Yemi̇nli̇ Mali̇ Müşavi̇rleri̇n Tasdi̇k Edecekleri̇ Belgeler, Tasdi̇k Konulari, Tasdi̇ke İli̇şki̇n Usul Ve Esaslar Hakkinda Yönetmeli̇k

Т

YEMФАNLФА MALФА MУœХžAVФАRLERФАN TASDФАK EDECEKLERФА BELGELER, TASDФАK KONULARI, TASDФАKE ФАLФАХžKФАN USUL VE ESASLAR HAKKINDA YУ–NETMELФАK

Т

AmaУЇ ve Kapsam

MADDE 1 - Bu YУЖnetmeliФŸin amacФБ, yeminli mali mУМХŸavirlerce, gerУЇek veya tУМzel kiХŸilerin veya bunlarФБn teХŸebbУМs veya iХŸletmelerinin mali tablo veya beyannamelerinin; vergi, istisna, muafiyet, iade, indirim, tecil, terkin veya zarar mahsubu iХŸlemleri ve benzeri taleplerinin mevzuat hУМkУМmlerine, muhasebe ilke standartlarФБna uygunluФŸu esas alФБnarak hesaplarФБn gerУЇeФŸe uygun ve doФŸru bilgi verecek ХŸekilde tutulmasФБnФБ ve bu suretle mУМkelleflerin doФŸru beyanda bulunmalarФБnФБ saФŸlamaktФБr.

Yeminli mali mУМХŸavirlerce, gerУЇek ve tУМzel kiХŸilerin mУМkellefiyet ХŸekilleri, iХŸ kollarФБ ve cirolarФБ, dУЖviz kazandФБrФБcФБ iХŸlemleri, ithalat ve ihracatlarФБ, yatФБrФБm miktarlarФБ ve nevileri ile belgelerin ibraz edileceФŸi merciler esas alФБnmak suretiyle tasdik edecekleri belgeler, tasdik konularФБ ve tasdike iliХŸkin usul ve esaslar bu YУЖnetmelikte belirtilmiХŸtir

Hukuki Dayanak

MADDE 2 - Bu YУЖnetmelik, 3568 sayФБlФБ Kanunun 12 nci maddesi hУМkmУМne dayanФБlarak hazФБrlanmФБХŸtФБr.

Kavramlar

MADDE 3 - Bu YУЖnetmelikte geУЇen;

Kanun : 3568 sayФБlФБ Serbest Muhasebecilik, Serbest Muhasebeci Mali MУМХŸavirlik ve Yeminli Mali MУМХŸavirlik Kanununu,

BakanlФБk : Maliye ve GУМmrУМk BakanФБт€™nФБ,

Bakan : Maliye BakanФБ,

Muhasebe ФАlke ve StandartlarФБ : Muhasebe iХŸlem ve kayФБtlarФБ ile mali tablolarФБnТ  hazФБrlanmasФБndaТ  iХŸletmelerТ tarafФБndan esas alФБnmasФБ zorunlu olan ve BakanlФБkТ  tarafФБndan TebliФŸ ile aУЇФБklanacak olan dУМzenlemeleri,

Denetim ФАlke ve StandartlarФБ : Yeminli mali mУМХŸavir tarafФБndan verilecek tasdik hizmetinde uyulacak veТ  BakanlФБkТ  tarafФБndan belirlenecek esaslarФБ,

Rapor StandartlarФБ : ФАnceleme ve denetleme sonucu yeminli mali mУМХŸavir tarafФБndan tasdik kapsamФБ УЖlУЇУМsУМnde dУМzenlenecek ve BakanlФБkУЇa bulunmasФБ zorunlu bilgileri iУЇerecek rapor esaslarФБnФБ,

Mali Tablolar : Bu YУЖnetmelik hУМkУМmlerine uygun olarak УЇФБkarФБlacak bilanУЇo ve gelir tablolarФБnФБ,

Tasdik

MADDE 4 - Tasdik, gerУЇek veya tУМzel kiХŸilerin veya bunlarФБn teХŸebbУМs ve iХŸletmelerinin yeminli mali mУМХŸavirlerce denetleme ilke ve standartlarФБna gУЖre uygunluk yУЖnУМnden incelenmesi, bu inceleme sonuУЇlarФБna dayanФБlarak tasdik kapsamФБna giren konularФБn ve belgelerin gerУЇeФŸi yansФБtФБp yansФБtmadФБФŸФБnФБn imza ve mУМhУМr kullanmak suretiyle tespiti ve rapora baФŸlanmasФБdФБr.

Tasdike esas alФБnan denetleme ilke ve standartlarФБ ile muhasebe ilke ve standartlarФБ, mevzuat hУМkУМmleri ve genel kabul gУЖrmУМХŸ muhasebe ilkeleri gУЖzУЖnУМne alФБnarak, BakanlФБkУЇa hazФБrlanan tebliФŸlerle belirlenir.

Bu YУЖnetmelik ve BakanlФБk tarafФБndan konuya iliХŸkin olarak yapФБlacak diФŸer dУМzenlemeler УЇerУЇevesinde tasdik edilmiХŸ konu ve belgeler kamu idaresinin yetkililerince tasdikin kapsamФБ УЖlУЇУМsУМnde incelenmiХŸ olarak kabul edilir. Ancak, УЇeХŸitli kanunlarla kamu idaresine tanФБnan inceleme ve teftiХŸ yetkilerinin kullanФБlmasФБna ve gerektiФŸinde tekrarФБna ait hususlar saklФБdФБr.

Tasdik AmacФБ

MADDE 5 - Tasdikin amacФБ;

a) GerУЇek veya tУМzel kiХŸilerin veya bunlarФБn teХŸebbУМs ve iХŸletmelerinin hesap ve kayФБtlarФБnФБn sonuУЇlarФБnФБ gУЖsteren mali tablolarФБnФБn yanФБltФБcФБ olmayacak biУЇimde eksiksiz ve gerУЇeФŸe uygun ХŸekilde dУМzenlenmesini saФŸlayarak kamunun istifadesine sunmak,

b) GerУЇek veya tУМzel kiХŸilerin veya bunlarФБn teХŸebbУМs ve iХŸletmelerinin ilgili mevzuat yУЖnУМnden olan taleplerin karХŸФБlanmasФБnda УЇabukluФŸu saФŸlayarak hak ve yararlarФБnФБ korumak,

c) Vergi idaresi ve mУМkellef iliХŸkilerinde gУМveni hakim kФБlmaktФБr.

Tasdik Talebinin NiteliФŸi

MADDE 6 - GerУЇek ve tУМzel kiХŸiler veya bunlarФБn teХŸebbУМs ve iХŸletmeleri tasdik iХŸleri nedeniyle yeminli mali mУМХŸavirin УМcret faktУЖrУМnden ziyade tasdik amacФБnФБ gerУЇekleХŸtirecek uzmanlФБk ve deneyimini esas alarak seУЇimini yapar.

Yeminli mali mУМХŸavirler de УМstlenecekleri tasdik iХŸleminin kendilerine getirebileceФŸi riski tespit etmek; tasdik kapsam ve programФБnФБ belirlemek amacФБyla gerekli araХŸtФБrmalar yapmak zorundadФБrlar. GУЖrevi УМstlenecek yeminli mali mУМХŸavir, daha УЖnce tasdik talebini karХŸФБlayan veya karХŸФБlamakta olan meslek mensubundan gУЖrУМХŸme yapmak suretiyle bilgi toplayabilir.

Tasdik KapsamФБ

MADDE 7 - Yeminli mali mУМХŸavirlerce vergi mevzuatФБ yУЖnУМnden tasdiki yapФБlabilecek olan konu ve belgeler aХŸaФŸФБda belirtilmiХŸtir.

A) Gelir Vergisi YУЖnУМnden;

a) YФБllФБk gelir vergisi beyannameleri ve bunlara ekli mali tablolar ve bildirimler.

b) Gelir Vergisi Kanununun 94 УМncУМ maddesi ile ilgili olarak verilen muhtasar beyannameler.

c) Gelir Vergisi Kanununun mУМkerrer 80 inci maddesi ve 82 nci maddesi ile ilgili olarak verilecek mУМnferit beyannameler.

d) GeУЇici vergi bildirimleri.

B) Kurumlar Vergisi YУМnУМnden;

a) YФБllФБk Kurumlar vergisi beyannameleri ve bunlara ekli mali tablolar ve bildirimler.

b) Kurumlar Vergisi Kanununun 24 УМncУМ maddesi uyarФБnca verilen muhtasar beyannameler.

c) Kurumlar Vergisi Kanununun 22 nci maddesi uyarФБnca verilen УЖzel beyannameler.

d) GeУЇici vergi bildirimleri.

C) Katma DeФŸer Vergisi YУЖnУМnden:

a) Katma deФŸer vergisi beyannameleri ve ekleri,

b) ФАade hakkФБ doФŸuran iХŸlem ve belgeler,

c) Maliye ve GУМmrУМk BakanlФБФŸФБnca gerek gУЖrУМlecek katma deФŸer vergisine iliХŸkin diФŸer iХŸlem ve belgeler.

D) Veraset ve ФАntikal Vergisi YУЖnУМnden :

a) 7338 sayФБlФБ Veraset ve ФАntikal Vergisi Kanununun 10 uncu maddesinin (a) bendi uyarФБnca yapФБlmakta olan servet incelemelerine konu olan bilanУЇolar ve bununla ilgili beyannameler.

b) Veraset ve intikal vergisi beyannamelerinin ve eklerinin incelenmesi, takdir iХŸlemlerinin yapФБlmasФБ ve tasdiki.

E) Amme AlacaklarФБnФБn Tahsil UsulУМ HakkФБnda Kanun YУЖnУМnden :

a) 6183 sayФБlФБ Kanunun 48 inci maddesi gereФŸince borcunun tecilini talep eden mУМkelleflerin dolduracaklarФБ "Erteleme ve Taksitlendirme Talep ve DeФŸerlendirme FormlarФБ",

b) 6183 sayФБlФБ Kanunun 105 inci maddesi gereФŸince verilen terkin beyanlarФБnФБn incelenmesi ve tasdiki,

F) Damga Vergisi YУЖnУМnden :

a) 488 sayФБlФБ Damga Vergisi Kanununun 18 ve 22 nci maddeleri uyarФБnca makbuz karХŸФБlФБФŸФБ УЖdemeler iУЇin verilecek damga vergisi beyannameleri ile 19 ve 23 УМncУМ maddeleri uyarФБnca istihkaktan kesinti suretiyle tahsil edilen damga vergileri ile ilgili olarak verilecek beyannameler.

G) Mali Mevzuatta Yeralan TeХŸvik, ФАndirim, ФАstisna ve Muafiyetler YУЖnУМnden :

a) YatФБrФБm indirimi,

b) DУЖviz kazandФБrФБcФБ iХŸlemlerde vergi istisnasФБ,

c) Yeniden deФŸerleme,

d) Stok deФŸerlemesi,

e) EФŸitim, spor ve saФŸlФБk yatФБrФБmlarФБndan elde edilen kazanУЇ istisnasФБ,

f) Dernek, tesis, vakФБf ve kooperatiflere muafiyet tanФБnmasФБ,

g) DiФŸer teХŸvik, indirim, istisna ve muafiyetlerle ilgili iХŸlemler,

BakanlФБk, tasdik kapsamФБna alФБnan beyanname, bildirim ve belgelerin tasdik uygulamasФБnФБ zaman ve konu itibariyle sФБnФБrlandФБrmaya veya geniХŸletmeye yetkilidir.

Tasdik iХŸlemi yapФБlФБrken aranacak asgari bilgi, ХŸekil ХŸartlarФБ ile tasdike iliХŸkin diФŸer usul ve esaslar BakanlФБkУЇa УЇФБkartФБlacak tebliФŸlerle belirlenir. YukarФБda belirtilen konularФБn ve belgelerin tasdikine iliХŸkin olarak BakanlФБkУЇa tebliФŸ УЇФБkartФБlmadФБkУЇa, yeminli mali mУМХŸavirler bu konu ve belgelerle ilgili olarak tasdik iХŸlemi yapamazlar.

Denetleme

MADDE 8 - GerУЇek veya tУМzel kiХŸilerin veya bunlarФБn teХŸebbУМs ve iХŸletmelerinin hesap dУЖnemleri itibariyle УЇФБkarФБlan mali tablolarФБn tasdiki; bu tablolarФБn kapsadФБФŸФБ dУЖnemin baХŸФБndan itibaren sУМrekli denetleme sonucunda yapФБlabileceФŸi gibi, dУЖnemin kapanmasФБndan sonra yapФБlacak denetim sonucunda da yapФБlabilir. Denetimin hangi duruma gУЖre yapФБldФБФŸФБ tasdik raporunda aУЇФБkУЇa belirtilir.

SУМrekli denetlemeyi kapsayan tasdik hizmetini veren yeminli mali mУМХŸavir, belirli aralФБklarla haber vermeksizin kasa sayФБm ve stok tespiti yapabilir, yФБl sonu envanter УЇalФБХŸmalarФБnФБ denetleyebilir. Yeminli mali mУМХŸavirler, tasdik konularФБ ile ilgili olarak karХŸФБt incelemeler yapabilir. BaХŸka Oda УЇevrelerindeki karХŸФБt incelemeler, УМcreti Уœcret YУЖnetmeliФŸindeki usul ve esaslar УЇerУЇevesinde УЖdenmek kaydФБyla, o odaya mensup yeminli mali mУМХŸavirlere yaptФБrФБlabilir.

Tasdik Talebi

MADDE 9 - Tasdik kapsamФБna giren mali tablolar ve beyannameler ile diФŸer belgelerin yeminli mali mУМХŸavirlerce denetlenmesi ve tasdiki ilgilinin talebi УМzerine yapФБlФБr.

Bankalar ve sigorta ХŸirketleri, dФБХŸ ticaret sermaye ХŸirketleri, Sermaye PiyasasФБ Kanunu'na gУЖre menkul kФБymetlerini halka arz etmiХŸ olan veya arz etmiХŸ sayФБlan ХŸirketler, aracФБ kurumlar, yatФБrФБm ortaklФБklarФБ ve fonlarФБ ve BakanlФБФŸФБn gerek gУЖrdУМФŸУМ diФŸer ХŸirketler ve kuruluХŸlar hesap dУЖnemlerine iliХŸkin mali tablolarФБnФБ ve beyannamelerini bu YУЖnetmelik УЇerУЇevesinde tasdik ettirirler.

Mali tablolarФБnФБn tasdiki zorunlu tutulan gerУЇek veya tУМzel kiХŸilerin yeminli mali mУМХŸaviri herhangi bir nedenle seУЇmemesi halinde bu seУЇim Birlik (GeУЇici Kurul) tarafФБndan ilgili Odaya yaptФБrФБlФБr ve ilgililere bildirilir. Yeminli mali mУМХŸavir seУЇmek zorunda bulunan gerУЇek ve tУМzel kiХŸiler; tasdiki zorunlu tutulan mali tablolarФБn ilgili bulunduФŸu hesap dУЖneminin baХŸФБna kadar seУЇtikleri yeminli mali mУМХŸavirleri BirliФŸe (GeУЇici Kurul'a) bildirmedikleri takdirde, yeminli mali mУМХŸavir seУЇmemiХŸ sayФБlФБrlar

Tasdik SУЖzleХŸmesi

MADDE 10 - ФАlgililerce yaptФБrФБlacak tasdik hizmetinin tasdik sУЖzleХŸmesine baФŸlanmasФБ ve sУЖzleХŸme tarihinden itibaren 15 gУМn iУЇinde bir УЖrneФŸinin yeminli mali mУМХŸavirlerce BakanlФБФŸa gУЖnderilmesi zorunludur.

Tasdik sУЖzleХŸmesinde en az aХŸaФŸФБda yazФБlФБ hususlara yer verilir.

a) Tasdikin amacФБ, kapsamФБ, varsa УЖzel nedenleri,

b) Yeminli mali mУМХŸavirlerce verilecek hizmetin niteliФŸi ve sУМresi,

c) TaraflarФБn sorumluluk ve yУМkУМmlУМlУМkleri,

d) Уœcret,

Tasdik sУЖzleХŸmesi, yazФБlФБ gerekУЇe gУЖstermek ХŸartФБyla taraflarca her zaman feshedilebilir. Feshedilen sУЖzleХŸmeler, fesih tarihinden itibaren en geУЇ 15 gУМn iУЇinde BakanlФБФŸa bildirilir.

SУМrekli denetimlerde yФБllФБk beyannamelerin ve buna ekli mali tablolarФБn beyan edileceФŸi aydan УЖnceki УМУЇ ay iУЇinde tasdik sУЖzleХŸmesi feshedilemez.

YФБllФБk mali tablolarФБnФБn tasdiki zorunlu tutulan iХŸletmelerin, tasdik sУЖzleХŸmesinin feshi halinde; bu iХŸletmeler bir ay iУЇinde diФŸer bir yeminli

mali mУМХŸavirle sУЖzleХŸme yapmak zorundadФБrlar.

Tasdik sУЖzleХŸmesinin feshi halinde yeminli mali mУМХŸavir УЇalФБХŸma notlarФБnФБ ve gerekli tУМm bilgileri, yerine geУЇecek olan yeminli mali mУМХŸavire devretmek zorundadФБr.

(DeФŸiХŸik:RG-31/5/1995-22299) Bu YУЖnetmeliФŸin 7/A-a ve 7/B-a maddelerinde belirtilen belgelerin tasdikine iliХŸkin sУЖzleХŸmeler ilgili vergilendirme dУЖneminin ilk ayФБ iУЇinde dУМzenlenir.

ФАnceleme Yeri

MADDE 11 - Tasdik konusu inceleme ve denetleme, ilgilinin iХŸ yerinde yapФБlФБr. ФАncelemenin iХŸ yerinde yapФБlmasФБnФБn imkansФБz olduФŸu hallerde inceleme, tasdiki yapacak yeminli mali mУМХŸavirin bУМrosunda yУМrУМtУМlУМr. Bu takdirde ilgili gerekli defter ve belgelerini yeminli mali mУМХŸavire bir tutanakla teslim eder.

SУМrekli denetlemelerde, inceleme ve denetlemenin ilgilinin iХŸyerinde yapФБlmasФБ esastФБr.

Yeminli Mali MУМХŸavirlerin Yetkileri

MADDE 12 - ФАlgililer, bu YУЖnetmeliФŸe gУЖre sУЖzleХŸme yaptФБklarФБ yeminli mali mУМХŸavirleri;

a) Tasdik konularФБyla ilgili tУМm defter, kayФБt ve belgeleri gizli olsalar dahi incelemek,

b) Tasdik iХŸlemini ilgilendiren tУМm bilgileri yУЖneticilerinden, iУЇ denetУЇilerden ve diФŸer ilgililerden istemek,

c) Хžirketlerin YУЖnetim Kurulu ve Genel Kurul toplantФБlarФБna katФБlmak ve bu toplantФБlarda istenildiФŸi takdirde tasdik faaliyetini ve sonuУЇlarФБnФБ ilgilendiren konulurda aУЇФБklamalarda bulunmak,

ile yetkili kФБlmФБХŸ sayФБlФБrlar.

Kamu idare ve mУМesseseleri, yeminli mali mУМХŸavirlerin tasdik konusu ile sФБnФБrlФБ olmak УМzere isteyeceФŸi bilgileri vermekle yУМkУМmlУМdУМrler.

Bilgiler yazФБ ile istenir; yazФБda tasdik konusu ile ilgili husus ve sУЖzleХŸme iУЇeriФŸi belirtilir.

Yeminli mali mУМХŸavirler, vergi incelemelerinde tarhiyat УЖncesi ve sonrasФБ uzlaХŸmalarda vergi yargФБsФБnda; mУМkellefle veya vergi sorumlusu ile beraber hazФБr bulunabilirler ve aУЇФБklamalar yapabilirler.

AraХŸtФБrma ve ФАncelemenin PlanlanmasФБ

MADDE 13 - Planlama, tasdikin mahiyeti, kapsamФБ ve zamanlamasФБ dikkate alФБnarak, УЇalФБХŸmanФБn doФŸru bir biУЇimde yУЖnlendirilmesi, sistemli bir ХŸekilde yУМrУМtУМlmesi ve nihai amaca ulaХŸtФБrФБlmasФБ iУЇin yapФБlФБr.

Tasdik УЇalФБХŸmasФБ ile ilgili olarak yapФБlacak planlamada;

a) ФАХŸletmenin organizasyonu, iУЇ kontrol sistemi, УЇalФБХŸma tarzФБ, УМretim sУМreci ve iХŸ akФБХŸФБ ile iХŸletmenin iУЇinde bulunduФŸu sektУЖr vb. hususlarda gerekli araХŸtФБrmalarФБn yapФБlmasФБ,

b) Mali tablolar, УЖnceki dУЖneme ait УЇalФБХŸma kaФŸФБtlarФБ ve tasdik raporlarФБ, vergi inceleme raporlarФБ ve diФŸer iХŸletme ile ilgili raporlarФБn gУЖzden geУЇirilmesi,

c) ФАХŸletmenin muhasebe politikasФБnФБn incelenmesi; yayФБnlanan muhasebe standart ve ilkelerine uygunluФŸunun araХŸtФБrФБlmasФБ,

d) Tasdik УЇalФБХŸmasФБ sФБrasФБnda bilgi alФБnabilecek ve veri hazФБrlayacak iХŸletme personelinin belirlenmesi ve bunlar arasФБnda koordinasyonun saФŸlanmasФБ,

e) YazФБlФБ tasdik УЇalФБХŸma planФБnФБn hazФБrlanmasФБ,

gerekir.

KanФБt Toplama

MADDE 14 - Yeminli mali mУМХŸavirler tasdik УЇalФБХŸmasФБnФБn yУМrУМtУМlmesi sФБrasФБnda tasdik konusu ve kapsamФБ ile ilgili yeterli miktarda gУМvenilir kanФБtlarФБ toplamak zorundadФБrlar. KanФБt miktarlarФБnФБn yeterli olup olmadФБФŸФБnФБn belirlenmesinde, kanФБtФБn nitelik ve nicelik aУЇФБsФБndan УЖnemi; hatalФБ veya hileli olma riski, gУМvenirliФŸi gibi hususlar gУЖzУЖnУМnde bulundurulur.

KanФБt toplamada amaУЇ; tasdik konu ve kapsamФБ ile sФБnФБrlФБ olmak kaydФБyla;

a) TУМm varlФБk, kaynak, gelir ve giderlerin gerУЇek olup olmadФБФŸФБ ve bunlara iliХŸkin bУМtУМn iХŸlemlerin doФŸru kaydedilip, kaydedilmediФŸi,

b) Mali tablolara yansФБtФБlmasФБ gereken bУМtУМn iХŸlem ve hesaplarФБn bu tablolarda gerУЇek ХŸekliyle yer alФБp almadФБФŸФБ,

c) VarlФБklara iliХŸkin haklarФБn ve borУЇlara iliХŸkin yУМkУМmlУМlУМklerin iХŸletmeye ait olup olmadФБФŸФБ,

yУЖnУМnden fiili durum ve belgelerin esas alФБnarak araХŸtФБrФБlmasФБdФБr.

Denetim Teknikleri

MADDE 15 - Yeminli mali mУМХŸavirler tasdik УЇalФБХŸmalarФБnФБn yУМrУМtУМlmesinde kanФБtlarФБ aХŸaФŸФБdaki ve benzeri tekniklerle toplarlar.

a) SayФБm ve envanter incelemesi: ФАХŸletme kayФБtlarФБnda gУЖsterilen mevcut ve borУЇlarФБn ilgili mevzuat hУМkУМmlerinde УЖngУЖrУМlen belgelerle doФŸrulanmasФБ, fiili ve kaydi envanterlerin yapФБlmasФБ iХŸlemidir

b) Belge incelemesi: ФАХŸletme muhasebe kayФБtlarФБnФБn belgelere dayandФБrФБldФБФŸФБnФБn doФŸrulanmasФБ; ibraz edilen belgelerin gerУЇeФŸi yansФБtФБp yansФБtmadФБФŸФБnФБn ve ilgili mevzuat hУМkУМmlerine uygunluФŸunun araХŸtФБrФБlmasФБdФБr.

c) Bilgi toplama: ФАХŸletme muhasebe kayФБtlarФБ ve belgeler konusunda gerekli aУЇФБklФБФŸФБn olmadФБФŸФБ hallerde ilgililerden bilgi alФБnmasФБ; alФБnan bilgilerin tutanakla tespit edilmesidir.

d) DoФŸrulama: ФАХŸletme kayФБtlarФБnda yer alan hususlarФБn ilgili УМУЇУМncУМ ХŸahФБslar nezdindeki defter ve belgeler УМzerinde araХŸtФБrФБlarak tespit yapФБlmak suretiyle doФŸrulanmasФБdФБr.

e) KarХŸФБlaХŸtФБrma ve puantaj : AralarФБnda uygunluk bulunmasФБ gereken tutarlarФБn karХŸФБlaХŸtФБrФБlmasФБ; toptan aktarmalarФБn kontrolУМ, kayФБt ve belge УМzerindeki her tУМrlУМ aritmetik iХŸlemlerin doФŸruluФŸunun araХŸtФБrФБlmasФБdФБr.

f) Analitik inceleme : ФАХŸletme hesap ve iХŸlemlerinde ortaya УЇФБkmasФБ gereken normal sonuУЇlarda, varsa sapmalarФБn tespit edilmesi amacФБyla, cari yФБl hesaplarФБnФБn aylФБk veya yФБllФБk olarak randФБman, verimlilik, УМretim,

tУМketim, kapasite kullanФБmФБ vb. bakФБmlardan; УЖnceki yФБl hesap ve iХŸlemleriyle kapasite raporlarФБndaki sonuУЇlarla, bУМtУЇe verileriyle veya sektУЖr ortalamasФБyla, teknolojik unsurlar dikkate alФБnarak oran ve trend analizi gibi istatistik yУЖntemler uygulanarak sonuУЇlarФБn olmasФБ gerekenlerle karХŸФБlaХŸtФБrФБlmasФБ ve deФŸerlendirilmesidir.

SУЖzУМ edilen bu teknikler, sУМrekli denetimlerde, hesaplarФБn niteliФŸi, hacmi ve bu tekniklerin УЖzellikleri gУЖzУЖnУМnde bulundurularak yeminli mali mУМХŸavirin belirleyeceФŸi aralФБklarla, tasdik sУЖzleХŸmesi tarihinden tasdik raporu tarihine kadar uygulanФБr. DiФŸer denetimlerde ise denetimin her safhasФБnda uygulanabilir.

HatalarФБn DУМzeltilmesi ve Hilelerin Ortaya У‡ФБkarФБlmasФБ

MADDE 16 - Hata ve hilelerin УЖnlenmesi veya ortaya УЇФБkarФБlmasФБ konusundaki temel sorumluluk iХŸletme yУЖnetimi ve yeminli mali mУМХŸavire aittir. Yeminli mali mУМХŸavir, tasdik konusu ve belgelerin ilgili mevzuat hУМkУМmlerine uygunluФŸu ve gerУЇek durumu yansФБtmasФБ yУЖnУМnden УЖnemli etkileri olabilecek hata ve hileleri dУМzeltecek veya ortaya УЇФБkaracak ХŸekilde planlamak ve yУМrУМtmekle yУМkУМmlУМdУМr.

Yeminli mali mУМХŸavir, tasdik konusu ve belgelerin doФŸruluФŸu ve gerУЇeФŸi yansФБtmasФБna olan olumsuz etkileri giderebilecek hata ve hileleri, dУМzeltme УЖnerisiyle birlikte iХŸletme yУЖnetimine bildirir. ФАХŸletme yУЖnetiminin bunlarФБ dУМzeltmesi halinde tasdik konusu belgeler tasdik edilir. HatalarФБn dУМzeltilmesi istendiФŸi halde, dУМzeltilmez ise veya hileli bir durumun tespiti halinde durum, bir raporla ilgili mercilere bildirilir.

У‡alФБХŸma KaФŸФБtlarФБ

MADDE 17 - Yeminli mali mУМХŸavirlerin denetleme faaliyetleri ile ilgili olarak dУМzenli ve yeterli bir kayФБt dУМzenine sahip olmalarФБ gerekir.

KayФБt dУМzeni; У‡alФБХŸma kaФŸФБtlarФБ ve bunlarФБn dosyalanmasФБ ile saФŸlanФБr. У‡alФБХŸma kaФŸФБtlarФБ, izlenen denetleme yУЖntem ve tekniklerini, uygulanan denetleme testlerini, toplanan bilgileri ve incelemelerle ilgili olarak ulaХŸФБlan sonuУЇlarФБ gУЖsteren hazФБrlanmasФБ zorunlu belgelerdir. У‡alФБХŸma kaФŸФБtlarФБnda en az aХŸaФŸФБdaki hususlar yer alФБr.

a) Her УЇalФБХŸma kaФŸФБdФБnda bir baХŸlФБk bulunur. Bu baХŸlФБk denetlenen mУМХŸteriyi, denetlemenin yapФБldФБФŸФБ dУЖnemi, УЇalФБХŸma kaФŸФБdФБnФБn konusunu, hazФБrlayan yeminli mali mУМХŸavirin ad ve paraflarФБnФБ ve hazФБrlama tarihini iУЇerir.

b) ФАyi bir dosyalamanФБn yapФБlmasФБ aУЇФБsФБndan kaФŸФБtlar uygun bir dУМzende kodlanФБr.

c) TamamlanmФБХŸ УЇalФБХŸma kaФŸФБtlarФБnda; yapФБlan denetleme yУЖntem ve teknikleri ile ilgili hususlar, puantaj iХŸaretleri ve sembollerin anlamlarФБ aУЇФБkУЇa gУЖsterilir ve yeterli aУЇФБklamalara yer verilir.

d) У‡alФБХŸma kaФŸФБtlarФБ, tasdik kapsamФБ ile sФБnФБrlФБ olmak УМzere, defter kayФБtlarФБnФБn ve buna gУЖre dУМzenlenmiХŸ mali tablolarФБn genel kabul gУЖrmУМХŸ

muhasebe ilkelerine ne УЖlУЇУМde uygun hazФБrlanmФБХŸ olduФŸu hususlarФБnda gУМven yaratacak ХŸekilde aУЇФБklФБk taХŸФБr.

e) Her УЇalФБХŸma kaФŸФБdФБnda hazФБrlanma amacФБna uygun yeterli bilgi belirtilir.

У‡alФБХŸma kaФŸФБtlarФБnФБn mУМlkiyeti yeminli mali mУМХŸavire aittir. BunlarФБn, dosya iУЇinde, dУМzenlenmelerini izleyen yФБldan itibaren 10 yФБl sУМreyle; bu sУМre iУЇinde hukuki ihtilafa konu olan dosyalarФБn ihtilafФБn sonuУЇlanmasФБna

kadar, saklanmasФБ ve yetkili mercilere istenildiФŸinde ibraz edilmesi zorunludur.

Tasdik SonuУЇlarФБ

MADDE 18 - Mali tablo ve beyannamelere veya tasdik konusuna iliХŸkin tasdik sonuУЇlarФБ, yeminli mali mУМХŸavirce bir rapora baФŸlanФБr.

Yeminli mali mУМХŸavirlerce 3 УЖrnek olarak dУМzenlenecek tasdik raporlarФБnФБn 2 УЖrneФŸi ilgili firma, kurum ve kuruluХŸlarФБn yetkililerine teslim edilir. Rapor ile mali tablo ve beyannameler arasФБndaki mutabakatФБn saФŸlanmasФБ yeminli mali mУМХŸavirin sorumluluФŸundadФБr. DУМzenlenen raporlarФБn birer УЖrneФŸi, tasdik konusu belgelerle birlikte tasdiki isteyen mercie doФŸrudan yeminli mali mУМХŸavirce verilir.

Tasdik RaporlarФБ

MADDE 19 - Yeminli mali mУМХŸavirlerce dУМzenlenecek tasdik raporlarФБ, bu YУЖnetmeliФŸin 7 nci maddesi ile tasdik kapsamФБna alФБnan konular itibariyle УЇeХŸitlendirilir.

Yeminli mali mУМХŸavirlerce dУМzenlenen bУМtУМn tasdik raporlarФБna meslek sicil numarasФБ ile birlikte biri genel, diФŸeri УЖzel iki sayФБ verilir. Genel sayФБ, yeminli mali mУМХŸavirin mesleki faaliyete baХŸlamasФБndan itibaren kendi imza ve mУМhУМrУМ ile dУМzenlendiФŸi raporda (1) den baХŸlatФБlmak suretiyle mesleki faaliyetten ayrФБlana kadar kesintisiz devam ettirilir. Mesleki faaliyetten ayrФБlФБp, sonra baФŸlФБ olduklarФБ odalara tekrar faaliyete baХŸlayacaklarФБnФБ bildirip faaliyete baХŸlayanlar, genel sayФБya, mesleki faaliyetten ayrФБldФБklarФБ tarihteki son sayФБdan itibaren devam ederler. У–zel sayФБ ise, her takvim yФБlФБ baХŸФБnda yeniden baХŸlar ve yФБl sonuna kadar devam eder. Tasdik raporlarФБna sayФБ verilmesinde, УЖnce meslek sicil numarasФБ, sonra genel sayФБ ve daha sonra УЖzel sayФБ kullanФБlФБr.

Rapor sayФБsФБnФБn baХŸФБna yeminli mali mУМХŸavir deyimini ifade eden "YMM" rumuzu konulur.

Yeminli mali mУМХŸavirlerce dУМzenlenen raporlarФБn her sayfasФБ paraf edilir, mУМhУМrlenir, son sayfasФБ ise imzalanФБr ve mУМhУМrlenir.

Tasdik konu ve kapsamФБ itibariyle dУМzenlenecek raporlarda yer alacak asgari konular ve rapor disposizyonlarФБ tasdike tabi tutulan konu ile ilgili olarak BakanlФБkУЇa УЇФБkartФБlacak tebliФŸlerde belirlenir.

Raporlar, tespit edilmiХŸ dispozisyona uygun olarak, kolay anlaХŸФБlФБr, kФБsa cУМmleler halinde aУЇФБk bir uslУМp ile kaleme alФБnФБr. Raporlardaki aУЇФБklamalar tereddУМde mahal vermeyecek nitelikte olur.

SУМrekli denetlemeyi gerektiren tasdik raporlarФБnda, mali tablo ve raporlar УМzerinde doФŸrudan veya dolaylФБ etkisi olan veya olmasФБ muhtemel her tУМrlУМ mevzuat aykФБrФБlФБklarФБ ve mali tablolarФБn genel kabul gУЖrmУМХŸ muhasebe ilkelerine uygun hazФБrlanФБp hazФБrlanmadФБФŸФБ belirtilir.

Yeminli mali mУМХŸavir, bir bУМtУМn olarak ele alФБnan mali tablolarФБn gerУЇeФŸe uygunluФŸu ve doФŸruluФŸu hakkФБnda edindiФŸi kanaatini; tespit olunan beyanlarФБn ilgili mevzuat hУМkУМmleri ve mali tablolar ile uyumlu olup olmadФБФŸФБ yolundaki gУЖrУМХŸУМnУМ ortaya koymakla yУМkУМmlУМdУМr.

Yeminli Mali MУМХŸavirlerin SorumluluФŸu

MADDE 20 - Bu YУЖnetmelik kapsamФБna giren tasdik iХŸlemlerinden imza ve mУМhУМr kullanmak suretiyle tasdik yapan dolayФБsФБyla tasdik raporu dУМzenleyen yeminli mali mУМХŸavirler, tasdik kapsamФБ ile sФБnФБrlФБ olmak УМzere tasdikin doФŸruluФŸundan sorumludurlar. Tasdik konusu ile ilgili olarak BakanlФБkУЇa tebliФŸlerle belirlenen hususlarФБn; tasdik kapsamФБ iУЇinde mutlaka araХŸtФБrФБlmasФБ ve incelenmesi zorunludur.

Yeminli mali mУМХŸavirler inceledikleri ve sonucunda tasdik raporu dУМzenledikleri konu ve belgelerin gerУЇeФŸi yansФБtmamasФБ ve doФŸru olmamasФБ halinde, ziyaa uФŸratФБlan vergilerden ve kesilecek cezalardan Vergi Usul Kanunu ve 3568 sayФБlФБ Kanun hУМkУМmleri uyarФБnca mУМkellefle birlikte mУМХŸtereken ve mУМteselsilen sorumludurlar. Bu sorumluluФŸun yerine getirilmesinde BorУЇlar Kanununun "Tam TeselsУМl" hУМkУМmleri uygulanФБr.

Tasdik raporunun dУМzenlenmesi ve incelemenin yapФБlmasФБ sФБrasФБnda, baХŸka bir ildeki bir inceleme ve bilgi toplama iХŸinin, o ilde bulunan bir yeminli mali mУМХŸavire yaptФБrФБlmФБХŸ olmasФБ halinde, bu kФБsmi incelemeden doФŸan sorumluluk incelemeyi yapan yeminli mali mУМХŸavire aittir.

Yeminli mali mУМХŸavirler tasdikten doФŸan sorumluluklarФБnФБ yerine getirebilmeleri iУЇin doФŸabilecek zararlarФБn tazmini amacФБyla sorumluluk sigortasФБ yaptФБrabilirler.

Tasdik amacФБyla yapФБlacak inceleme ve denetlemelerde doФŸacak zararlarФБn hukuki sorumluluФŸu yeminli mali mУМХŸavire aittir.

DiФŸer HУМkУМmler

MADDE 21 - Kanun uyarФБnca dУМzenlenen yУЖnetmeliklerin yeminli mali mУМХŸavirlerin УЇalФБХŸma usul esaslarФБna iliХŸkin hУМkУМmleri bu YУЖnetmelik iУЇin de geУЇerlidir.

GeУЇici Madde 1 - (EK: RG 31/5/1995-22299) Bu YУЖnetmeliФŸin 7/A-a ve 7/B-a maddelerinde belirtilen belgelerden 1995 vergilendirme dУЖnemine ait olanlarФБn tasdikine iliХŸkin sУЖzleХŸmeler 31 MayФБs 1995 tarihi sonuna kadar dУМzenlenir.

YУМrУМrlУМk

MADDE 22 -Bu YУЖnetmelik yayФБmФБ tarihinden yУМrУМrlУМФŸe girer.

YУМrУМtme

MADDE 23 - Bu YУЖnetmelik hУМkУМmlerini Maliye ve GУМmrУМk BakanФБ yУМrУМtУМr.