Cumhurbaşkanlığı Yönetmeliği · 31441

Türki̇ye Ürün İhti̇sas Borsasinda Aracilik Faali̇yetleri̇ İle Aracilarin Gözeti̇mi̇ Ve Deneti̇mi̇ Hakkinda Yönetmeli̇k

R.G.: 2019-04-20 / 30751
TÜRKÄḞYE ÜRÜN ÄḞHTÄḞSAS BORSASINDA ARACILIK FAALÄḞYETLERÄḞ ÄḞLE ARACILARIN GÖZETÄḞMÄḞ VE DENETÄḞMÄḞ HAKKINDA YÖNETMELÄḞK  BÄḞRÄḞNCÄḞ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve TanÄḟmlar Amaç MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin amacÄḟ, Borsada faaliyet gösteren aracÄḟlarÄḟn yetkilendirilmesi, faaliyetleri, gözetimi ve denetimine dair usul ve esaslarÄḟ dÃỳzenlemektir. Kapsam MADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik, elektronik ÃỳrÃỳn senedi ve elektronik ÃỳrÃỳn senetlerine dayalÄḟ vadeli işlem sözleşmelerinin Borsada alÄḟm satÄḟmÄḟna aracÄḟlÄḟk edilmesi, aracÄḟlarÄḟn yetkilendirilmesi, bu yetkinin askÄḟya alÄḟnmasÄḟ ve iptali, aracÄḟlarÄḟn gözetim ve denetimi ile aracÄḟlÄḟk hizmetlerine dair diğer işlemleri kapsar. Dayanak MADDE 3 – (1) Bu Yönetmelik, 18/5/2004 tarihli ve 5174 sayÄḟlÄḟ TÃỳrkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanununun 53 ÃỳncÃỳ maddesinin on ÃỳçÃỳncÃỳ fÄḟkrasÄḟna dayanÄḟlarak hazÄḟrlanmÄḟştÄḟr. TanÄḟmlar MADDE 4 – (1) Bu Yönetmelikte geçen; a) AracÄḟ: Bu Yönetmelik kapsamÄḟnda Borsada aracÄḟlÄḟk yapmaya yetkili olan ÃỳrÃỳn piyasasÄḟ aracÄḟ kurumunu, b) BakanlÄḟk: Ticaret BakanlÄḟğÄḟnÄḟ, c) Borsa: Elektronik ÃỳrÃỳn senetleri ile elektronik ÃỳrÃỳn senetlerine dayalÄḟ vadeli işlem sözleşmelerinin işlem gördÃỳğÃỳ TÃỳrkiye ÜrÃỳn ÄḞhtisas BorsasÄḟnÄḟ, ç) Borsa yönergeleri: BorsanÄḟn işleyiş esaslarÄḟnÄḟ dÃỳzenleyen, BakanlÄḟk ve Sermaye PiyasasÄḟ Kurulunun uygun görÃỳşÃỳ alÄḟnarak Borsa Yönetim Kurulunca hazÄḟrlanan ve yÃỳrÃỳrlÃỳğe konulan yönergeleri, d) Elektronik kayÄḟt kurallarÄḟ: Elektronik ÃỳrÃỳn senetlerinin oluşturulmasÄḟna, bu senetlere bağlÄḟ tÃỳm hak ve yÃỳkÃỳmlÃỳlÃỳkler ile işlemlerin ilgili taraflar itibarÄḟyla kayden izlenmesine ilişkin EKK’nÄḟn önerisi Ãỳzerine BakanlÄḟkça belirlenen usul ve esaslarÄḟ, e) Elektronik KayÄḟt Kuruluşu (EKK): Elektronik ÃỳrÃỳn senetlerinin oluşturulmasÄḟnÄḟ sağlamak, bu senetlere bağlÄḟ tÃỳm hak ve yÃỳkÃỳmlÃỳlÃỳkler ile işlemleri ilgili taraflar itibarÄḟyla kayden izlemek amacÄḟyla BakanlÄḟktan lisans almÄḟş anonim şirketi, f) Elektronik ÃỳrÃỳn senedi (ELÜS): LisanslÄḟ depo işletmesince, elektronik kayÄḟt kurallarÄḟna uygun olarak oluşturulan elektronik kaydÄḟ, g) Kanun: 18/5/2004 tarihli ve 5174 sayÄḟlÄḟ TÃỳrkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanununu, ğ) Kurul: Sermaye PiyasasÄḟ Kurulunu, h) LisanslÄḟ depo işletmesi: TarÄḟm ÃỳrÃỳnlerinin depolanmasÄḟyla iştigal eden ve 10/2/2005 tarihli ve 5300 sayÄḟlÄḟ TarÄḟm ÜrÃỳnleri LisanslÄḟ Depoculuk Kanunu kapsamÄḟnda geçerli bir lisans belgesine sahip anonim şirketi, Äḟ) (Değişik:RG-26/12/2023-32411) AracÄḟ kuruluş: 6/12/2012 tarihli ve 6362 sayÄḟlÄḟ Sermaye PiyasasÄḟ Kanununun 37 nci maddesinin birinci fÄḟkrasÄḟndaki yatÄḟrÄḟm hizmet ve faaliyetlerinden (a), (b), (c), (e) ve (f) bentlerinde yer alanlarÄḟ mÃỳnhasÄḟran yapmak Ãỳzere Sermaye PiyasasÄḟ Kurulu tarafÄḟndan yetkilendirilen yatÄḟrÄḟm kuruluşlarÄḟ ile 19/10/2005 tarihli ve 5411 sayÄḟlÄḟ BankacÄḟlÄḟk Kanununda tanÄḟmlanan bankalarÄḟ, i) Vadeli işlem sözleşmesi: SatÄḟcÄḟnÄḟn satÄḟlan ÃỳrÃỳnÃỳ veya mevzuata uygun olarak ÃỳrÃỳnÃỳ temsilen çÄḟkarÄḟlan senetleri belli bir vade sonunda devir ve teslim etmeyi, alÄḟcÄḟnÄḟn ise ÃỳrÃỳn bedelini belli bir vade sonunda ödemeyi taahhÃỳt ettiği alÄḟm satÄḟma ilişkin sözleşmeyi, j) (Ek:RG-26/12/2023-32411) Çerçeve sözleşme: Bu Yönetmelik kapsamÄḟnda aracÄḟlÄḟk faaliyetinin yerine getirilebilmesi için faaliyetlere başlanmadan önce taraflar arasÄḟndaki ilişkiyi genel olarak dÃỳzenleyen, mÃỳşteriye sunulacak hizmetler ile taraflarÄḟn hak ve yÃỳkÃỳmlÃỳlÃỳklerinin yer aldÄḟğÄḟ, mÃỳşterilerle başlangÄḟçta bir kez akdedilen ve mÃỳnferit işlemlerin esasÄḟnÄḟ oluşturan, asgari hÃỳkÃỳm ve koşullarÄḟ Borsa tarafÄḟndan belirlenen sözleşmeyi, k) (Ek:RG-26/12/2023-32411) Saklama: AracÄḟlÄḟk faaliyetleri sebebiyle teminat olarak emanetçi sÄḟfatÄḟyla veya her ne nam altÄḟnda olursa olsun Borsa faaliyetleriyle ilişkili olarak hizmet verilen kişi veya kuruluşlara ait saklamaya konu olabilecek, kayden veya fiziken tevdi veya teslim edilen varlÄḟklarÄḟn, ilgili kişi veya kuruluş bazÄḟnda tutulmasÄḟ ve izlenmesi ile bu varlÄḟklarÄḟn varsa, faiz veya itfa bedeli tahsilatÄḟ işlemlerinin ilgili hesaplara yansÄḟtÄḟlmasÄḟnÄḟ, l) (Ek:RG-26/12/2023-32411) Takas: Piyasada gerçekleşen işlemlerle ilgili olarak ortaya çÄḟkan yÃỳkÃỳmlÃỳlÃỳklerin, Borsa Yönetim Kurulu tarafÄḟndan belirlenen sÃỳre ve şartlarda, takas merkezi Ãỳyesi kuruluşlar tarafÄḟndan yerine getirilmesi suretiyle takas merkezi ve EKK tarafÄḟndan taraflar arasÄḟnda nakit veya diğer varlÄḟklarÄḟn aktarÄḟmÄḟnÄḟ sağlayan sÃỳreçlerin tamamÄḟnÄḟ, m) (Ek:RG-26/12/2023-32411)Takas merkezi: Borsa Yönetim Kurulu tarafÄḟndan takas merkezi olarak görevlendirilen merkezi, ifade eder. ÄḞKÄḞNCÄḞ BÖLÜM AracÄḟlara Faaliyet ÄḞzni Verilmesi ile Esas Sözleşme ve OrtaklÄḟk YapÄḟsÄḟ Değişikliği Faaliyet izni için aranan şartlar MADDE 5 – (Değişik:RG-26/12/2023-32411) (1) Borsada aracÄḟlÄḟk yapÄḟlabilmesi için BakanlÄḟktan faaliyet izni alÄḟnÄḟr. Faaliyet izni talebinde bulunanÄḟn; a) Anonim şirket şeklinde kurulmasÄḟ, b) PaylarÄḟnÄḟn yarÄḟsÄḟndan fazlasÄḟnÄḟn bir veya birden fazla ticaret borsasÄḟna ait olmasÄḟ, c) PaylarÄḟnÄḟn tamamÄḟnÄḟn nama yazÄḟlÄḟ olmasÄḟ, ç) Asgari 10 milyon TL nakden ve tamamen ödenmiş sermayeye sahip olmasÄḟ, d) Şirket esas sözleşmesinin amaç ve konu bölÃỳmÃỳnde bu Yönetmelik hÃỳkÃỳmleri çerçevesinde Borsada ELÜS ve ELÜS’e dayalÄḟ vadeli işlem sözleşmelerine yönelik aracÄḟlÄḟk faaliyetinde bulunulmasÄḟna dair hÃỳkmÃỳn yer almasÄḟ, e) Şirkette pay sahibi gerçek kişilerin, pay sahibi ticaret şirketlerinin gerçek kişi temsilcilerinin, şirketin yönetim kurulu Ãỳyelerinin ve genel mÃỳdÃỳrÃỳnÃỳn 10 uncu maddede belirtilen şartlarÄḟ haiz olmasÄḟ, f) Şirketin unvanÄḟnda “ÜrÃỳn PiyasasÄḟ AracÄḟ Kurumu” ibaresinin bulunmasÄḟ, g) Faaliyet izni verilmesinden itibaren 6 ay içinde Borsaya karşÄḟ yÃỳkÃỳmlÃỳlÃỳklerini yerine getirerek Borsaya Ãỳyelik başvurusunda bulunacağÄḟna ilişkin yazÄḟlÄḟ taahhÃỳtname sunmasÄḟ, ğ) BakanlÄḟkça belirlenen diğer şartlarÄḟ taşÄḟmasÄḟ, gerekir. (2) AracÄḟ kuruluşlar bu madde kapsamÄḟnda faaliyet izni alacak olan şirkete ortak olabilir ve/veya BakanlÄḟktan faaliyet izni alan aracÄḟlarla içeriği Borsa tarafÄḟndan onaylanacak bir stratejik iş birliği anlaşmasÄḟ yapabilir. (3) Birinci fÄḟkranÄḟn (ç) bendinde yer alan sermaye tutarÄḟ, her yÄḟl 4/1/1961 tarihli ve 213 sayÄḟlÄḟ Vergi Usul Kanununun mÃỳkerrer 298 inci maddesi hÃỳkÃỳmleri uyarÄḟnca Hazine ve Maliye BakanlÄḟğÄḟ tarafÄḟndan ilan edilen yeniden değerleme oranÄḟnda artÄḟrÄḟlÄḟr. Faaliyet izni için aranÄḟlan belgeler MADDE 6 – (1) Faaliyet izni almak için dilekçe ile BakanlÄḟğa başvuruda bulunulur. Dilekçeye aşağÄḟdaki belgeler eklenir: a) Şirket esas sözleşmesinin Ãỳç nÃỳshasÄḟ. b) Pay sahibi ticaret şirketlerinin serbest muhasebeci mali mÃỳşavirler, yeminli mali mÃỳşavirler veya bağÄḟmsÄḟz denetim kuruluşlarÄḟnca onaylanan son bir yÄḟla ait finansal tablolarÄḟ. c) (Değişik:RG-26/12/2023-32411) Pay sahibi gerçek kişiler ile pay sahibi ticaret şirketlerinin gerçek kişi temsilcilerinin 10 uncu maddede belirtilen şartlarÄḟ haiz olduklarÄḟna dair beyanlarÄḟ ile BakanlÄḟkça gerekli görÃỳlmesi halinde anÄḟlan şartlarÄḟn sağlandÄḟğÄḟnÄḟ tevsik edici bilgi ve belgeler. ç) (Değişik:RG-26/12/2023-32411) Şirketin yönetim kurulu Ãỳyeleri ve genel mÃỳdÃỳrÃỳnÃỳn 10 uncu maddede belirtilen şartlarÄḟ haiz olduklarÄḟna dair beyanlarÄḟ ile BakanlÄḟkça gerekli görÃỳlmesi halinde anÄḟlan şartlarÄḟn sağlandÄḟğÄḟnÄḟ tevsik edici bilgi ve belgeler. d) Personelin isim, unvan ve eğitim durumlarÄḟnÄḟ gösteren liste ile görev ve sorumluluklarÄḟnÄḟn yer aldÄḟğÄḟ iş tanÄḟmlarÄḟ. Faaliyet izninin verilmesi MADDE 7 – (1) YapÄḟlan inceleme ve değerlendirme sonucunda 5 inci maddede öngörÃỳlen şartlarÄḟ taşÄḟyan ve 6 ncÄḟ maddede belirtilen belgeleri ibraz eden şirketlere, faaliyet iznini gösteren bir yetki belgesi verilir. (2) AracÄḟlar Borsaya Ãỳye olmadan faaliyete başlayamaz. (Ek cÃỳmle:RG-26/12/2023-32411) Borsa Ãỳyelik şartlarÄḟ, başvuru usulÃỳ ve izni ile Borsa Ãỳyelerinin faaliyetleri sÃỳresince uymalarÄḟ gereken ilke ve esaslar Borsa yönergeleri ile dÃỳzenlenir. Esas sözleşme ve ortaklÄḟk yapÄḟsÄḟ değişikliği MADDE 8 – (1) AracÄḟlarÄḟn esas sözleşme değişiklikleri BakanlÄḟk iznine tabidir. (2) Şirketin ortaklarÄḟ arasÄḟnda yapÄḟlan pay devirleri hariç olmak Ãỳzere tÃỳm pay devirleri BakanlÄḟk iznine tabidir. Her durumda, şirket paylarÄḟnÄḟn yarÄḟsÄḟndan fazlasÄḟnÄḟn bir veya birden fazla ticaret borsasÄḟna ait olmasÄḟ gerekir. Pay devirlerinde, paylarÄḟ devralacak gerçek kişilerde ve tÃỳzel kişilerin gerçek kişi temsilcilerinde 10 uncu maddede sayÄḟlan şartlar aranÄḟr. Merkez dÄḟşÄḟ örgÃỳtler MADDE 9 – (BaşlÄḟğÄḟ ile Birlikte Değişik:RG-26/12/2023-32411) (1) AracÄḟlarÄḟn merkez dÄḟşÄḟ örgÃỳtleri; şubeler ve aracÄḟnÄḟn acentelik faaliyetini yÃỳrÃỳten ticaret borsalarÄḟ ve aracÄḟ kuruluşlardan oluşur. Bu fÄḟkrada belirtilen acentelik faaliyeti, ayrÄḟntÄḟlarÄḟ Borsa yönergeleriyle belirlenmek Ãỳzere mÃỳşteriye çerçeve sözleşme imzalatÄḟlmasÄḟ ve/veya mÃỳşteri emirlerinin aracÄḟlara iletilmesi ile emir sonuçlarÄḟnÄḟn mÃỳşteriye bildirilmesine ilişkin faaliyetleri ifade eder. (2) AracÄḟlar, BakanlÄḟk izni ile merkez dÄḟşÄḟ örgÃỳtler açabilir. Merkez dÄḟşÄḟ örgÃỳtlerin açÄḟlmasÄḟna ilişkin usul ve esaslar Borsa yönergeleriyle belirlenir. Borsa yönergelerine göre Borsa tarafÄḟndan alÄḟnan başvurular BakanlÄḟğa sunulur. (3) AracÄḟlarÄḟn herhangi bir merkez dÄḟşÄḟ örgÃỳtÃỳ faaliyete geçtikten sonra BakanlÄḟk veya Borsa tarafÄḟndan yapÄḟlacak incelemeler sonucunda merkez dÄḟşÄḟ örgÃỳtÃỳn mevzuata aykÄḟrÄḟ iş ve işlemlerinin tespiti halinde BakanlÄḟk tarafÄḟndan aracÄḟlarÄḟn merkez dÄḟşÄḟ örgÃỳt faaliyetleri durdurulabilir ve/veya aracÄḟlarÄḟn merkez dÄḟşÄḟ örgÃỳt açmasÄḟna kÄḟsÄḟtlama getirilebilir. (4) AracÄḟlar, merkez dÄḟşÄḟ örgÃỳtlerinin faaliyetlerini dÃỳzenli olarak denetlemekle yÃỳkÃỳmlÃỳ olup merkez dÄḟşÄḟ örgÃỳtlerin faaliyetleri nedeniyle BakanlÄḟğÄḟn aracÄḟlara yönelik yaptÄḟrÄḟm uygulama ve tedbir alma yetkisi saklÄḟdÄḟr. (5) AracÄḟlarÄḟn merkez dÄḟşÄḟ örgÃỳtlerinin işleyişine ilişkin usul ve esaslar Borsa yönergeleri ile dÃỳzenlenir. Pay sahipleri ve yöneticilerde aranan genel şartlar MADDE 10 – (1) Şirkette pay sahibi gerçek kişilerin, pay sahibi ticaret şirketlerinin gerçek kişi temsilcilerinin, şirketin yönetim kurulu Ãỳyelerinin ve genel mÃỳdÃỳrÃỳnÃỳn; a) Kendileri veya sÄḟnÄḟrsÄḟz sorumlu olduklarÄḟ kuruluşlar hakkÄḟnda iflas veya iflasÄḟn ertelenmesi kararÄḟ verilmemiş ve konkordato ilÃḃn edilmemiş olmasÄḟ, b) (Değişik:RG-26/12/2023-32411) Faaliyet izni iptal edilmiş aracÄḟlarda veya 6362 sayÄḟlÄḟ Kanunun 3 ÃỳncÃỳ maddesinin birinci fÄḟkrasÄḟnÄḟn (v) bendinde tanÄḟmlanan yatÄḟrÄḟm kuruluşlarÄḟnda bu mÃỳeyyideyi gerektiren olayda sorumluluğu bulunan kişilerden olmamalarÄḟ, c) BorsanÄḟn ve sermaye piyasasÄḟ araçlarÄḟ, kambiyo ve kÄḟymetli madenler ile kÄḟymetli taşlarÄḟn işlem gördÃỳğÃỳ borsalarÄḟn Ãỳyeliğinden sÃỳrekli olarak çÄḟkarÄḟlmÄḟş kuruluşlarda, bu mÃỳeyyideyi gerektiren olayda sorumluluğu bulunan kişilerden olmamalarÄḟ, ç) (Değişik:RG-26/12/2023-32411)Kanun, 5300 sayÄḟlÄḟ Kanun, 5411 sayÄḟlÄḟ Kanun, 13/11/1996 tarihli ve 4208 sayÄḟlÄḟ Kanun ve ödÃỳnç para verme işleri hakkÄḟnda mevzuat ile 6362 sayÄḟlÄḟ Kanuna aykÄḟrÄḟlÄḟktan dolayÄḟ mahkum olmamalarÄḟ, d) 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayÄḟlÄḟ TÃỳrk Ceza Kanununun 53 ÃỳncÃỳ maddesinde belirtilen sÃỳreler geçmiş olsa bile; kasten işlenen bir suçtan dolayÄḟ beş yÄḟl veya daha fazla sÃỳreyle hapis cezasÄḟna ya da devletin gÃỳvenliğine karşÄḟ suçlar, anayasal dÃỳzene ve bu dÃỳzenin işleyişine karşÄḟ suçlar, zimmet, irtikÃḃp, rÃỳşvet, hÄḟrsÄḟzlÄḟk, dolandÄḟrÄḟcÄḟlÄḟk, sahtecilik, gÃỳveni kötÃỳye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karÄḟştÄḟrma, edimin ifasÄḟna fesat karÄḟştÄḟrma, bilişim sistemini engelleme, bozma, verileri yok etme veya değiştirme, banka veya kredi kartlarÄḟnÄḟn kötÃỳye kullanÄḟlmasÄḟ, suçtan kaynaklanan malvarlÄḟğÄḟ değerlerini aklama, kaçakçÄḟlÄḟk, vergi kaçakçÄḟlÄḟğÄḟ veya haksÄḟz mal edinme suçlarÄḟndan mahkÃṠm olmamasÄḟ, e) Mali ve ticari itibar bakÄḟmÄḟndan engel bir durumunun bulunmamasÄḟ, gerekir. (2) TÃỳzel kişinin yönetim kurulu Ãỳyesi olarak atanmasÄḟ halinde birinci fÄḟkradaki şartlar tÃỳzel kişi adÄḟna hareket etmek Ãỳzere tescil edilmiş gerçek kişiler için de aranÄḟr. (3) (Ek:RG-26/12/2023-32411) Genel MÃỳdÃỳr olarak atanacak kişinin işletme, iktisat, maliye, kamu yönetimi, uluslararasÄḟ ilişkiler, hukuk, mÃỳhendislik, sermaye piyasalarÄḟ veya bankacÄḟlÄḟk alanlarÄḟnda lisans veya lisansÃỳstÃỳ öğrenim görmÃỳş olmasÄḟ ve yÃỳkseköğrenim sonrasÄḟ mali piyasalar alanÄḟnda en az 7 yÄḟllÄḟk mesleki deneyiminin olmasÄḟ ve Borsa dÃỳzenlemeleri ile belirlenen kapsamda talep edilen Sermaye PiyasasÄḟ Lisanslama Sicil ve Eğitim Kuruluşu tarafÄḟndan verilen lisans belgelerine sahip olmasÄḟ zorunludur. Personele ilişkin şartlar MADDE 11 – (1) AracÄḟlarÄḟn merkez ve şubelerinde yönetici ve uzman statÃỳsÃỳnde bulunan personelin 10 uncu maddedeki şartlarÄḟ taşÄḟmalarÄḟ ve Ãỳniversitelerin en az dört yÄḟllÄḟk lisans dÃỳzeyinde eğitim veren bölÃỳmlerinden mezun olmalarÄḟ gerekir. (2) Borsa tarafÄḟndan (Değişik ibare:RG-26/12/2023-32411) aracÄḟlarÄḟn personelinin yÃỳrÃỳtecekleri faaliyetlere göre farklÄḟ eğitim ve mesleki tecrÃỳbe şartlarÄḟ aranabilir. ÜÇÜNCÜ BÖLÜM AracÄḟlarÄḟn Faaliyetleri, YÃỳkÃỳmlÃỳlÃỳkleri ve YapamayacaklarÄḟ ÄḞş ve ÄḞşlemler AracÄḟlÄḟk faaliyeti MADDE 12 – (1) AracÄḟlÄḟk faaliyeti, mÃỳşterilerin ELÜS ve ELÜS’e dayalÄḟ vadeli işlem sözleşmelerine ilişkin alÄḟm veya satÄḟm emirlerinin mÃỳşteri adÄḟna ve hesabÄḟna aracÄḟlar tarafÄḟndan Borsaya iletilmek suretiyle gerçekleştirilmesini ifade eder. (2) AracÄḟlarÄḟn, mÃỳşterilerin alÄḟm ve satÄḟm emirlerini Borsaya iletmeleri ve Borsada gerçekleştirecekleri diğer iş ve işlemler Borsa yönergeleri ile dÃỳzenlenir. (3) AracÄḟlar, aracÄḟlÄḟk faaliyeti kapsamÄḟnda fiziki ve/veya elektronik ortamda emir kabul edebilirler. (4) (Ek:RG-26/12/2023-32411) AracÄḟlar, mevzuattan kaynaklanan yÃỳkÃỳmlÃỳlÃỳklerinin sağlanmasÄḟna yönelik hizmetleri, aralarÄḟnda akdedilecek bir sözleşme ile başka bir aracÄḟdan alabilir. Bu durum, aracÄḟlarÄḟn mevzuattan kaynaklanan sorumluluklarÄḟnÄḟ ortadan kaldÄḟrmaz. Takas ve saklama hizmetleri MADDE 12/A- (Ek:RG-26/12/2023-32411) (1) Bu Yönetmelik kapsamÄḟnda takas hizmeti ile saklama hizmeti aracÄḟlar tarafÄḟndan verilebileceği gibi anÄḟlan hizmetlerin mÃỳşterilere bir aracÄḟ kuruluş veya bir başka aracÄḟ vasÄḟtasÄḟyla da sağlanmasÄḟ mÃỳmkÃỳndÃỳr. (2) Takas ve saklama hizmetlerinin yerine getirilmesine ilişkin usul ve esaslar, Borsa yönergeleriyle dÃỳzenlenir. AracÄḟlÄḟk faaliyetine ilişkin genel ilke ve esaslar MADDE 13 – (1) AracÄḟlar, hizmet ve faaliyetlerin yÃỳrÃỳtÃỳlmesi sÄḟrasÄḟnda aşağÄḟdaki ilke ve esaslara uyar: a) (Değişik:RG-26/12/2023-32411) Faaliyetlerini, Borsa dÃỳzenlemeleri, mÃỳşteriyle imzalanan çerçeve sözleşmede belirtilen esaslar, mÃỳşteri emrini en iyi şekilde gerçekleştirme yÃỳkÃỳmlÃỳlÃỳğÃỳ ile özen ve sadakat borcu çerçevesinde yÃỳrÃỳtÃỳr. b) Faaliyetlerinin yÃỳrÃỳtÃỳlmesi sÄḟrasÄḟnda basiretli bir tacir gibi davranÄḟr, işin gerektirdiği mesleki dikkat ve özeni gösterir ve bu kapsamda gerekli önlemleri alÄḟr. c) Faaliyetlerini sÃỳrdÃỳrmeleri için sahip olduklarÄḟ kaynaklarÄḟ etkin bir biçimde kullanÄḟr. ç) MÃỳşterileriyle olan ilişkilerinde mÃỳşteriyi ilgilendiren tÃỳm konularda yeterli bilgilendirme ve şeffaflÄḟğÄḟ sağlar. d) (Değişik:RG-26/12/2023-32411)24/3/2016 tarihli ve 6698 sayÄḟlÄḟ Kişisel Verilerin KorunmasÄḟ Kanunu ve bu Kanuna dayanÄḟlarak yÃỳrÃỳrlÃỳğe konulan mevzuat çerçevesinde mÃỳşterinin kişisel verileri ile mÃỳşteri emirlerinin gizliliğini korur, mÃỳşteriye ait emir bilgilerini herhangi bir ÃỳçÃỳncÃỳ şahsa, mÃỳşteri aleyhine ve ÃỳçÃỳncÃỳ şahÄḟs lehine mÃỳşterinin bilgisi ve rÄḟzasÄḟ olmaksÄḟzÄḟn aktaramaz. Piyasa bozucu eylemlere ilişkin mevzuat hÃỳkÃỳmleri ile BorsanÄḟn disiplin hÃỳkÃỳmleri saklÄḟdÄḟr. e) Faaliyetlerine ilişkin yapacaklarÄḟ her tÃỳrlÃỳ bilgilendirme, yayÄḟn, ilan, reklam veya duyuruda objektif davranÄḟr. f) Faaliyetlerinin icrasÄḟ sÄḟrasÄḟnda mÃỳşterilerin fiyat, miktar ve benzeri hususlardaki tercihlerini göz önÃỳne alarak emir gerçekleştirme politikasÄḟ çerçevesinde mÃỳşteri için mÃỳmkÃỳn olan en iyi sonucu verecek şekilde emirleri yerine getirir. g) (Ek:RG-26/12/2023-32411) Saklama hizmeti veren aracÄḟ ya da aracÄḟ kuruluş, mÃỳşteriye ait ELÜS’lere ve ELÜS’e dayalÄḟ vadeli işlem sözleşmelerine ilişkin mÃỳşteri bazÄḟnda, nakitlere ilişkin olarak ise toplu bazda veya mÃỳşteri bazÄḟnda kendi nezdindeki hesap ve kayÄḟtlar ile EKK ve nakitlerin saklandÄḟğÄḟ kuruluşlar nezdindeki hesap ve kayÄḟtlar arasÄḟnda gÃỳnlÃỳk mutabakat sağlar. ğ) (Ek:RG-26/12/2023-32411) MÃỳşterilerinden aracÄḟlÄḟk faaliyetleri nedeniyle teminat alÄḟnmasÄḟna ilişkin şartlar, mÃỳşterilere uygulanabilecek asgari ve azami komisyon oranlarÄḟ, anÄḟlan teminatlarÄḟn saklanmasÄḟ ve kullanÄḟlmasÄḟna ilişkin ilgili mevzuat hÃỳkÃỳmleri çerçevesinde Borsa yönergelerinde yer alan hÃỳkÃỳmlere uyar. MÃỳşteri hesaplarÄḟndaki nakit alacak bakiyelerinin kullanÄḟm esaslarÄḟ MADDE 13/A- (Ek:RG-22/11/2024-32730) (1) AracÄḟlar, çerçeve sözleşmesinde mÃỳşterinin verdiği yetkiye bağlÄḟ olarak, gÃỳn içinde herhangi bir mÃỳşteri emrine konu olmayan ve gÃỳn sonu itibarÄḟyla alacak bakiye veren mÃỳşteri hesaplarÄḟndaki nakitleri, yetkili olduklarÄḟ faaliyetler, işletme politikalarÄḟ ile mÃỳşterinin tercihleri doğrultusunda, muhasebe sistemlerinde hesap bazÄḟnda izlemek kaydÄḟyla, toplu olarak veya mÃỳşteri bazÄḟnda değerlendirebilirler. (2) Söz konusu nakitlerin toplu olarak değerlendirilmesi halinde elde edilen gelirlerin mÃỳşteri hesaplarÄḟna oransal olarak dağÄḟtÄḟlmasÄḟ esastÄḟr. (3) AracÄḟlarÄḟn, çerçeve sözleşmesinde açÄḟkça belirtmek kaydÄḟyla mÃỳşteri hesaplarÄḟnda kalan nakit alacak bakiyelerinin kullanÄḟmÄḟnda alt limit belirlemeleri mÃỳmkÃỳndÃỳr. Belirlenen bu alt limite ilişkin değişikliklerin de ispat yÃỳkÃỳ aracÄḟda olmak Ãỳzere mÃỳşterilere yazÄḟlÄḟ olarak veya en seri iletişim aracÄḟyla bildirilmesi zorunludur. Belirlenen alt limitin altÄḟnda kalan nakitlerin kullanÄḟmÄḟna ilişkin esaslara sözleşmede ayrÄḟca yer verilir. (4) MÃỳşterilerin hesaplarÄḟndaki nakit alacak bakiyeleri, mÃỳşteriler tarafÄḟndan talep edildiği takdirde en geç 1 iş gÃỳnÃỳ içerisinde ödenmek ve anapara zarara uğratÄḟlmamak şartÄḟyla, belirlenen limitin altÄḟnda kalan mÃỳşteri nakitleri çerçeve sözleşmedeki hÃỳkÃỳm, getiri talep etmeyen mÃỳşterilerin nakitleri ise çerçeve sözleşmeden ayrÄḟ olarak mÃỳşterilerden mÃỳnferiden alÄḟnacak yazÄḟlÄḟ/elektronik onay doğrultusunda, getirisi aracÄḟda kalacak şekilde değerlendirilebilir. (5) Bankalar nezdinde tutulmakta olan mÃỳşteri nakitlerinin aracÄḟ mÃỳşterileri için açÄḟlacak olan mÃỳnferit bir hesapta, aracÄḟnÄḟn kendi nakit varlÄḟğÄḟndan ayrÄḟ olarak izlenmesi esastÄḟr. MÃỳşteriler adÄḟna açÄḟlacak olan hesap açÄḟkça ilgili aracÄḟ mÃỳşterilerine ait olduğu belirtilecek şekilde tanÄḟmlanÄḟr ve amacÄḟ dÄḟşÄḟnda kullanÄḟlamaz. MÃỳşteri nakit varlÄḟklarÄḟnÄḟn saklandÄḟğÄḟ hesaplar kredi teminatÄḟ olarak gösterilemez, bu hesaplar Ãỳzerinde aracÄḟ lehine blokaj, rehin ve benzeri takyidat tesis edilemez. (6) AracÄḟ tarafÄḟndan mÃỳşteri hesabÄḟ olarak tayin edilmiş bir banka hesabÄḟ açtÄḟrÄḟlÄḟrken, bankaya söz konusu hesaptaki paranÄḟn aracÄḟ mÃỳşterilerine ait olduğu ve herhangi bir şekilde aracÄḟnÄḟn kendi hesabÄḟ ile birleştirilmemesi gerektiği hakkÄḟnda yazÄḟlÄḟ bilgi verilmesi ve bankadan konuya ilişkin onay alÄḟnmasÄḟ zorunludur. AçÄḟlan hesabÄḟn ismi aracÄḟnÄḟn banka nezdindeki diğer hesaplarÄḟndan yeterince ayÄḟrt edilebilecek şekilde olmalÄḟdÄḟr. Banka tarafÄḟndan 15 iş gÃỳnÃỳ içerisinde konuya ilişkin onay verilmemesi durumunda aracÄḟ ilgili tutarÄḟ başka bir bankaya aktarmak zorundadÄḟr. AracÄḟlarÄḟn yÃỳkÃỳmlÃỳlÃỳkleri MADDE 14 – (1) (Değişik:RG-26/12/2023-32411) AracÄḟlar, mÃỳşterileriyle işlem yapmaya başlamadan önce, sunulacak hizmete ilişkin yazÄḟlÄḟ veya 8/2/2022 tarihli ve 31744 sayÄḟlÄḟ Resmî Gazete’de yayÄḟmlanan AracÄḟ Kurumlar ve Portföy Yönetim Şirketleri TarafÄḟndan KullanÄḟlacak Uzaktan Kimlik Tespiti Yöntemlerine ve Elektronik Ortamda Sözleşme ÄḞlişkisinin KurulmasÄḟna ÄḞlişkin Tebliğ (III-42.1) hÃỳkÃỳmlerine uygun olarak elektronik ortamda asgari şartlarÄḟ Borsa dÃỳzenlemeleri ile belirlenecek bir çerçeve sözleşme yapmak zorundadÄḟr. AnÄḟlan sözleşmelerde mevzuata aykÄḟrÄḟ hÃỳkÃỳmler ile mÃỳşterilerin haklarÄḟnÄḟ ciddi şekilde zedeleyici ve aracÄḟlar lehine tek taraflÄḟ olağanÃỳstÃỳ haklar sağlayan ve emirlerin ispatÄḟnÄḟn mÃỳşteriye yÃỳklenmesine ilişkin hÃỳkÃỳmlere yer verilmez. (2) AracÄḟlar, birinci fÄḟkrada belirtilen sözleşme imzalanmadan önce mÃỳşterilerine ELÜS ve ELÜS’e dayalÄḟ vadeli işlem sözleşmelerine ilişkin gerçekleştirilen işlemlere dair genel riskleri yalÄḟn ve anlaşÄḟlÄḟr şekilde açÄḟklamak, bu hususlarÄḟn okunup anlaşÄḟldÄḟğÄḟna dair yazÄḟlÄḟ (Ek ibare:RG-22/11/2024-32730) veya birinci fÄḟkrada belirtilen Tebliğ hÃỳkÃỳmlerine uygun şekilde elektronik ortamda bir beyan almak ve bir örneğini mÃỳşteriye vermek zorundadÄḟr. Bu fÄḟkra kapsamÄḟndaki açÄḟklamalarÄḟn yapÄḟldÄḟğÄḟna dair ispat yÃỳkÃỳ aracÄḟlara aittir. (3) Sözleşme imzalanan her mÃỳşteriye ayrÄḟ bir mÃỳşteri numarasÄḟ tahsis edilir. Bir mÃỳşteriye verilmiş olan mÃỳşteri numarasÄḟ, sözleşmenin sona erme tarihi Ãỳzerinden 10 yÄḟl geçmedikçe başka bir mÃỳşteriye verilemez. (4) AracÄḟlar, aracÄḟlÄḟk faaliyetleri ile şirketi tanÄḟtÄḟcÄḟ bilgileri içeren bir internet sitesi açmak zorundadÄḟr. ÄḞnternet sitesinde asgari olarak; a) ELÜS ve ELÜS’e dayalÄḟ vadeli işlem sözleşmelerine ilişkin tanÄḟtÄḟcÄḟ bilgilere, b) AlÄḟnan kişisel verilerin saklama ve kullanÄḟm koşullarÄḟna, c) Emir iletimine ve işlemlerin gerçekleştirilmesine ilişkin bilgilere, ç) Elektronik ortamda mÃỳşteriler tarafÄḟndan yapÄḟlabilecek işlemler ile mÃỳşteriye elektronik ortamda yapÄḟlacak bildirimlere ilişkin esaslara, d) Borsa ve piyasa bilgilerine, e) BakanlÄḟk (Ek ibare:RG-26/12/2023-32411) ve Borsa tarafÄḟndan gerekli görÃỳlecek diğer hususlara, yer verilmesi zorunludur. (5) (Değişik:RG-26/12/2023-32411)MÃỳşteriyle yapÄḟlan çerçeve sözleşme dÃḃhil her tÃỳrlÃỳ sözleşme ile aracÄḟlÄḟk faaliyetleri kapsamÄḟnda gerçekleştirilen tÃỳm kayÄḟt ve belgelerin Borsa yönergelerinde yer alan hÃỳkÃỳm ve koşullar çerçevesinde 10 yÄḟl sÃỳre ile aracÄḟlar tarafÄḟndan saklanmasÄḟ, olağanÃỳstÃỳ haller ve afetler için gÃỳvenli bir şekilde yedeklenmesi gerekir. Ses kayÄḟtlarÄḟ için saklama sÃỳresi 3 yÄḟldÄḟr. SaklanmasÄḟ gereken belge ve kayÄḟtlardan ihtilaflÄḟ olanlarÄḟn sÃỳre ile sÄḟnÄḟrlÄḟ olmaksÄḟzÄḟn ihtilaf kesin olarak sonuçlanÄḟncaya kadar muhafazasÄḟ zorunludur. (6) (Değişik:RG-26/12/2023-32411) AracÄḟlar ve merkez dÄḟşÄḟ örgÃỳtleri, Borsada yaptÄḟklarÄḟ işlemlerin kaydedileceği Borsa işlem defteri ile 13/1/2011 tarihli ve 6102 sayÄḟlÄḟ TÃỳrk Ticaret Kanunu, 213 sayÄḟlÄḟ Kanun ve ilgili diğer mevzuat çerçevesinde tutmak zorunda olduklarÄḟ defter ve kayÄḟtlarÄḟ usulÃỳne ve gerçeğe uygun şekilde tutar, belgeleri dÃỳzenler ve aracÄḟlÄḟk faaliyetlerine ilişkin muhasebe kayÄḟt, belge ve işlemlerinde Borsa yönergelerine uyar. (7) AracÄḟlarÄḟn kullanacaklarÄḟ bilgi işlem altyapÄḟsÄḟnÄḟn, tÃỳm emirlerin alÄḟnÄḟş zamanÄḟna göre sÄḟralanmasÄḟna imkÃḃn verecek nitelikte (Ek ibare:RG-26/12/2023-32411) ve Borsa yönergelerine uygun olmasÄḟ gerekir. AracÄḟlar, bilgi işlem altyapÄḟlarÄḟnÄḟn, reddedilen, gerçekleşmeyen, iptal edilen ve değiştirilen emirler de dÃḃhil olmak Ãỳzere gerçekleştirilen tÃỳm işlemlere ilişkin tarih, zaman, miktar, fiyat ve diğer tÃỳm unsurlarÄḟ gösterecek şekilde mÃỳşterilere yansÄḟtÄḟlan tÃỳm fiyat bilgilerini anlÄḟk olarak kaydetmesini sağlamakla yÃỳkÃỳmlÃỳdÃỳr. (8) (Ek:RG-26/12/2023-32411)AracÄḟlar, ELÜS ile ELÜS’e dayalÄḟ vadeli işlem sözleşmelerinin teslimi, bedellerinin ödenmesi ve söz konusu araçlara yönelik takas ve saklama hizmetleri de dÃḃhil olmak Ãỳzere Borsada gerçekleştirilen işlemlerinin tÃỳmÃỳnden ve personelinin görevleri esnasÄḟnda yaptÄḟklarÄḟ işlerden, mÃỳşterilerine, diğer aracÄḟlara, Borsaya ve/veya ÃỳçÃỳncÃỳ kişilere verdikleri zararlardan sorumludurlar. (9) (Ek:RG-26/12/2023-32411) (MÃỳlga:RG-17/4/2025-32873) AracÄḟlarÄḟn yapamayacaklarÄḟ iş ve işlemler MADDE 15 – (1) AracÄḟlar, aracÄḟlÄḟk faaliyeti dÄḟşÄḟnda hiçbir ticari, sÄḟnai ve zirai faaliyette bulunamaz. (2) (Değişik:RG-26/12/2023-32411) AracÄḟlar, 5411 sayÄḟlÄḟ Kanunda tanÄḟmlandÄḟğÄḟ Ãỳzere mevduat veya katÄḟlÄḟm fonu toplayamaz, mevduat veya katÄḟlÄḟm fonu toplama sonucunu verebilecek iş ve işlemler yapamaz, mevzuatÄḟn imkÃḃn verdiği haller hariç olmak Ãỳzere ödÃỳnç para verme işlemleri yapamaz. (3) AracÄḟlar, mÃỳşterilerine ait ELÜS ve ELÜS’e dayalÄḟ vadeli işlem sözleşmeleri Ãỳzerinde hak ve yetkileri olmaksÄḟzÄḟn kendileri veya ÃỳçÃỳncÃỳ şahÄḟslar lehine herhangi bir tasarrufta bulunamaz. (4) AracÄḟlar, çalÄḟşanlarÄḟna ve mÃỳşterilerine olağan mÃỳşteri-aracÄḟ ilişkisi dÄḟşÄḟndaki imkÃḃnlardan yararlanmak suretiyle kendi nam ve hesaplarÄḟna işlem yapmalarÄḟna olanak sağlayamaz. (5) AracÄḟlar, mÃỳşterilerin hak ve yararlarÄḟnÄḟ zedeleyici işlemlerde bulunamaz, iyi niyet kurallarÄḟna aykÄḟrÄḟ hareket edemez, piyasa hakkÄḟndaki bilgisizlik ya da tecrÃỳbesizliklerinden yararlanÄḟp mÃỳşterilerin alÄḟm-satÄḟm kararlarÄḟnÄḟ etkileyerek ÃỳçÃỳncÃỳ kişiler veya kendi lehlerine kazanç sağlayamaz. (6) AracÄḟlar, herhangi bir şekilde gelirlerini artÄḟrmak amacÄḟyla mÃỳşterilerin gereksiz ve/veya aşÄḟrÄḟ miktarda alÄḟm-satÄḟm yapmalarÄḟna ortam hazÄḟrlayamaz, mÃỳşterilerin işlemleri nedeniyle ortaya çÄḟkan zararlarÄḟn telafi edilmesi, işlem yapmasÄḟ veya belirli bir gruba dahil edilmesi amacÄḟyla mÃỳşterilere kaynak sağlayamaz, mÃỳşterileri bu amaçla yönlendiremez ve mÃỳşteri talimatÄḟ olmaksÄḟzÄḟn mÃỳşteri hesabÄḟna işlem yapamaz. (7) AracÄḟlar, adli ve idari her tÃỳrlÃỳ inceleme ve soruşturma kapsamÄḟnda yetkililere bilgi verilmesi durumlarÄḟ dÄḟşÄḟnda mÃỳşteri sÄḟrlarÄḟnÄḟ açÄḟklayamaz ve bu sÄḟrlarÄḟ kendilerinin veya ÃỳçÃỳncÃỳ kişilerin menfaatine kullanamaz. (8) AracÄḟlar, yalan, yanlÄḟş veya yanÄḟltÄḟcÄḟ bilgilere dayalÄḟ ve mÃỳşterilerin tecrÃỳbe veya bilgi noksanlÄḟklarÄḟnÄḟ istismar edici, mutlak getiri ve/veya zarara karşÄḟ garanti taahhÃỳdÃỳ içeren yayÄḟn, ilan, duyuru ve reklam yapamaz, diğer yazÄḟlÄḟ ve sözlÃỳ açÄḟklamalarda bulunamaz. (9) AracÄḟlar, ELÜS ve ELÜS’e dayalÄḟ vadeli işlem sözleşmelerini kendi nam ve hesaplarÄḟna alÄḟp satamaz. (Değişik cÃỳmle:RG-22/11/2024-32730) AracÄḟlarÄḟn ELÜS ve ELÜS’e dayalÄḟ vadeli işlem sözleşmelerinde mÃỳşteri işlemlerini gerçekleştirme faaliyetleri sÄḟrasÄḟnda hatalÄḟ emir iletimi neticesinde oluşabilecek hatalÄḟ işlemlerin dÃỳzeltilmesi ve Borsa dÃỳzenlemeleri çerçevesinde ELÜS için belirlenen asgari emir miktarÄḟ altÄḟnda ÃỳrÃỳnÃỳ bulunan mÃỳşterilerin talepleri doğrultusunda, söz konusu ELÜS’lerin aracÄḟlar tarafÄḟndan alÄḟnÄḟp satÄḟlmasÄḟ işlemleri bu kapsamda değildir. (10) AracÄḟlar, yöneticileri ve şubeleri dÃḃhil tÃỳm çalÄḟşanlarÄḟ aracÄḟlÄḟğÄḟyla mÃỳşterilerinden ELÜS ve ELÜS’e dayalÄḟ vadeli işlem sözleşmelerine alÄḟm satÄḟm emri verme ve diğer belgeleri imzalama, nakit ve ELÜS yatÄḟrma ve çekme, virman işlemi yapma gibi geniş yetkiler içeren vekÃḃletname alarak veya bu sonucu doğuracak şekilde ya da mÃỳşterinin bu yöndeki sözlÃỳ yetkisine istinaden mÃỳşteri adÄḟna veya hesabÄḟna işlem yapamaz. (11) AracÄḟlar, mÃỳşteri talebi doğrultusunda veya mÃỳşteri talebi olmaksÄḟzÄḟn ELÜS ve ELÜS’e dayalÄḟ vadeli işlem sözleşmeleri hakkÄḟnda, belli bir kişiye veya mali durumlarÄḟ, risk ve getiri tercihleri benzer nitelikteki bir gruba yönelik olarak yönlendirici nitelikte yorum ve tavsiyelerde bulunamaz. Bunun haricinde aracÄḟlar tarafÄḟndan, belli bir kişiye veya mali durumlarÄḟ, risk ve getiri tercihleri benzer nitelikteki bir gruba yönelik olmamak kaydÄḟyla, ELÜS ve ELÜS’e dayalÄḟ vadeli işlem sözleşmeleri hakkÄḟnda, mÃỳşterilere veya dağÄḟtÄḟm kanallarÄḟna yönelik olarak hazÄḟrlanan ve ELÜS ve ELÜS’e dayalÄḟ vadeli işlem sözleşmelerinin mevcut veya gelecekteki fiyat ya da değerlerine ilişkin yorum da dÃḃhil, açÄḟkça veya zÄḟmnen bir yatÄḟrÄḟm stratejisini öneren veya tavsiye eden yönlendirici nitelikteki her tÃỳrlÃỳ araştÄḟrma veya diğer bilgi sunulmasÄḟ faaliyeti ile mÃỳşterilere veya dağÄḟtÄḟm kanallarÄḟna sunulan bilgilerin mÃỳşteri ile birebir paylaşÄḟlmasÄḟ ve ELÜS ve ELÜS’e dayalÄḟ vadeli işlem sözleşmeleri ile piyasa eğilimleri hakkÄḟnda yönlendirici nitelikte olmayan yazÄḟlÄḟ veya sözlÃỳ bilgi sunulmasÄḟ bu kapsamda sayÄḟlmaz. Ancak sunulan bilgilerin tarafsÄḟz ve dÃỳrÃỳst olmasÄḟ, belli bir kişi veya grubun ihtiyaçlarÄḟnÄḟn karşÄḟlanmasÄḟ amacÄḟnÄḟ taşÄḟmamasÄḟ gerekir. (12) (Ek:RG-26/12/2023-32411) AracÄḟlar, mevzuatÄḟn imkÃḃn verdiği haller hariç olmak Ãỳzere ELÜS ve ELÜS’e dayalÄḟ vadeli işlem sözleşmelerinin belli bir getiri sağlayacağÄḟ yönÃỳnde herhangi bir yazÄḟlÄḟ veya sözlÃỳ taahhÃỳtte bulunamaz. (13) (Ek:RG-26/12/2023-32411) AracÄḟlar; fiktif hesap açamaz, işlemlerini kayÄḟt dÄḟşÄḟ bÄḟrakamaz ve gerçek mahiyetine uygun dÃỳşmeyen kayÄḟtlar tesis edemez. (14) (Ek:RG-26/12/2023-32411) AracÄḟlar, ticari amaçla gayrimenkul alÄḟm satÄḟmÄḟnda bulunamaz. (15) (Ek:RG-26/12/2023-32411) MÃỳşterilerin aracÄḟ nezdinde bulunan nakit, ELÜS ve ELÜS’e dayalÄḟ vadeli işlem sözleşmeleri, aracÄḟlarÄḟn kendi mal varlÄḟklarÄḟndan ayrÄḟ olarak mÃỳşteri bazÄḟnda izlenir. Söz konusu varlÄḟklar, mÃỳşterilerin yazÄḟlÄḟ açÄḟk izni olmaksÄḟzÄḟn tevdi edilen aracÄḟlar tarafÄḟndan tevdi amacÄḟ dÄḟşÄḟnda kendilerine veya ÃỳçÃỳncÃỳ kişilere menfaat sağlayacak şekilde kullanÄḟlmaz.  DÖRDÜNCÜ BÖLÜM AracÄḟlarÄḟn Gözetimi, Denetimi ve Uygulanacak YaptÄḟrÄḟmlar AracÄḟlarÄḟn gözetimi ve denetimi MADDE 16 – (1) AracÄḟlarÄḟn yeterlilik şartlarÄḟ ile bu Yönetmelik kapsamÄḟndaki her tÃỳrlÃỳ işlem, hesap, kayÄḟt ve defterleri BakanlÄḟğÄḟn gözetim ve denetimine tabidir. (2) BakanlÄḟk gerekli gördÃỳğÃỳnde mali konularda bağÄḟmsÄḟz denetim kuruluşlarÄḟna da denetim yaptÄḟrabilir. (3) BakanlÄḟk aracÄḟlarÄḟn gözetim ve denetim faaliyetleri sÄḟrasÄḟnda, inceleme yapmak suretiyle, söz konusu inceleme sonuçlarÄḟ kapsamÄḟnda ihtiyaç duyulmasÄḟ halinde Kurulun görev ve yetki alanÄḟna giren konularda, Kuruldan yardÄḟmcÄḟ olmasÄḟnÄḟ talep edebilir. (4) AracÄḟlar, denetim elemanlarÄḟnÄḟn iş yerlerine girmesine engel olmamaya, defter, belge ve kayÄḟtlarÄḟnÄḟ gizli de olsa göstermeye, incelenmesine yardÄḟmcÄḟ olmaya, istenilen bilgileri eksiksiz ve gerçeğe uygun olarak vermeye ve diğer her tÃỳrlÃỳ yardÄḟmÄḟ ve kolaylÄḟğÄḟ göstermeye mecburdur. Uygulanacak yaptÄḟrÄḟmlar ve alÄḟnacak tedbirler MADDE 17 – (Değişik:RG-26/12/2023-32411) (1) BakanlÄḟk, aracÄḟlarÄḟn bu Yönetmelik ve ilgili diğer mevzuata aykÄḟrÄḟ hareket etmesi, mali durumlarÄḟnÄḟn bozulmasÄḟ veya Borsada işlem yapanlarÄḟn haklarÄḟnÄḟn ve kamu menfaatinin korunmasÄḟnÄḟn gerektiği hallerde ya da olağan dÄḟşÄḟ menfi gelişmelerde, bu durumlarÄḟn mahiyet ve önemini göz önÃỳne alarak; aracÄḟlarÄḟ uyarmaya, aracÄḟlardan verilen sÃỳre içerisinde aykÄḟrÄḟlÄḟklarÄḟn veya eksikliklerin giderilmesini istemeye, aracÄḟlarÄḟn faaliyet iznini en fazla 6 aya kadar askÄḟya almaya, faaliyet iznini iptal etmeye ve diğer her tÃỳrlÃỳ tedbiri almaya görevli ve yetkilidir. (2) AracÄḟlarÄḟn faaliyet iznini askÄḟya almayÄḟ gerektiren fiil ve haller şunlardÄḟr: a) Faaliyet izninin askÄḟya alÄḟnmasÄḟnÄḟn talep edilmesi. b) Faaliyet izninin alÄḟnmasÄḟ sÄḟrasÄḟnda aranan şartlarÄḟn kaybedildiğinin BakanlÄḟkça tespit edilmesi. c) BakanlÄḟğÄḟn uyarÄḟsÄḟ ve talimatlarÄḟna rağmen aykÄḟrÄḟlÄḟklarÄḟn veya eksikliklerin BakanlÄḟkça verilen sÃỳre içerisinde giderilmemesi. (3) AracÄḟlarÄḟn faaliyet iznini iptal etmeyi gerektiren fiil ve haller şunlardÄḟr: a) Faaliyet izninin iptal edilmesinin talep edilmesi. b) Faaliyet izninin yanlÄḟş veya yanÄḟltÄḟcÄḟ beyanlarda bulunularak ya da hukuka aykÄḟrÄḟ diğer yollarla alÄḟnmÄḟş olmasÄḟ. c) Faaliyet izninin alÄḟnmasÄḟ sÄḟrasÄḟnda aranan şartlarÄḟn kaybedildiğinin BakanlÄḟkça tespitinden itibaren Ãỳç ayÄḟ geçmemek Ãỳzere BakanlÄḟkça verilen sÃỳre içinde bu şartlarÄḟn yeniden sağlanamamasÄḟ. ç) Faaliyet izninin askÄḟya alÄḟnmasÄḟnÄḟ gerektiren aykÄḟrÄḟlÄḟklarÄḟn veya eksikliklerin sÃỳresi içerisinde giderilmemesi. (4) AracÄḟlarÄḟn faaliyet izinlerinin iptal edilmesine ilişkin BakanlÄḟk kararÄḟnÄḟn kendilerine bildirildiği tarihten itibaren en geç 3 ay içinde sona erme kararÄḟ almalarÄḟ veya esas sözleşmelerini bu Yönetmelik kapsamÄḟndaki aracÄḟlÄḟk faaliyetlerini kapsamayacak şekilde değiştirmeleri zorunludur. Bu değişikliklerin yayÄḟmlandÄḟğÄḟ TÃỳrkiye Ticaret Sicili Gazetesi, ilanÄḟ izleyen 10 iş gÃỳnÃỳ içinde BakanlÄḟğa gönderilir. (5) Borsa Ãỳyelerinin gözetim ve denetimi Borsa tarafÄḟndan gerçekleştirilir. BakanlÄḟğÄḟn faaliyet iznine ilişkin tedbir uygulama yetkisi saklÄḟ kalmak kaydÄḟyla Borsa, Borsa Ãỳyesi olan aracÄḟlarÄḟn Borsa dÃỳzenlemelerine aykÄḟrÄḟ faaliyetlerinin tespit edilmesi halinde aykÄḟrÄḟlÄḟklarÄḟn Borsaca belirlenen bir sÃỳrede giderilerek ilgili mevzuata, işletme amaç ve ilkelerine uygunluğun sağlanmasÄḟnÄḟ istemeye, usul ve esaslarÄḟ Borsa yönergeleriyle belirlenen uyarÄḟ, Ãỳyeliğin askÄḟya alÄḟnmasÄḟ ve Ãỳyeliğin iptali şeklindeki disiplin cezalarÄḟnÄḟ uygulamaya, aykÄḟrÄḟlÄḟklarla doğrudan ilişkili olduğu tespit edilen aracÄḟ yönetim kurulu Ãỳyeleri ve personeli hakkÄḟnda Borsa yönergelerinde yer alan disiplin cezalarÄḟnÄḟn uygulanmasÄḟnÄḟ aracÄḟdan talep etmeye ve Borsa Ãỳyesi olan aracÄḟlar hakkÄḟnda Borsadaki aracÄḟlÄḟk faaliyetlerine yönelik gerektiğinde her tÃỳrlÃỳ tedbiri almaya yetkilidir. Bu kapsamda yapÄḟlan işlemlere ilişkin olarak Borsa tarafÄḟndan BakanlÄḟğa bilgi verilir. Bildirim MADDE 18 – (1) BakanlÄḟkça faaliyet izni askÄḟya alÄḟnan, askÄḟ hÃḃli kaldÄḟrÄḟlan veya faaliyet izni iptal edilen aracÄḟlar derhal Borsaya bildirilir. (2) (Değişik:RG-26/12/2023-32411) Faaliyet izni askÄḟya alÄḟnan aracÄḟlarÄḟn Borsadaki işlemleri askÄḟ sÃỳresince durdurulur. Faaliyet izni iptal edilen aracÄḟlarÄḟn Borsa tarafÄḟndan Ãỳyeliği iptal edilir. Borsa tarafÄḟndan aracÄḟlarÄḟn mÃỳşterilerinin hak ve menfaatlerini koruyucu tedbirler alÄḟnÄḟr. Bu durumda aracÄḟlar, mÃỳşterilerinin hak ve menfaatlerinin korunmasÄḟ amacÄḟyla Borsa yönergelerinde yer alan tedbirlere ve bu kapsamda Borsa tarafÄḟndan verilecek talimatlara uymak zorundadÄḟr. (3) (Değişik:RG-26/12/2023-32411) Borsa tarafÄḟndan Borsa yönergeleri uyarÄḟnca Ãỳyeliği askÄḟya alÄḟnan veya iptal edilen aracÄḟlar gerekçeleri ile birlikte derhal BakanlÄḟğa bildirilir. Bu durumda aracÄḟlarÄḟn faaliyet izni BakanlÄḟk tarafÄḟndan askÄḟya alÄḟnÄḟr veya iptal edilir.  BEŞÄḞNCÄḞ BÖLÜM Çeşitli ve Son HÃỳkÃỳmler AracÄḟ kuruluşlarÄḟn ve diğer Borsa Ãỳyelerinin yetkilendirilmesi (Değişik başlÄḟk:RG-26/12/2023-32411) MADDE 19 – (1) (Değişik:RG-26/12/2023-32411) 31/12/2026 tarihinden itibaren BakanlÄḟk tarafÄḟndan ÃỳrÃỳn piyasalarÄḟ konusundaki yetkinlik ve tecrÃỳbesi yeterli görÃỳlen aracÄḟ kuruluşlar, Kurulun uygun görÃỳşÃỳyle, bu Yönetmelikte tanÄḟmlanan “aracÄḟ” tanÄḟmÄḟ kapsamÄḟnda yetkilendirilebilir. (2) Bu Yönetmeliğin 5 inci maddesinin ikinci fÄḟkrasÄḟ kapsamÄḟnda kurulan ortaklÄḟklar veya yapÄḟlan stratejik işbirliği anlaşmalarÄḟ, birinci fÄḟkradaki yetkinlik ve tecrÃỳbenin yeterliliğinin değerlendirilmesinde dikkate alÄḟnabilir. (3) Vadeli işlem sözleşmeleri için BakanlÄḟk birinci fÄḟkradaki tarihi erkene çekebilir. (4) (Ek:RG-29/12/2021-31704) Borsa Yönetim Kurulu kararÄḟ ve BakanlÄḟk izni ile Borsa nezdinde teverruk piyasasÄḟ oluşturulabilir. Bu piyasada faaliyet gösterecek kişiler Borsa Yönetim Kurulu kararÄḟ ve BakanlÄḟk izni ile belirlenir ve Borsa’ya Ãỳye olarak işlem yapabilir. Bu kapsamda yÃỳrÃỳtÃỳlecek faaliyetlere ilişkin usul ve esaslar Borsa Yönergesi ile dÃỳzenlenir. Geçiş hÃỳkÃỳmleri GEÇÄḞCÄḞ MADDE 1- (Ek:RG-17/4/2025-32873) (1) AracÄḟlar, (Değişik ibare:RG-30/12/2025-33123) 31/12/2026 tarihine kadar kimlik belgesi örneği, adres bilgisini teyit eden belgeler ve diğer bilgilerini Borsa Ãỳzerinden kendilerine aktaran gerçek kişilerle, 14 ÃỳncÃỳ maddenin birinci fÄḟkrasÄḟnda belirtilen Tebliğ hÃỳkÃỳmlerine tabi olmaksÄḟzÄḟn elektronik ortamda çerçeve sözleşme kurabilir ve bu kişilerden aynÄḟ maddenin ikinci fÄḟkrasÄḟnda belirtilen beyanÄḟ elektronik ortamda alabilirler. Kimlik tespitine ilişkin ispat yÃỳkÃỳ aracÄḟlara aittir. YÃỳrÃỳrlÃỳk MADDE 20 – (1) Ticaret BakanlÄḟğÄḟ ile Sermaye PiyasasÄḟ Kurulunca birlikte hazÄḟrlanan bu Yönetmelik yayÄḟmÄḟ tarihinde yÃỳrÃỳrlÃỳğe girer. YÃỳrÃỳtme MADDE 21 – (1) Bu Yönetmelik hÃỳkÃỳmlerini Ticaret BakanÄḟ yÃỳrÃỳtÃỳr. Â

Â

 Yönetmeliğin YayÄḟmlandÄḟğÄḟ Resmî Gazete’nin
1.       29/12/2021 31704
2. 26/12/2023 32411
3. 22/11/2024 32730
4.       17/4/2025 32873
5. 30/12/2025 33123

Â

Â

Bu web sitesi Logos Teknolojik Yatırımlar tarafından oluşturulmuştur.