarihsel temerrÃỳt verisini, kredi dereceleri arasÄḟndaki geçişlerin analizini ve önemli derecelendirme kriterlerindeki değişikliklerin değerlendirilmesini içeren özet raporlar alÄḟnmasÄḟ ve bunlarÄḟn analiz edilmesi,

c) Derecelendirme notlarÄḟnÄḟn ve havuz tanÄḟmlarÄḟnÄḟn birimler veya coğrafi bölgeler arasÄḟnda tutarlÄḟ bir biçimde uygulanÄḟp uygulanmadÄḟğÄḟnÄḟn kontrolÃỳne yönelik prosedÃỳrler oluşturulmasÄḟ,

ç) Derecelendirme sÃỳrecinde yapÄḟlan değişikliklerin ve sebeplerinin gözden geçirilerek yazÄḟlÄḟ hale getirilmesinin sağlanmasÄḟ,

d) Risk tahmin performansÄḟnÄḟn değerlendirilmesi amacÄḟyla derecelendirme kriterlerinin gözden geçirilmesi ile derecelendirme sÃỳreci, kriterleri veya mÃỳnferit derecelendirme parametrelerindeki değişikliklerin yazÄḟlÄḟ hale getirilmesinin sağlanmasÄḟ,

e) Derecelendirme sÃỳrecinde kullanÄḟlan modellerin tasarÄḟmÄḟnda veya seçiminde, uygulamaya konulmasÄḟnda ve validasyonunda aktif olarak görev alÄḟnmasÄḟ,

f) Derecelendirme sÃỳrecinde kullanÄḟlan modellerin dÃỳzenli olarak gözden geçirilmesi ve gÃỳncellenmesi.

Â

65.Otuz yedinci fÄḟkra çerçevesinde ortak veri havuzundan faydalanan bankalar, aşağÄḟda belirtilen hususlarda 5/11/2011 tarihli ve 28106 sayÄḟlÄḟ Resmî Gazete’de yayÄḟmlanan BankalarÄḟn Destek Hizmeti AlmalarÄḟna ÄḞlişkin Yönetmelik çerçevesinde destek hizmeti alabilir:

a) Derecelendirme notlarÄḟnÄḟn ve havuzlarÄḟn test edilmesi ve izlenmesine ilişkin bilgilerin Ãỳretilmesi,

b) BankanÄḟn derecelendirme sistemlerinden özet raporlar Ãỳretilmesi,

c) Risk tahmin performansÄḟnÄḟn devamlÄḟğÄḟnÄḟn değerlendirilmesi amacÄḟyla derecelendirme kriterlerinin gözden geçirilmesine ilişkin gerekli bilgilerin Ãỳretilmesi,

ç) Derecelendirme sÃỳreci, kriterleri veya mÃỳnferit derecelendirme parametrelerindeki değişikliklerin yazÄḟlÄḟ hale getirilmesi,

d) Derecelendirme sÃỳrecinde kullanÄḟlan modellerin dÃỳzenli olarak gözden geçirilmesi ve gÃỳncellenmesine ilişkin gerekli bilgilerin Ãỳretilmesi.

Â

5.3 ÄḞç denetim

Â

66. Validasyon sÃỳrecini de içerecek şekilde derecelendirme sistemi ve işleyişi iç denetim birimi tarafÄḟndan asgari yÄḟlda bir kez denetlenir. Denetimin, asgari koşullarÄḟn tÃỳmÃỳne uyum incelemesini kapsamasÄḟ gerekir.

Â

EK–3

ÄḞHTÄḞSAS KREDÄḞLERÄḞNE ÄḞLÄḞŞKÄḞN SINIFLANDIRMA KRÄḞTERLERÄḞ

ÄḞhtisas kredilerine ilişkin banka tarafÄḟndan verilen içsel derecelerin aşağÄḟdaki kategorilere eşleştirilmesi beklenmekle beraber her bir kategori aşağÄḟdaki tabloda yer alan dÄḟşsal derecelendirme notlarÄḟna bÃỳyÃỳk ölçÃỳde tekabÃỳl etmektedir.

Tablo 1

1. Kategori (GÃỳçlÃỳ)	2. Kategori (ÄḞyi)	3. Kategori (Yeterli)	4. Kategori (ZayÄḟf)

Â

Â

Tablo 2 – Proje FinansmanÄḟ Kredilerine ÄḞlişkin Derecelendirme DÃỳzeyleri

|  | 1. Kategori (GÃỳçlÃỳ) | 2. Kategori (ÄḞyi) | 3. Kategori (Yeterli) | 4. Kategori (ZayÄḟf) | | --- | --- | --- | --- | --- | | 1.      Finansal GÃỳç |  |  |  |  | | Piyasa koşullarÄḟ    | Az sayÄḟda rakip  ya da konum, maliyet veya teknoloji konularÄḟnda önemli ve sÃỳreklilik arz eden avantaj. GÃỳçlÃỳ ve artan talep. | Az sayÄḟda rakip ya da ortalamadan daha iyi konum, maliyet veya teknoloji (değişme ihtimali bulunsa dahi). GÃỳçlÃỳ ve sÃỳrekli talep. | Projenin konum, maliyet veya teknoloji avantajÄḟ yok. Talep yeterli ve sÃỳrekli. | Proje; konum, maliyet veya teknoloji açÄḟlarÄḟndan ortalamanÄḟn altÄḟnda. Azalan ve zayÄḟf talep. | | Finansal oranlar (örneğin; Borç Servis OranÄḟ, Kredi ÖmrÃỳ KarşÄḟlama OranÄḟ, Proje ÖmrÃỳ KarşÄḟlama OranÄḟ ve Borç-Sermaye OranÄḟ)  | Proje risk dÃỳzeyi açÄḟsÄḟndan gÃỳçlÃỳ finansal oranlar, projeye ilişkin çok gÃỳçlÃỳ ekonomik  tahminler.  | Proje risk dÃỳzeyi açÄḟsÄḟndan  gÃỳçlÃỳ ile kabul edilebilir arasÄḟndaki finansal oranlar. Projeye ilişkin gÃỳçlÃỳ ekonomik tahminler. | Proje risk dÃỳzeyi açÄḟsÄḟndan ortalama finansal oranlar. | Proje risk dÃỳzeyi açÄḟsÄḟndan olumsuz finansal oranlar. | | Stres analizi  | Proje, sÃỳreklilik arz eden ve çok stresli ekonomik veya sektörel koşullar altÄḟnda finansal yÃỳkÃỳmlÃỳlÃỳklerini yerine getirebilir. | Proje, stresli ekonomik veya sektörel koşullar altÄḟnda finansal yÃỳkÃỳmlÃỳlÃỳklerini yerine getirebilir. Projenin sadece çok stresli ekonomik koşullar altÄḟnda temerrÃỳde dÃỳşme ihtimali vardÄḟr. | Proje, bir ekonomik döngÃỳde meydana gelebilecek olağan streslere karşÄḟ dayanÄḟksÄḟzdÄḟr ve normal bir ekonomik gerileme döneminde temerrÃỳde dÃỳşebilir. | Mevcut koşullar yakÄḟn zamanda dÃỳzelmediği takdirde, projenin temerrÃỳde dÃỳşme ihtimali muhtemeldir. | | Finansal YapÄḟ |  |  |  |  | |        Proje sÃỳresine kÄḟyasla        kredinin sÃỳresi | Projenin faydalÄḟ ömrÃỳ, kredinin vadesinden çok daha uzundur. | Projenin faydalÄḟ ömrÃỳ, kredinin vadesinden uzundur. | Projenin faydalÄḟ ömrÃỳ, kredinin vadesinden uzundur. | Projenin faydalÄḟ ömrÃỳ, kredinin vadesinden uzun olmayabilir. | |        ÄḞtfa planÄḟ | ÄḞtfa planÄḟna göre geri ödenen borç. | ÄḞtfa planÄḟna göre geri ödenen borç. | SÄḟnÄḟrlÄḟ sayÄḟda toplu geri ödeme yapÄḟlarak itfa planÄḟna göre geri ödenen borç. | Toplu geri ödeme veya yÃỳksek sayÄḟda toplu geri ödeme yapÄḟlarak itfa planÄḟna göre geri ödenen borç. | | 2.      Politik ve Hukuki Ortam |  |  |  |  | | Proje tipi ve risk azaltÄḟm unsurlarÄḟna göre transfer riskini de içeren politik risk | Çok dÃỳşÃỳk politik risk; gerekirse gÃỳçlÃỳ risk azaltÄḟcÄḟ enstrÃỳmanlar. | DÃỳşÃỳk politik risk; gerekirse yeterli dÃỳzeyde risk azaltÄḟcÄḟ enstrÃỳmanlar. | Orta dÃỳzeyde politik risk; orta dÃỳzeyde risk azaltÄḟcÄḟ enstrÃỳmanlar. | YÃỳksek dÃỳzeyde politik risk; risk azaltÄḟcÄḟ enstrÃỳman yok veya zayÄḟf. | | MÃỳcbir sebeplerden kaynaklanan risk (savaş, iç karÄḟşÄḟklÄḟk, vb.) | DÃỳşÃỳk risk. | Kabul edilebilir risk. | Standart koruma. | Tam olarak azaltÄḟlmamÄḟş önemli riskler. | | Uzun vadede devlet desteği ve projenin Ãỳlke için önemi  | Proje, Ãỳlke için stratejik öneme sahip (tercihen ihracata yönelik proje). Devlet desteği gÃỳçlÃỳ. | Proje, Ãỳlke için önemli sayÄḟlÄḟyor. Devlet desteği iyi dÃỳzeyde.  | Proje, stratejik öneme sahip olmayabilir, fakat Ãỳlkeye kesin olarak faydasÄḟ vardÄḟr. Devlet desteğinin varlÄḟğÄḟ belirsiz. | Proje, Ãỳlke için önemli değil. Devlet desteği yok veya zayÄḟf.  | | Hukuki ve dÃỳzenleyici ortamÄḟn istikrarÄḟ (Yasal değişiklikler riski) | Uzun vadede olumlu ve istikrarlÄḟ hukuki ortam.  | Orta vadede olumlu ve istikrarlÄḟ hukuki ortam.  | Mevzuat değişiklikleri, kabul edilebilir dÃỳzeyde bir kesinlikte tahmin edilebilir.  | Cari veya gelecek hukuki değişiklikler projeyi olumsuz etkileyebilir. | | Ulusal hukuka göre gereken bÃỳtÃỳn izinlerin ve onaylarÄḟn  alÄḟnmasÄḟ.  | GÃỳçlÃỳ.    | Yeterli.    | Kabul edilebilir.    | ZayÄḟf.    | | Sözleşme, teminat ve garantilerin uygulanabilirliği    | Sözleşme, teminat ve garantiler uygulanabilir.    | Sözleşme, teminat ve garantiler uygulanabilir.    | Temel nitelikte olmayan belli sorunlar mevcut olsa bile, sözleşme, teminat ve garantiler uygulanabilir sayÄḟlmaktadÄḟr. | Sözleşme, teminat ve garantilerin uygulanabilirliği ile ilgili çözÃỳmlenmemiş temel nitelikte sorunlar vardÄḟr.  | | 3.      ÄḞşlem Özellikleri |  |  |  |  | | TasarÄḟm ve Teknoloji Riski | Tamamen test edilmiş  teknoloji ve tasarÄḟm.    | Tamamen test edilmiş  teknoloji ve tasarÄḟm.    | Test edilmiş teknoloji ve tasarÄḟm; başlangÄḟçta mevcut olan sorunlar gÃỳçlÃỳ bir tamamlama paketiyle azaltÄḟlmÄḟştÄḟr. | Test edilmemiş teknoloji ve tasarÄḟm; teknolojik sorunlar mevcuttur ve/veya karmaşÄḟk bir tasarÄḟm vardÄḟr.  | | ÄḞnşaat Riski |  |  |  |  | |       Ruhsat ve Yerleşim  | Gerekli bÃỳtÃỳn izinler alÄḟnmÄḟştÄḟr. | BazÄḟ izinler henÃỳz alÄḟnmamÄḟştÄḟr, fakat alÄḟnma ihtimali çok yÃỳksektir. | BazÄḟ izinler henÃỳz alÄḟnmamÄḟştÄḟr fakat izin sÃỳreci iyi tanÄḟmlanmÄḟş ve rutin bir işlem olarak değerlendirilmektedir. | Temel izinler henÃỳz alÄḟnmamÄḟş ve rutin bir işlem olarak değerlendirilmemektedir. ÄḞzinler için önemli şartlarÄḟn yerine getirilmesi istenebilir.  | |  ÄḞnşaat Sözleşmesinin Tipi      | Sabit fiyatlÄḟ ve bitirme tarihi kesin olan anahtar teslimi mÃỳhendislik, tedarik ve inşaat sözleşmesi. | Sabit fiyatlÄḟ ve bitirme tarihi kesin olan anahtar teslimi mÃỳhendislik, tedarik ve inşaat sözleşmesi. | Bir veya birden fazla mÃỳteahhitle imzalanmÄḟş, sabit fiyatlÄḟ ve bitirme tarihi kesin olan anahtar teslimi inşaat sözleşmesi. | Sabit fiyatlÄḟ anahtar teslimi sözleşmede yok veya kÄḟsmi olarak var ve/veya birden fazla mÃỳteahhitle sorunlar var. | |               ÄḞş bitirme garantileri |   Finansal gÃỳcÃỳ çok iyi olan sponsorlardan alÄḟnan (i) finansal destek ve/veya (ii) gÃỳçlÃỳ iş bitirme garantisiyle desteklenen çok yÃỳksek tutarlÄḟ zarar tazminat taahhÃỳdÃỳ. |   Finansal gÃỳcÃỳ iyi olan sponsorlardan alÄḟnan (i) finansal destek ve/veya (ii) iş bitirme garantisiyle desteklenen yÃỳksek tutarlÄḟ zarar tazminat taahhÃỳdÃỳ.  |   Finansal gÃỳcÃỳ iyi olan sponsorlardan alÄḟnan (i) finansal destek ve/veya (ii) iş bitirme garantisiyle desteklenen yeterli dÃỳzeyde bir zarar tazminat taahhÃỳdÃỳ. |   Yetersiz dÃỳzeyde zarar tazminat taahhÃỳdÃỳ olmasÄḟ ya da finansal destek olmamasÄḟ veya iş bitirme garantileri zayÄḟf olmasÄḟ.  | |              MÃỳteahhidin benzer        projelerdeki deneyimi        ve finansal gÃỳcÃỳ  |   GÃỳçlÃỳ. |   ÄḞyi. |   Yeterli. |   ZayÄḟf. | |  Faaliyet Riski |  |  |  |  | |      ÄḞşletme ve bakÄḟm         sözleşmelerinin               kapsamÄḟ       ve niteliği                    | Tercihen sözleşme yÃỳkÃỳmlÃỳlÃỳklerinin yerine getirilmesini teşvik eden gÃỳçlÃỳ ve uzun sÃỳreli bir sözleşme ve/veya Âişletme ve bakÄḟm için ayrÄḟlan karşÄḟlÄḟk hesaplarÄḟ. | Uzun sÃỳreli bir sözleşme ve/veya bakÄḟm için ayrÄḟlan karşÄḟlÄḟk hesaplarÄḟ. | SÄḟnÄḟrlÄḟ bir sözleşme veya bakÄḟm için ayrÄḟlan karşÄḟlÄḟk hesaplarÄḟ. | Sözleşme bulunmamasÄḟ sebebiyle risk azaltÄḟcÄḟ enstrÃỳmanlarÄḟn etkisini aşan yÃỳksek işletme maliyeti riski. | |       ÄḞşletmecinin uzmanlÄḟğÄḟ,       deneyimi ve finansal          gÃỳcÃỳ  | Çok gÃỳçlÃỳ veya sponsorlardan teknik yardÄḟm taahhÃỳdÃỳ alÄḟnmasÄḟ.  | GÃỳçlÃỳ. | Kabul edilebilir. | SÄḟnÄḟrlÄḟ/zayÄḟf ya da yerel otoritelere bağÄḟmlÄḟ yerel işletmeci. | | SatÄḟş Riski |  |  |  |  | | (a) Al ya da öde sözleşmesi veya sabit fiyatlÄḟ satÄḟş sözleşmesi varlÄḟğÄḟ halinde | AlÄḟcÄḟnÄḟn kredi değerliliği çok iyi, gÃỳçlÃỳ iptal hÃỳkÃỳmleri, sözleşmenin sÃỳresinin borcun vadesinden yeterince uzun olmasÄḟ. | AlÄḟcÄḟnÄḟn kredi değerliliği iyi, gÃỳçlÃỳ iptal hÃỳkÃỳmleri,  sözleşmenin sÃỳresinin borcun vadesinden uzun olmasÄḟ. | AlÄḟcÄḟnÄḟn finansal gÃỳcÃỳ kabul edilebilir dÃỳzeyde, normal iptal hÃỳkÃỳmleri, sözleşmenin sÃỳresi ile borcun vadesinin uyumlu olmasÄḟ. | AlÄḟcÄḟnÄḟn finansal gÃỳcÃỳ zayÄḟf,  zayÄḟf iptal hÃỳkÃỳmleri, sözleşmenin sÃỳresinin borcun vadesinden kÄḟsa olmasÄḟ. | | (b) Al ya da öde sözleşmesi veya sabit fiyatlÄḟ satÄḟş sözleşmesi bulunmamasÄḟ halinde  | Proje, dÃỳnya piyasasÄḟnda geniş bir alanda satÄḟlan önemli hizmetler veya mal Ãỳretmektedir; tarihsel piyasa bÃỳyÃỳme oranlarÄḟndan daha dÃỳşÃỳk bÃỳyÃỳme oranlarÄḟ gerçekleşse dahi bu ÃỳrÃỳnler öngörÃỳlen fiyatlardan kolaylÄḟkla satÄḟlabilir.    | Proje, bölgesel pazarda geniş bir alanda satÄḟlan önemli hizmetler veya mal Ãỳretmektedir; bu piyasa tarihsel bÃỳyÃỳme oranlarÄḟ gerçekleştiğinde bu ÃỳrÃỳnler öngörÃỳlen fiyatlardan satÄḟlabilir.  | Proje ÃỳrÃỳnleri sÄḟnÄḟrlÄḟ bir pazarda satÄḟlmaktadÄḟr ve sadece öngörÃỳlen fiyatlardan daha dÃỳşÃỳk fiyatlarla satÄḟlabilir. | Proje ÃỳrÃỳnleri sadece bir veya bir kaç alÄḟcÄḟ tarafÄḟndan talep edilmektedir veya genellikle organize bir piyasada satÄḟlmamaktadÄḟr.  | | Tedarik Riski |  |  |  |  | |      Proje girdilerinin fiyat,      hacim ve nakliye       riskleri; tedarikçinin      deneyimi ve finansal      gÃỳcÃỳ         | Çok iyi finansal gÃỳcÃỳ bulunan bir tedarikçiyle uzun sÃỳreli bir tedarik sözleşmesi var. Tedarikçinin geçmiş deneyimi mÃỳkemmel. | Finansal gÃỳcÃỳ iyi olan bir tedarikçiyle uzun sÃỳreli bir tedarik sözleşmesi var. Tedarikçinin geçmiş deneyimi iyi. | Finansal gÃỳcÃỳ iyi olan bir tedarikçiyle uzun sÃỳreli bir tedarik sözleşmesi var; belirli bir dereceye kadar fiyat/hacim/nakliye riski söz konusu olabilir. Tedarikçinin geçmiş deneyimi yeterli.  | KÄḟsa vadeli bir tedarik  sözleşmesi ya da finansal gÃỳcÃỳ zayÄḟf olan bir tedarikçiyle uzun sÃỳreli bir tedarik sözleşmesi var; belirli bir dereceye kadar fiyat/hacim/nakliye riski söz konusudur. Tedarikçi deneyimsiz veya geçmiş deneyimi zayÄḟf. | |  |  |  |  |  | |  Rezerv riskleri   (örneğin,        bir doğal kaynak       geliştirme projesi) | Projenin ömrÃỳ boyunca gereksinimlerinin oldukça Ãỳzerinde, bağÄḟmsÄḟz denetime tabi tutulmuş, kanÄḟtlanmÄḟş ve iyi geliştirilmiş rezervler. | Projenin ömrÃỳ boyunca gereksinimlerinin Ãỳzerinde, bağÄḟmsÄḟz denetime tabi tutulmuş, kanÄḟtlanmÄḟş ve iyi geliştirilmiş rezervler. | KanÄḟtlanmÄḟş rezervler borcun vadesi boyunca projenin talep ve ihtiyaçlarÄḟnÄḟ karşÄḟlayabilir. | Proje, belirli bir ölçÃỳye kadar potansiyel ve geliştirilmemiş rezervlere dayanmaktadÄḟr. | | 4.      Sponsorun GÃỳcÃỳ |  |  |  |  | | Sponsorun  deneyimi, finansal gÃỳcÃỳ ve Ãỳlke/sektör deneyimi | Geçmiş deneyimi mÃỳkemmel ve yÃỳksek finansal gÃỳcÃỳ bulunan gÃỳçlÃỳ bir sponsor. | Geçmiş deneyimi iyi ve iyi finansal gÃỳcÃỳ bulunan iyi bir sponsor. | Geçmiş deneyimi yeterli ve iyi finansal gÃỳcÃỳ bulunan yeterli seviyede bir sponsor. | Deneyimsiz veya geçmiş deneyimi yetersiz olan ve/ veya finansal durumu zayÄḟf olan zayÄḟf bir sponsor. | | Sermaye veya mÃỳlkiyet hÃỳkmÃỳ ile gerekmesi durumunda ilave nakit yatÄḟrma istekliliği ile kanÄḟtlanan sponsor desteği | GÃỳçlÃỳ. Proje, sponsor için son derece stratejik (temel faaliyet alanÄḟ – uzun vadeli strateji).  | ÄḞyi. Proje, sponsor için stratejik (temel faaliyet alanÄḟ – uzun vadeli strateji). | Kabul edilebilir. Proje, sponsor için önemli (temel faaliyet alanÄḟ). | SÄḟnÄḟrlÄḟ. Proje, sponsorun uzun vadeli stratejisi veya temel faaliyet alanÄḟ açÄḟsÄḟndan önemli değil. | | 5.      AlÄḟnan Teminatlar |  |  |  |  | | Sözleşme ve hesaplarÄḟn temliki | Tam kapsamlÄḟ.  | KapsamlÄḟ.  | Kabul edilebilir.  | ZayÄḟf.  | | VarlÄḟklarÄḟn kalitesi, değeri ve likiditesi dikkate alÄḟnarak varlÄḟklarÄḟn teminat olarak alÄḟnmasÄḟ  | Projeyi yÃỳrÃỳtmek için gereken tÃỳm proje varlÄḟklarÄḟ, sözleşmeler, izin ve hesaplar Ãỳzerinde usulÃỳnce tesis edilmiş birinci derece teminat hakkÄḟ. | Projeyi yÃỳrÃỳtmek için gereken tÃỳm proje varlÄḟklarÄḟ, sözleşmeler, izin ve hesaplar Ãỳzerinde usulÃỳnce tesis edilmiş teminat hakkÄḟ. | Projeyi yÃỳrÃỳtmek için gereken tÃỳm proje varlÄḟklarÄḟ, sözleşmeler, izin ve hesaplar Ãỳzerinde kabul edilebilir  teminat hakkÄḟ. | Çok az teminat veya garanti; zayÄḟf teminat hÃỳkÃỳmleri. | | Kredi verenin nakit akÄḟşÄḟ Ãỳzerindeki kontrolÃỳ (örn. otomatik ödeme ve bağÄḟmsÄḟz bloke hesaplar) | GÃỳçlÃỳ.  | Yeterli. | Kabul edilebilir. | ZayÄḟf. | | Teminat hÃỳkÃỳmlerinin gÃỳcÃỳ (zorunlu erken geri ödemeler, ödeme ertelemeleri, birikmiş ödemeler, temettÃỳ kÄḟsÄḟtlamalarÄḟ) | Bu tip projeler için teminat hÃỳkÃỳmlerinin gÃỳçlÃỳ olmasÄḟ. Proje için ilave kredi talep edilmeyebilir. | Bu tip projeler için teminat hÃỳkÃỳmlerinin yeterli dÃỳzeyde olmasÄḟ. Proje için son derece sÄḟnÄḟrlÄḟ ilave kredi talep edilebilir.  | Bu tip projeler için teminat hÃỳkÃỳmlerinin kabul edilebilir dÃỳzeyde olmasÄḟ. Proje için sÄḟnÄḟrlÄḟ ilave kredi talep edilebilir.  | Bu tip projeler için teminat hÃỳkÃỳmlerinin yetersiz olmasÄḟ. Proje için sÄḟnÄḟrsÄḟz ilave kredi talep edilebilir. | | KarşÄḟlÄḟk fonlarÄḟ (borç ödemeleri, işletme ve bakÄḟm, yenileme ve ikame, beklenmedik olaylar ve benzeri)    | Ortalamadan daha uzun bir kapsama sÃỳresi. BÃỳtÃỳn karşÄḟlÄḟk fonlarÄḟ, nakit olarak ya da yÃỳksek derecelendirme notu bulunan bir bankadan alÄḟnmÄḟş akreditiflerle/teminat mektuplarÄḟyla tam fonlanmÄḟş durumda. | Ortalama kapsama sÃỳresi. BÃỳtÃỳn karşÄḟlÄḟk fonlarÄḟ, tam fonlanmÄḟş durumda. | Ortalama kapsama sÃỳresi. BÃỳtÃỳn karşÄḟlÄḟk fonlarÄḟ, tam fonlanmÄḟş durumda.    | Ortalamadan daha kÄḟsa bir kapsama sÃỳresi. KarşÄḟlÄḟk fonlarÄḟ, işletme nakit akÄḟşlarÄḟyla fonlanmÄḟş durumda.    |

Â

Â

Tablo 3 – Gelir Getiren Gayrimenkul ve Volatilitesi YÃỳksek Ticari Gayrimenkul Kredilerine ÄḞlişkin Derecelendirme DÃỳzeyleri

|  | 1. Kategori (GÃỳçlÃỳ) | 2. Kategori (ÄḞyi) | 3. Kategori (Yeterli) | 4. Kategori (ZayÄḟf) | | --- | --- | --- | --- | --- | | Finansal GÃỳç |  |  |  |  | | Piyasa koşullarÄḟ | Proje tipi ve konumu için arz talep mevcut durumda dengededir. Piyasaya sunulacak olan rakip gayrimenkullerin sayÄḟsÄḟ, tahmin edilen talep dÃỳzeyine eşit veya daha dÃỳşÃỳktÃỳr. | Proje tipi ve konumu için arz talep mevcut durumda dengededir. Piyasaya sunulacak olan rakip gayrimenkullerin sayÄḟsÄḟ, tahmin edilen talep dÃỳzeyine kabaca eşittir. | Piyasa koşullarÄḟ kabaca dengededir. Rakip gayrimenkuller piyasaya sunulma, diğerleri planlama safhasÄḟndadÄḟr. Projenin tasarÄḟm ve özellikleri, yeni projelere kÄḟyasla modern olmayabilir. | Piyasa koşullarÄḟ zayÄḟftÄḟr. KoşullarÄḟn ne zaman iyileşeceği ve dengeye geleceği belirsizdir. Proje, kira sÃỳresinin sonunda kiracÄḟlarÄḟnÄḟ kaybediyor. Yeni kira koşullarÄḟ, sona eren kiralara kÄḟyasla daha olumsuzdur.  | | Finansal oranlar ve kredinin teminata oranÄḟ | GayrimenkulÃỳn borç servis oranÄḟ yÃỳksek kabul ediliyor (borç servis oranÄḟ inşaat safhasÄḟyla ilgili değildir) ve kredinin teminata oranÄḟ ilgili gayrimenkul tipine göre dÃỳşÃỳktÃỳr. ÄḞkincil piyasanÄḟn bulunduğu durumlarda, işlem piyasa standartlarÄḟnda yapÄḟlmÄḟştÄḟr.  | Borç servis oranÄḟ (borç servis oranÄḟ inşaat safhasÄḟyla ilgili değildir) ve kredinin teminata oranÄḟ yeterlidir. ÄḞkincil piyasanÄḟn bulunduğu durumlarda, işlem piyasa standartlarÄḟnda yapÄḟlmÄḟştÄḟr.  | GayrimenkulÃỳn borç servis oranÄḟ bozulmuş ve gayrimenkulÃỳn değeri dÃỳşmÃỳş dolayÄḟsÄḟyla kredinin teminata oranÄḟ yÃỳkselmiştir.  | GayrimenkulÃỳn borç servis oranÄḟ önemli dÃỳzeyde bozulmuştur ve kredinin teminata oranÄḟ yeni kredilere ilişkin sözleşme şartlarÄḟnÄḟn oldukça Ãỳzerindedir. | | Stres analizi  | GayrimenkulÃỳn mevcut kaynaklarÄḟ, taahhÃỳt ve yÃỳkÃỳmlÃỳlÃỳk yapÄḟsÄḟ, çok stresli ekonomik  stres döneminde (örneğin, faiz oranlarÄḟ, ekonomik bÃỳyÃỳme) dahi finansal yÃỳkÃỳmlÃỳlÃỳklerini karşÄḟlamasÄḟna imkan verecek niteliktedir. | Gayrimenkul, sÃỳreklilik arz eden bir ekonomik  stres döneminde (örneğin faiz oranlarÄḟ, ekonomik bÃỳyÃỳme) finansal yÃỳkÃỳmlÃỳlÃỳklerini yerine getirebilir. Gayrimenkule ilişkin kredi sadece çok stresli ekonomik koşullar altÄḟnda temerrÃỳde dÃỳşebilir. | Bir ekonomik gerileme döneminde, gayrimenkulÃỳn gelirinde bir azalma olabilir, bu sebeple gayrimenkule ilişkin sermaye harcamalarÄḟ fonlama kabiliyeti sÄḟnÄḟrlanabilir ve kredinin temerrÃỳt riski önemli oranda artabilir. | GayrimenkulÃỳn finansal durumu bozuktur ve yakÄḟn gelecekte koşullarda iyileşme olmadÄḟğÄḟ takdirde, kredinin temerrÃỳde dÃỳşme ihtimali vardÄḟr. | | Nakit akÄḟşÄḟnÄḟn öngörÃỳlebilirliği |  |  |  |  | | (a) TamamlanmÄḟş gayrimenkul ve gayrimenkule ilişkin istikrarlÄḟ gelir | Kira sözleşmeleri uzun sÃỳrelidir ve sona erme tarihleri zamana yayÄḟlmÄḟştÄḟr. KiracÄḟlarÄḟn kredi değerliliği yÃỳksektir. Kira sÃỳresi sona erdiğinde kira sözleşmelerinin yenilenme oranlarÄḟ yÃỳksektir. GayrimenkulÃỳn kiralanmama oranÄḟ dÃỳşÃỳktÃỳr. Masraf ve giderler (bakÄḟm, sigorta, gÃỳvenlik ve emlak vergileri) öngörÃỳlebilir niteliktedir. | Kira sözleşmelerinin çoğu uzun sÃỳrelidir, kiracÄḟlarÄḟn kredi değerlilikleri çeşitlilik arz etmektedir. Kira sÃỳresi sona erdiğinde tekrar kiralanma oranÄḟ normal seviyededir. GayrimenkulÃỳn kiralanmama oranÄḟ dÃỳşÃỳktÃỳr. Masraf ve giderleri öngörÃỳlebilir niteliktedir.  | Kira sözleşmelerinin çoğu orta sÃỳrelidir, kiracÄḟlarÄḟn kredi değerlilikleri çeşitlilik arz etmektedir. Kira sÃỳresi sona erdiğinde tekrar kiralanma oranÄḟ normalin altÄḟndadÄḟr. GayrimenkulÃỳn kiralanmama oranÄḟ orta seviyededir. Masraf ve giderleri nispeten öngörÃỳlebilir niteliktedir, fakat gelire bağlÄḟ olarak değişmektedir. | Kira sözleşmelerinin sÃỳreleri ve kiracÄḟlarÄḟn kredi değerlilikleri çeşitlilik arz etmektedir. Kira sÃỳresi sona erdiğinde tekrar kiralanma oranÄḟ dÃỳşÃỳktÃỳr. GayrimenkulÃỳn kiralanmama oranÄḟ yÃỳksektir. Gayrimenkulun, yeni kiracÄḟlar için hazÄḟrlanmasÄḟ önemli miktarda masraf gerektirmektedir. | | (b)TamamlanmÄḟş fakat gayrimenkule ilişkin istikrarsÄḟz gelir | Kiralama faaliyetleri projeksiyonlarÄḟ karşÄḟlayabilecek veya daha yÃỳksek seviyededir. Proje yakÄḟn gelecekte istikrarlÄḟ gelir elde etmeye başlayacaktÄḟr. | Kiralama faaliyetleri projeksiyonlarÄḟ karşÄḟlayabilecek veya daha yÃỳksek seviyededir. Proje yakÄḟn gelecekte istikrarlÄḟ gelir elde etmeye başlayacaktÄḟr | Kiralama faaliyetleri çoğunlukla projeksiyonlara uygundur, bununla birlikte, projenin belli bir sÃỳre istikrarlÄḟ gelir elde etmesi mÃỳmkÃỳn görÃỳlmemektedir. | Mevcut piyasa kiralama faaliyetleri beklentileri karşÄḟlamamaktadÄḟr. Hedeflenen kiralama oranÄḟna ulaşÄḟlmasÄḟna rağmen, dÃỳşÃỳk gelir dÃỳzeyinden dolayÄḟ nakit akÄḟşÄḟ sÄḟnÄḟrlÄḟdÄḟr. | | (c) ÄḞnşaat halindeki gayrimenkul  | GayrimenkulÃỳn tamamÄḟ kredi vadesi boyunca, önceden kiraya verilmiş ya da yatÄḟrÄḟm yapÄḟlabilirlik dÃỳzeyinde bir kiracÄḟya ya da bir alÄḟcÄḟya önceden satÄḟlmÄḟş veya banka, yatÄḟrÄḟm yapÄḟlabilirlik dÃỳzeyinde bir finansal kuruluştan finansman temini için bağlayÄḟcÄḟ bir taahhÃỳt almÄḟştÄḟr. | GayrimenkulÃỳn tamamÄḟ önceden kiraya verilmiş ya da kredi değerliliği yÃỳksek bir kiracÄḟya ya da bir alÄḟcÄḟya önceden satÄḟlmÄḟş ya da banka kredi değerliliği yÃỳksek bir finansal kuruluştan daimi finansman için bağlayÄḟcÄḟ bir taahhÃỳt almÄḟştÄḟr. | Kiralama faaliyetleri projeksiyonlara uygundur fakat bina önceden kiralanmamÄḟştÄḟr ve ilave bir finansman bulma olanağÄḟ söz konusu olmayabilir. Banka daimi  kredi veren olabilir. | Maliyetin öngörÃỳlenden yÃỳksek olmasÄḟ, piyasa koşullarÄḟnÄḟn bozulmasÄḟ, kira sözleşmeleri iptalleri veya başka faktörler sebebiyle gayrimenkule ilişkin kredinin genel durumu bozulmaktadÄḟr. Banka ya da daimi finansmanÄḟ temin eden diğer finansal kuruluş ile bir ihtilÃḃf doğma ihtimali vardÄḟr. | | VarlÄḟk Özellikleri |  |  |  |  | | Konum | Gayrimenkul, kiracÄḟlarÄḟn istediği hizmetler için uygun ve çok cazip bir konumdadÄḟr. | Gayrimenkul, kiracÄḟlarÄḟn istediği hizmetler için uygun ve cazip bir konumdadÄḟr. | GayrimenkulÃỳn konumu herhangi bir rekabet avantajÄḟ yaratmamaktadÄḟr. | GayrimenkulÃỳn konumu, yapÄḟsÄḟ, tasarÄḟmÄḟ ve bakÄḟmÄḟ, gayrimenkulÃỳ olumsuz etkilemektedir. | | TasarÄḟmÄḟ ve bakÄḟmlÄḟlÄḟğÄḟ  | Gayrimenkul tasarÄḟmÄḟ, yapÄḟsÄḟ ve bakÄḟmlÄḟ olmasÄḟ dolayÄḟsÄḟyla tercih edilmektedir. Yeni binalarla yÃỳksek rekabet gÃỳcÃỳne sahiptir. | Gayrimenkul tasarÄḟmÄḟ, yapÄḟsÄḟ ve bakÄḟmlÄḟ olmasÄḟ dolayÄḟsÄḟyla iyi durumdadÄḟr. GayrimenkulÃỳn tasarÄḟmÄḟ ve özellikleri yeni binalarla rekabet edebilecek seviyededir. | Gayrimenkul yapÄḟsÄḟ, tasarÄḟmÄḟ ve bakÄḟmlÄḟ olmasÄḟ yönÃỳnden yeterli dÃỳzeydedir.  | GayrimenkulÃỳn yapÄḟsÄḟ, tasarÄḟmÄḟ ve bakÄḟmlÄḟ olmasÄḟ hususlarÄḟnda zayÄḟflÄḟklarÄḟ mevcuttur. | |  |  |  |  |  | | ÄḞnşaat halindeki gayrimenkul | ÄḞnşaat bÃỳtçesi ihtiyatlÄḟdÄḟr ve teknik sorunlar sÄḟnÄḟrlÄḟdÄḟr. MÃỳteahhitler yÃỳksek donanÄḟmlÄḟdÄḟr. | ÄḞnşaat bÃỳtçesi ihtiyatlÄḟdÄḟr ve teknik sorunlar sÄḟnÄḟrlÄḟdÄḟr. MÃỳteahhitler yÃỳksek donanÄḟmlÄḟdÄḟr. | ÄḞnşaat bÃỳtçesi yeterli dÃỳzeydedir ve mÃỳteahhitler ortalama  seviyede donanÄḟmlÄḟdÄḟr. | Proje bÃỳtçesi aşÄḟlmaktadÄḟr veya teknik sorunlar göz önÃỳnde bulundurulduğunda proje gerçekçi değildir. MÃỳteahhitler dÃỳşÃỳk donanÄḟmlÄḟdÄḟr.  | | Sponsorun/Projeyi geliştiren firmanÄḟn gÃỳcÃỳ |  |  |  |  | | Finansal kapasitesi ve projeyi destekleme istekliliği                    | Sponsor/projeyi geliştiren firma gayrimenkulÃỳn inşasÄḟna ya da satÄḟn alÄḟnmasÄḟna çok yÃỳksek miktarda nakdi katkÄḟda bulunmuştur. Sponsorun /projeyi geliştiren firmanÄḟn önemli miktarda kaynağÄḟ, sÄḟnÄḟrlÄḟ dÃỳzeyde doğrudan ya da şarta bağlÄḟ yÃỳkÃỳmlÃỳlÃỳkleri mevcuttur. Sponsor/projeyi geliştiren firma coğrafi olarak ve gayrimenkul tiplerine göre çeşitlendirilmiş gayrimenkullere sahiptir. | Sponsor/projeyi geliştiren firma gayrimenkulÃỳn inşasÄḟna ya da satÄḟn alÄḟnmasÄḟna yÃỳksek miktarda nakdi katkÄḟda bulunmuştur. Sponsor/projeyi geliştiren firmanÄḟn finansal durumu, projenin nakit akÄḟşlarÄḟnda sÄḟkÄḟntÄḟ yaşandÄḟğÄḟ bir durumda gayrimenkulÃỳ desteklemeye olanak sağlayacak seviyededir. Sponsor/projeyi geliştiren firma farklÄḟ coğrafi bölgelerde  bulunan gayrimenkullere sahiptir. | Sponsor/projeyi geliştiren firmanÄḟn katkÄḟsÄḟ önemsiz dÃỳzeyde ya da nakdi değildir. Sponsor/projeyi geliştiren firma finansal kaynaklar açÄḟsÄḟndan ortalama ile ortalama altÄḟ arasÄḟnda bir seviyededir. | Sponsor/projeyi geliştiren firma projeyi desteklemek için yeterli kapasiteye ya da bu konuda istekliliğe sahip değildir.  | | ÄḞtibar ve benzer gayrimenkul projelerine ilişkin deneyimleri | Deneyimli yönetim ve yÃỳksek kalitede sponsorluk. Sağlam bir itibar ve benzer gayrimenkul projelerine ilişkin uzun sÃỳreli başarÄḟlÄḟ deneyim. | Uygun yönetim ve sponsorluk kalitesi. Benzer gayrimenkul projelerine ilişkin başarÄḟlÄḟ deneyim. | Ortalama dÃỳzeyde yönetim ve sponsorluk kalitesi. Benzer gayrimenkul projelerine ilişkin deneyim ciddi sorunlar olduğuna işaret etmemektedir.      | Etkisiz yönetim ve standardÄḟn altÄḟnda sponsorluk kalitesi. Yönetim ve sponsor sorunlarÄḟ, geçmişte gayrimenkullerin yönetiminde zorluklara yol açmÄḟştÄḟr. | | Diğer gayrimenkul piyasasÄḟ aktörleri ile ilişkiler | Önde gelen diğer gayrimenkul piyasasÄḟ aktörleri (kiralama kuruluşlarÄḟ gibi) ile gÃỳçlÃỳ ilişkiler. | Önde gelen diğer gayrimenkul piyasasÄḟ aktörleri (kiralama kuruluşlarÄḟ gibi) ile ispatlanmÄḟş ilişkiler. | Diğer gayrimenkul piyasasÄḟ aktörleri (kiralama kuruluşlarÄḟ gibi) ile yeterli ilişkiler. | Diğer gayrimenkul piyasasÄḟ aktörleri (kiralama kuruluşlarÄḟ gibi) ile zayÄḟf ilişkiler.  | | AlÄḟnan Teminatlar |  |  |  |  | | ÄḞpoteğin niteliği  | UsulÃỳnce tesis edilmiş birinci dereceden ipotek. | UsulÃỳnce tesis edilmiş birinci dereceden ipotek. | UsulÃỳnce tesis edilmiş birinci dereceden  ipotek. | Kredi verenin ipoteği nakde çevirme kabiliyeti sÄḟnÄḟrlÄḟdÄḟr. | | KiralarÄḟn temliki (Uzun sÃỳreli kiraya verilen projeler)          | Banka bir temlik elde etmiştir. KiralarÄḟn doğrudan bankaya ödenmesi için kiracÄḟlara tebligat gönderilmesini sağlayacak kiracÄḟlara ait gÃỳncel bilgi ve belgeler bankada bulunmaktadÄḟr. | Banka bir temlik elde etmiştir. KiralarÄḟn doğrudan bankaya ödenmesi için kiracÄḟlara tebligat gönderilmesini sağlayacak kiracÄḟlara ait gÃỳncel bilgi ve belgeler bankada bulunmaktadÄḟr. | Banka bir temlik elde etmiştir. KiralarÄḟn doğrudan bankaya ödenmesi için kiracÄḟlara tebligat gönderilmesini sağlayacak kiracÄḟlara ait gÃỳncel bilgi ve belgeler bankada bulunmaktadÄḟr. | Banka  temlik elde etmemiştir ya da kiracÄḟlara tebligat göndermek için gereken bilgi ve belgeler bankada bulunmamaktadÄḟr. | | Sigorta kapsamÄḟnÄḟn yeterliliği | Uygun. | Uygun. | Uygun. | StandartlarÄḟn altÄḟnda. |

Â

Tablo 4 – Maddi Duran VarlÄḟk Finansman Kredilerine ÄḞlişkin Derecelendirme DÃỳzeyleri

Â

|  | 1. Kategori (GÃỳçlÃỳ) | 2. Kategori (ÄḞyi) | 3. Kategori (Yeterli) | 4. Kategori (ZayÄḟf) | | --- | --- | --- | --- | --- | | Finansal GÃỳç |  |  |  |  | | Piyasa KoşullarÄḟ    | Talep gÃỳçlÃỳdÃỳr ve artmaktadÄḟr, piyasaya giriş gÃỳçtÃỳr, teknolojideki ve ekonomik görÃỳnÃỳmdeki değişikliklere karşÄḟ duyarlÄḟlÄḟk dÃỳşÃỳktÃỳr. | Talep gÃỳçlÃỳ ve sÃỳreklidir, piyasaya girişte bazÄḟ engeller mevcuttur, teknolojideki ve ekonomik görÃỳnÃỳmdeki değişikliklere karşÄḟ bir miktar duyarlÄḟlÄḟk vardÄḟr. | Talep yeterli ve sÃỳreklidir, piyasaya giriş engelleri sÄḟnÄḟrlÄḟdÄḟr, teknolojideki ve ekonomik görÃỳnÃỳmdeki değişikliklere karşÄḟ  önemli dÃỳzeyde duyarlÄḟlÄḟk vardÄḟr. | Talep zayÄḟftÄḟr ve azalmakta, teknolojideki ve ekonomik görÃỳnÃỳmdeki değişikliklere karşÄḟ  duyarlÄḟdÄḟr, yÃỳksek derecede belirsiz bir ortam mevcuttur. | | Finansal oranlar (borç servis oranÄḟ ve kredinin teminata oranÄḟ) | VarlÄḟk tÃỳrÃỳne göre gÃỳçlÃỳ finansal oranlar, projeye ilişkin çok sağlam ekonomik varsayÄḟmlar. | VarlÄḟk tÃỳrÃỳne göre gÃỳçlÃỳ/kabul edilebilir finansal oranlar, projeye ilişkin sağlam ekonomik varsayÄḟmlar. | VarlÄḟk tÃỳrÃỳ için standart finansal oranlar. | VarlÄḟk tÃỳrÃỳne göre olumsuz finansal oranlar. | | Stres analizi | ÄḞstikrarlÄḟ uzun dönemli gelirler ile bir ekonomik döngÃỳdeki şiddetli stres koşullarÄḟna dayanabilecek kapasiteye sahip olunmasÄḟ.    | Tatmin edici kÄḟsa vadeli gelirlere sahip olunmasÄḟ. Kredinin bir kÄḟsÄḟm finansal olumsuzluklara dayanÄḟklÄḟ olmasÄḟ  ve temerrÃỳdÃỳn sadece şiddetli ekonomik koşullarda gerçekleşmesi. | Belirsiz kÄḟsa vadeli gelirlere sahip olunmasÄḟ. Nakit akÄḟşlarÄḟnÄḟn bir ekonomik döngÃỳde meydana gelebilecek streslere karşÄḟ kÄḟrÄḟlgan olmasÄḟ.  Kredinin, normal bir ekonomik gerileme döneminde temerrÃỳt etme olasÄḟlÄḟğÄḟnÄḟn bulunmasÄḟ. | Gelirlerin gÃỳçlÃỳ belirsizliklere tabi olmasÄḟ. Koşullarda iyileşme olmazsa, normal ekonomik durumlarda bile kredinin temerrÃỳt etme olasÄḟlÄḟğÄḟnÄḟn bulunmasÄḟ. | | Piyasa likiditesi    | Piyasa dÃỳnya çapÄḟnda yapÄḟlanmÄḟştÄḟr ve varlÄḟklar son derece likittir. | Piyasa dÃỳnya çapÄḟnda ya da bölgesel olarak yapÄḟlanmÄḟştÄḟr ve varlÄḟklar nispeten likittir.  | Piyasa bölgeseldir ve kÄḟsa vadede sÄḟnÄḟrlÄḟ beklentiler vardÄḟr, bu sebeple likiditesi dÃỳşÃỳktÃỳr. | Yerel ve/veya sÄḟğ bir piyasa vardÄḟr. DÃỳşÃỳk likidite veya likidite yoktur (özellikle niş piyasalarda). | | Politik ve Hukuki Ortam |  |  |  |  | | Transfer riskini de içeren politik risk | Çok dÃỳşÃỳk politik risk; gerekirse gÃỳçlÃỳ risk azaltÄḟcÄḟ enstrÃỳmanlar. | DÃỳşÃỳk politik risk; gerekirse yeterli dÃỳzeyde risk azaltÄḟcÄḟ enstrÃỳmanlar. | Orta dÃỳzeyde politik risk; orta dÃỳzeyde risk azaltÄḟcÄḟ enstrÃỳmanlar. | YÃỳksek; risk azaltÄḟcÄḟ enstrÃỳman yok veya zayÄḟf. | | Yasal risk ve mevzuat riski  | Mevzuat; sözleşmelerin uygulanmasÄḟ ve ilgili varlÄḟğa el konulmasÄḟnÄḟ kolaylaştÄḟrmaktadÄḟr.  | Mevzuat; sözleşmelerin uygulanmasÄḟ ve ilgili varlÄḟğa el konulmasÄḟnÄḟ kolaylaştÄḟrmaktadÄḟr.  | El koyma sÃỳreci uzun ve/veya zor olsa da mevzuat, sözleşmelerin uygulanmasÄḟ ve ilgili varlÄḟğa el konulmasÄḟnÄḟ genelde kolaylaştÄḟrmaktadÄḟr. | ZayÄḟf ve istikrarsÄḟz hukuki ve dÃỳzenleyici ortam. Mevzuat; sözleşmelerin uygulanmasÄḟ ve ilgili varlÄḟğa el konulmasÄḟnÄḟ imkansÄḟz hale getirebilir ya da sÃỳresini uzatabilir. | | ÄḞşlem Özellikleri |  |  |  |  | | VarlÄḟğÄḟn ekonomik ömrÃỳne kÄḟyasla kredi sÃỳresi | Tam geri ödeme profili/ asgari dÃỳzeyde balon ödeme. Ödemesiz geçen sÃỳre yok. | Görece fazla balon  ödeme fakat hala tatmin edici dÃỳzeyde. | Ödemesiz sÃỳre olmasÄḟ muhtemel önemli miktarda balon ödeme. | CezalÄḟ geri ödeme veya yÃỳksek miktarda balon ödeme. | | Faaliyet riski |  |  |  |  | | ÄḞzinler/Lisanslama | BÃỳtÃỳn izinler alÄḟnmÄḟş; varlÄḟk, mevcut ve öngörÃỳlebilir gÃỳvenlik dÃỳzenlemelerini karşÄḟlamaktadÄḟr. | BÃỳtÃỳn izinler alÄḟnmÄḟş veya alÄḟnma aşamasÄḟnda; varlÄḟk mevcut ve öngörÃỳlebilir gÃỳvenlik dÃỳzenlemelerini karşÄḟlamaktadÄḟr. | ÄḞzinlerin çoğu alÄḟnmÄḟş veya alÄḟnma aşamasÄḟnda; tamamlanmamÄḟş izinler rutin sÃỳreçlere tabi, varlÄḟk mevcut gÃỳvenlik dÃỳzenlemelerini karşÄḟlamaktadÄḟr. | Gerekli tÃỳm izinlerin alÄḟnmasÄḟnda problemler mevcut, planlanan yapÄḟ ve/veya işlemlerin bir kÄḟsmÄḟnÄḟn revize edilmesi gereklidir. | | ÄḞşletme ve bakÄḟm      sözleşmelerinin kapsamÄḟ  ve niteliği                   | Tercihen sözleşme yÃỳkÃỳmlÃỳlÃỳklerinin yerine getirilmesini teşvik eden gÃỳçlÃỳ ve uzun sÃỳreli bir sözleşme ve/veya gerekliyseişletme ve bakÄḟm için ayrÄḟlan karşÄḟlÄḟk hesaplarÄḟ. | Uzun sÃỳreli bir sözleşme ve/veya gerekliyse bakÄḟm için ayrÄḟlan karşÄḟlÄḟk hesaplarÄḟ. | SÄḟnÄḟrlÄḟ bir sözleşme veya gerekliyse bakÄḟm için ayrÄḟlan karşÄḟlÄḟk hesaplarÄḟ. | Sözleşme bulunmamasÄḟ sebebiyle risk azaltÄḟcÄḟ enstrÃỳmanlarÄḟn etkisini aşan yÃỳksek işletme maliyeti riski.  | | ÄḞşletmecinin finansal gÃỳcÃỳ, varlÄḟk tÃỳrÃỳnÃỳ yönetmede deneyimleri ve kira sÃỳresi bittiğinde varlÄḟğÄḟ tekrar pazarlayabilme kabiliyeti | Geçmiş deneyimi mÃỳkemmel ve varlÄḟğÄḟ gÃỳçlÃỳ bir şekilde tekrar pazarlayabilme kabiliyeti. | Geçmiş deneyimi ve varlÄḟğÄḟ tekrar pazarlayabilme kabiliyeti iyi.  | Geçmiş deneyimi zayÄḟf ya da az sayÄḟda ve varlÄḟğÄḟ tekrar pazarlayabilme kabiliyeti belirsiz. | Deneyimsiz ya da geçmiş deneyimi bilinmiyor ve varlÄḟğÄḟ tekrar pazarlayabilme kabiliyeti yok. | | VarlÄḟk özellikleri |  |  |  |  | | AynÄḟ piyasadaki diğer varlÄḟklara kÄḟyasla yapÄḟsÄḟ, boyutu, tasarÄḟmÄḟ ve bakÄḟmÄḟ (örneğin; bir uçak için yaş ve boyutu)  | TasarÄḟm ve bakÄḟm yönÃỳnden gÃỳçlÃỳ avantajlarÄḟ var. Likit bir piyasada işlem görebilecek standart bir yapÄḟya sahip.  | TasarÄḟm ve bakÄḟm yönÃỳnden ortalamanÄḟn  Ãỳzerinde. SÄḟnÄḟrlÄḟ sayÄḟda birkaç istisnasÄḟ olmakla birlikte likit bir piyasada işlem görebilecek standart yapÄḟya sahip. | Ortalama tasarÄḟm ve bakÄḟm. VarlÄḟk, kendine özgÃỳ yapÄḟsÄḟ sebebiyle dar bir piyasada işlem görebilecek yapÄḟya sahip.  | TasarÄḟm ve bakÄḟm yönÃỳnden ortalamanÄḟn  altÄḟnda. VarlÄḟk ekonomik ömrÃỳnÃỳ tamamlamak Ãỳzeredir. YapÄḟsÄḟ çok özel ve piyasasÄḟ çok dar.  | | Tekrar satÄḟş değeri | Cari tekrar satÄḟş değeri borç tutarÄḟnÄḟn çok ÃỳstÃỳndedir. | Cari tekrar satÄḟş değeri borç tutarÄḟnÄḟn yeterince ÃỳstÃỳndedir. | Cari tekrar satÄḟş değeri borç tutarÄḟnÄḟn biraz ÃỳstÃỳndedir. | Cari tekrar satÄḟş değeri borç tutarÄḟnÄḟn altÄḟndadÄḟr.    | | VarlÄḟk değerinin ve likiditesinin ekonomik döngÃỳlere karşÄḟ duyarlÄḟlÄḟğÄḟ | VarlÄḟk değeri ve likiditesi ekonomik döngÃỳlere görece duyarlÄḟ değildir. | VarlÄḟk değeri ve likiditesi ekonomik döngÃỳlere duyarlÄḟdÄḟr. | VarlÄḟk değeri ve likiditesi ekonomik döngÃỳlere oldukça duyarlÄḟdÄḟr. | VarlÄḟk değeri ve likiditesi ekonomik döngÃỳlere yÃỳksek derecede duyarlÄḟdÄḟr. | | Sponsorun gÃỳcÃỳ |  |  |  |  | | SponsorlarÄḟn deneyimleri ve finansal gÃỳcÃỳ | Geçmiş deneyimi mÃỳkemmel ve yÃỳksek finansal gÃỳce sahip sponsorlar. | Geçmiş deneyimi ve finansal gÃỳcÃỳ iyi olan sponsorlar. | Geçmiş deneyimi yeterli ve iyi finansal gÃỳce sahip sponsorlar. | Deneyimsiz ya da geçmiş deneyimi şÃỳpheli olan ve/veya finansal zayÄḟflÄḟklara sahip sponsorlar.  | | AlÄḟnan Teminatlar |  |  |  |  | | VarlÄḟk kontrolÃỳ | Yasal dokÃỳmantasyon, bankaya varlÄḟk Ãỳzerinde ya da varlÄḟğa sahip şirket Ãỳzerinde etkin kontrol olanağÄḟ sağlamaktadÄḟr. (Örneğin; usulÃỳnce tesis edilmiş birinci derece teminat hakkÄḟ veya bu tarz teminatÄḟ içeren kiralama yapÄḟsÄḟ) | Yasal dokÃỳmantasyon, bankaya varlÄḟk Ãỳzerinde ya da varlÄḟğa sahip şirket Ãỳzerinde etkin kontrol olanağÄḟ sağlamaktadÄḟr. (Örneğin; usulÃỳnce tesis edilmiş teminat hakkÄḟ veya bu tarz teminatÄḟ içeren kiralama yapÄḟsÄḟ)  | Yasal dokÃỳmantasyon, bankaya varlÄḟk Ãỳzerinde ya da varlÄḟğa sahip şirket Ãỳzerinde etkin kontrol olanağÄḟ sağlamaktadÄḟr. (Örneğin; usulÃỳnce tesis edilmiş teminat hakkÄḟ veya bu tarz teminatÄḟ içeren kiralama yapÄḟsÄḟ)  | Sözleşmeler, bankaya çok az teminat sağlamaktadÄḟr ve varlÄḟğÄḟn kontrolÃỳnÃỳn kaybedilmesine neden olabilecek hÃỳkÃỳmler içermektedir. | | VarlÄḟğÄḟn konum ve durumunun izlenmesi hususunda bankaya ait haklar ve araçlar  | Banka, varlÄḟğÄḟn durumunu ve konumunu her zaman ve her yerde izleyebilir (dÃỳzenli raporlar, denetim olanağÄḟ). | Banka varlÄḟğÄḟn durumunu ve konumunu neredeyse her  zaman ve her yerde izleyebilir.  | Banka varlÄḟğÄḟn durumunu ve konumunu neredeyse her  zaman ve her yerde izleyebilir.  | BankanÄḟn varlÄḟğÄḟn durumunu ve konumunu izleyebilmesi sÄḟnÄḟrlÄḟdÄḟr.  | | Zararlara karşÄḟ sigorta  | YÃỳksek kalitedeki sigorta şirketlerine yaptÄḟrÄḟlmÄḟş ek zarar teminatÄḟ içeren gÃỳçlÃỳ sigorta kapsamÄḟ. | ÄḞyi kalitedeki sigorta şirketlerine yaptÄḟrÄḟlmÄḟş yeterli dÃỳzeyde sigorta kapsamÄḟ (Ek zarar teminatÄḟ içermeyen). | Kabul edilebilir kalitedeki sigorta şirketlerine yaptÄḟrÄḟlmÄḟş, kabul edilebilir dÃỳzeyde sigorta kapsamÄḟ (Ek zarar teminatÄḟ içermeyen). | DÃỳşÃỳk kalitede sigorta şirketlerine yaptÄḟrÄḟlmÄḟş ya da  zayÄḟf sigorta kapsamÄḟ (Ek zarar teminatÄḟ içermeyen). |

Tablo 5- Emtia FinansmanÄḟ Kredilerine ÄḞlişkin Derecelendirme DÃỳzeyleri

Â

|  | 1. Kategori (GÃỳçlÃỳ) | 2. Kategori (ÄḞyi) | 3. Kategori (Yeterli) | 4. Kategori (ZayÄḟf) | | --- | --- | --- | --- | --- | | Finansal GÃỳç |  |  |  |  | | TeminatÄḟn krediden yÃỳksek olma dÃỳzeyi | GÃỳçlÃỳ.  | ÄḞyi. | Yeterli. | ZayÄḟf. | | Politik ve Hukuki Ortam |  |  |  |  | | Ülke Riski | Ülke riski yok. | SÄḟnÄḟrlÄḟ dÃỳzeyde Ãỳlke riski var. | Ülke riski var. | YÃỳksek Ãỳlke riski var. | | Ülke risklerinin azaltÄḟlmasÄḟ    | Çok gÃỳçlÃỳ risk azaltÄḟmÄḟ: -GÃỳçlÃỳ sÄḟnÄḟrötesi mekanizmalarÄḟ -Stratejik emtia -Birinci sÄḟnÄḟf alÄḟcÄḟ  | GÃỳçlÃỳ risk azaltÄḟmÄḟ: -Yeterli sÄḟnÄḟr ötesi mekanizmalarÄḟ -Stratejik emtia -GÃỳçlÃỳ alÄḟcÄḟ | Kabul edilebilir risk azaltÄḟmÄḟ: -Tatmin edici sÄḟnÄḟr ötesi mekanizmalarÄḟ -Daha az stratejik emtia -Kabul edilebilir alÄḟcÄḟ | Sadece kÄḟsmi risk azaltÄḟmÄḟ: -SÄḟnÄḟr ötesi mekanizmalarÄḟ yok -Stratejik olmayan emtia -ZayÄḟf alÄḟcÄḟ | | VarlÄḟk özellikleri |  |  |  |  | | Likidite ve zarara karşÄḟ duyarlÄḟlÄḟk  | Emtia kote edilmiştir ve futures veya tezgah ÃỳstÃỳ enstrÃỳmanlarla riskten korunma sağlanabilir. Emtia zarara karşÄḟ duyarlÄḟ değildir.  | Emtia kote edilmiştir ve tezgah ÃỳstÃỳ enstrÃỳmanlarla riskten korunma sağlanabilir. Emtia zarara karşÄḟ duyarlÄḟ değildir.  | Emtia kote edilmemiştir fakat likittir. Riskten korunma konusunda belirsizlik vardÄḟr. Emtia zarara karşÄḟ duyarlÄḟ değildir.  | Emtia kote edilmemiştir. PiyasanÄḟn bÃỳyÃỳklÃỳğÃỳ ve derinliği nedeniyle likiditesi sÄḟnÄḟrlÄḟdÄḟr. Uygun riskten korunma araçlarÄḟ yoktur. Emtia zarara karşÄḟ duyarlÄḟdÄḟr. | | Sponsorun gÃỳcÃỳ |  |  |  |  | | ÄḞşletmecinin finansal gÃỳcÃỳ | AlÄḟm satÄḟm faaliyetleri ve riskler bakÄḟmÄḟndan çok gÃỳçlÃỳ. | GÃỳçlÃỳ  | Yeterli  | ZayÄḟf  | | Lojistik sÃỳrecini yönetme kabiliyeti dahil deneyim    | ÄḞşlem tipinde yÃỳksek deneyime sahiptir. ÄḞşletme başarÄḟsÄḟ ve maliyet verimliliğinde gÃỳçlÃỳ deneyimi vardÄḟr. | ÄḞşlem tipinde yeterli deneyime sahiptir. ÄḞşletme başarÄḟsÄḟ ve maliyet verimliliğinde ortalamanÄḟn Ãỳzerinde deneyimi vardÄḟr. | ÄḞşlem tipinde sÄḟnÄḟrlÄḟ deneyime sahiptir. ÄḞşletme başarÄḟsÄḟ ve maliyet verimliliğinde ortalama deneyimi vardÄḟr. | SÄḟnÄḟrlÄḟ ya da belirsiz deneyimi vardÄḟr. Maliyet ve karlarÄḟ değişkendir. | | Ticari kontroller ve riskten korunma politikalarÄḟ | KarşÄḟ taraf seçimi, riskten korunma ve izleme konularÄḟnda gÃỳçlÃỳ standartlar. | KarşÄḟ taraf seçimi, riskten korunma ve izleme konularÄḟnda yeterli standartlar. | Geçmiş işlemlerde çok kÃỳçÃỳk problemle karşÄḟlaşÄḟlmÄḟş ya da hiç problem yaşanmamÄḟş.      | Geçmiş işlemlerinde önemli derecede kayÄḟplar yaşanmÄḟştÄḟr. | | Finansal bilgilerin kamuya açÄḟklama kalitesi  | Çok iyi.  | ÄḞyi.  | Yeterli.  | Finansal bilgilerin kamuya açÄḟklanmasÄḟnda bazÄḟ belirsizlikler bulunmaktadÄḟr ya da yetersizdir. | | AlÄḟnan Teminatlar |  |  |  |  | | VarlÄḟk kontrolÃỳ    | Birinci derece teminat hakkÄḟ, gerektiğinde bankaya varlÄḟk Ãỳzerinde yasal kontrol hakkÄḟ sağlamaktadÄḟr.    | Birinci derece teminat hakkÄḟ, gerektiğinde bankaya varlÄḟk Ãỳzerinde yasal kontrol hakkÄḟ sağlamaktadÄḟr.  | Banka tarafÄḟndan varlÄḟklarÄḟn kontrol edilmesinde kesinti vardÄḟr. Bu kesinti alÄḟm satÄḟm sÃỳreci bilgisiyle veya duruma göre ÃỳçÃỳncÃỳ taraf taahhÃỳdÃỳyle  azaltÄḟlmaktadÄḟr. | Sözleşme, varlÄḟk Ãỳzerindeki kontrolÃỳn kaybedilmesine yol açacak riskleri barÄḟndÄḟrmaktadÄḟr.  Tahsilat riskli olabilir. | | Zararlara karşÄḟ sigorta  | YÃỳksek kalitedeki sigorta şirketlerine yaptÄḟrÄḟlmÄḟş ek zarar teminatÄḟ içeren gÃỳçlÃỳ sigorta kapsamÄḟ. | ÄḞyi kalitedeki sigorta şirketlerine yaptÄḟrÄḟlmÄḟş yeterli dÃỳzeyde sigorta kapsamÄḟ (Ek zarar teminatÄḟ içermeyen). | Kabul edilebilir kalitedeki sigorta şirketlerine yaptÄḟrÄḟlmÄḟş, kabul edilebilir dÃỳzeyde sigorta kapsamÄḟ (Ek zarar teminatÄḟ içermeyen). | DÃỳşÃỳk kalitede sigorta şirketlerine yaptÄḟrÄḟlmÄḟş ya da  zayÄḟf sigorta kapsamÄḟ (Ek zarar teminatÄḟ içermeyen). |

Â

Â

Â