Madde 4 — ÄḞçsel derecelendirmeye dayalÄḟ yaklaşÄḟmlara ilişkin izin sÃỳreci

MADDE 4 - (1) ÄḞDD YaklaşÄḟmlarÄḟnÄḟn kullanÄḟm izni her bir risk sÄḟnÄḟfÄḟ, her bir derecelendirme sistemi, hisse senedi yatÄḟrÄḟmlarÄḟ için kullanÄḟlan her bir içsel model yaklaşÄḟmÄḟ ile THK ve dönÃỳştÃỳrme oranÄḟ tahmini için kullanÄḟlan her bir yaklaşÄḟm bazÄḟnda verilir. Başka bir denetim otoritesi tarafÄḟndan kullanÄḟmÄḟna izin verilen bir içsel derecelendirme sisteminin banka tarafÄḟndan kullanÄḟlmasÄḟ bu Tebliğ hÃỳkÃỳmlerinden muafiyet sağlamaz.

(2) Kredi riskine esas tutar hesaplamasÄḟnda ÄḞDD YaklaşÄḟmlarÄḟnÄḟn kullanÄḟlabilmesine Kurum tarafÄḟndan izin verilmesi için, bankanÄḟn kredi riskinin yönetimi ve derecelendirmesinde kullandÄḟğÄḟ sistemlerin sağlam ve gÃỳvenilir olmasÄḟ, Ek-2’de belirtilen asgari koşullar ile aşağÄḟda belirtilen koşullarÄḟn sağlanmasÄḟ gereklidir:

a) BankanÄḟn derecelendirme sistemlerinin, borçlunun ve işlemin özellikleri hakkÄḟnda anlamlÄḟ bir değerlendirme ve risk ayrÄḟştÄḟrmasÄḟ yapmasÄḟ, risk hakkÄḟnda doğru ve tutarlÄḟ nicel tahminler Ãỳretmesi gerekir.

b) Sermaye yÃỳkÃỳmlÃỳlÃỳğÃỳ hesaplamasÄḟnda kullanÄḟlan içsel derecelendirmeler ile temerrÃỳt ve kayÄḟp tahminleri ve bunlarla ilişkili sistem ve sÃỳreçlerin, bankanÄḟn risk yönetimi, karar alma, kredi onayÄḟ, sermayenin banka içindeki tahsisi ve kurumsal yönetim sÃỳreçlerinde asli bir rol oynamasÄḟ gerekir.

c) Bankada, derecelendirme sistemlerinden sorumlu, risk yönetimi birimi altÄḟnda bir kredi riski kontrol biriminin bulunmasÄḟ gerekir.

ç) BankanÄḟn, risk ölçÃỳm ve yönetim sÃỳrecini etkin bir şekilde desteklemek için ilgili tÃỳm veri ve bilgileri toplamasÄḟ ve saklamasÄḟ gerekir.

d) BankanÄḟn, derecelendirme sistemlerini ve bunlarÄḟn tasarÄḟmÄḟna ilişkin mantÄḟksal gerekçeleri yazÄḟlÄḟ hale getirmesi ve derecelendirme sistemlerinin validasyonunu gerçekleştirmesi gerekir.

e) BankanÄḟn, derecelendirme sistemlerini ve hisse senetleri için içsel model yaklaşÄḟmlarÄḟnÄḟ kullanmak Ãỳzere Kuruma başvuru yapmadan önce; her bir derecelendirme sistemi ve içsel model yaklaşÄḟmÄḟnÄḟn validasyonunu yeterli bir sÃỳre boyunca gerçekleştirmiş, bu sÃỳre zarfÄḟnda bu derecelendirme sistemleri ve içsel model yaklaşÄḟmlarÄḟnÄḟn, söz konusu derecelendirme sistemleri ve içsel model yaklaşÄḟmlarÄḟnÄḟn uygulama alanlarÄḟna uygunluğunu değerlendirmiş ve değerlendirmeler neticesinde gerekli değişikleri yapmÄḟş olmasÄḟ gerekir.

f) Banka, ÄḞDD YaklaşÄḟmlarÄḟ çerçevesinde risk parametrelerine ilişkin tahminlerini kullanarak sermaye yeterliliği hesaplayabiliyor olmasÄḟ gerekir.

g) BankanÄḟn, derecelendirme sistemi kapsamÄḟndaki her bir alacağÄḟ bir derecelendirme notuna veya havuzuna eşleştirmiş ve eşleştirmeye devam ediyor olmasÄḟ gerekir. BankanÄḟn, hisse senedi yatÄḟrÄḟmlarÄḟ için kullandÄḟğÄḟ içsel model yaklaşÄḟmlarÄḟ kapsamÄḟna giren her bir hisse senedi yatÄḟrÄḟmÄḟnÄḟ ilgili modele dÃḃhil etmiş ve dahil etmeye devam ediyor olmasÄḟ gerekir.

ğ) Derecelendirme sistemlerinin çÄḟktÄḟlarÄḟnÄḟn, izin başvurusundan önceki son Ãỳç yÄḟl boyunca Risk Merkezine raporlanmÄḟş olmasÄḟ gerekir.

(3) ÄḞDD YaklaşÄḟmlarÄḟnÄḟn kullanÄḟlmasÄḟ için aranan şartlar, ÃỳçÃỳncÃỳ taraflardan satÄḟn alÄḟnan model veya derecelendirme sistemleri için de aranÄḟr.

(4) Derecelendirme sistemlerinin Kuruma yapÄḟlacak izin başvurusundan önce, risk yönetimi amacÄḟyla en az Ãỳç yÄḟldÄḟr kullanÄḟlÄḟyor olmasÄḟ ve bu sÃỳre zarfÄḟnda Ek-2’de belirtilen asgari koşullara bÃỳyÃỳk ölçÃỳde uyumlu olmasÄḟ şarttÄḟr. Uyumluluğun ispatlanabilmesi için içsel derecelendirmelere ilişkin bilgilerin kullanÄḟldÄḟğÄḟnÄḟ gösteren gÃỳvenilir kayÄḟtlar tutulur. Derecelendirme sistemlerinde zaman içerisinde yapÄḟlan iyileştirmeler asgari Ãỳç yÄḟl kullanÄḟlma şartÄḟna uyumsuzluk oluşturmaz.

(5) Gelişmiş ÄḞDD YaklaşÄḟmÄḟnÄḟn kullanÄḟlabilmesi için, Kuruma yapÄḟlacak izin başvurusundan önce THK ve dönÃỳştÃỳrme oranÄḟ tahminlerinin risk yönetimi amacÄḟyla en az Ãỳç yÄḟldÄḟr kullanÄḟlÄḟyor olmasÄḟ ve bu sÃỳre zarfÄḟnda Ek-2’de belirtilen asgari koşullara bÃỳyÃỳk ölçÃỳde uyumlu olmasÄḟ şarttÄḟr. Uyumluluğun ispatlanabilmesi için bu tahminlere ilişkin bilgilerin kullanÄḟldÄḟğÄḟnÄḟ gösteren gÃỳvenilir kayÄḟtlar tutulur. Bu tahminlere ilişkin modellerde zaman içerisinde yapÄḟlan iyileştirmeler asgari Ãỳç yÄḟl kullanÄḟlma şartÄḟna uyumsuzluk oluşturmaz.

(6) ÄḞDD YaklaşÄḟmlarÄḟ kullanÄḟm izni bulunan bir bankanÄḟn, bir derecelendirme sistemine ilave riskler eklemesi suretiyle söz konusu derecelendirme sisteminin uygulama alanÄḟnÄḟ genişletmek istemesi durumunda, ilave edilen risklerin söz konusu sistemin uygulama alanÄḟnÄḟn mevcut kapsamÄḟndan önemli ölçÃỳde değiştiği ve bankanÄḟn tecrÃỳbesinin dÃḃhil edilen riskler için yeterli olmadÄḟğÄḟ durumda dördÃỳncÃỳ ve beşinci fÄḟkralardaki şartlarÄḟn eklenen riskler için tekrar sağlanmasÄḟ gerekir.

(7) Derecelendirme sistemlerinde ve hisse senedi yatÄḟrÄḟmlarÄḟ için kullanÄḟlan içsel model yaklaşÄḟmlarÄḟnda ve bu sistemler ile yaklaşÄḟmlarÄḟn uygulama alanlarÄḟnda önemli değişiklikler yapÄḟlmasÄḟ Kurumun iznine tabidir. Bir alacak tÃỳrÃỳ için geliştirilen derecelendirme sisteminin uygulama alanÄḟnÄḟn, söz konusu alacak tÃỳrÃỳnden tÃỳm alacaklarÄḟ kapsamasÄḟ gerekir.

(8) Derecelendirme sistemlerinde ve hisse senedi yatÄḟrÄḟmlarÄḟ için kullanÄḟlan içsel model yaklaşÄḟmlarÄḟnda yapÄḟlan her tÃỳrlÃỳ değişiklik Kuruma bildirilir.

 ÄḞçsel derecelendirmeye dayalÄḟ yaklaşÄḟmlarÄḟn uygulanmasÄḟ