Madde 8 — Nicel standartlar
MADDE 8 - (1) Bankalar modellerinin kapsamının hassasiyetinin düzenlenmesinde esnekliğe sahip olmakla birlikte sermaye yeterliliğinin hesaplanması amacıyla aşağıdaki asgari nicel standartlara uymak zorundadır:
a) Riske maruz değer günlük olarak hesaplanır.
b) Hesaplamada tek taraflı yüzde doksandokuz güven aralığı kullanılır.
c) Hesaplamada on günlük elde tutma süresi esas alınır. Bankalar, on günlük elde tutma süresine, zamanın karekökü formülüyle ölçeklendirme yapmak suretiyle daha kısa elde tutma süresini kullanarak riske maruz değer hesaplayabilir. Bu şekilde daha kısa elde tutma süreleri kullanan bankalar, kullanılan yaklaşımın makul olduğunu periyodik olarak Kuruma doğrulamakla yükümlüdür.
ç) Hesaplamada kullanılacak tarihsel gözlem süresi bir yıldan az olamaz. Tarihsel gözlem süresi için ağırlıklandırılmış şema veya başka bir yöntemin kullanıldığı durumlarda etkin gözlem süresinin de en az bir yıl olması gerekir. Bu yöntemlerde münferit gözlemlerin ağırlıklı ortalama zaman aralığı altı aydan kısa olamaz.
d) Hesaplamada kullanılan veri setlerinin ayda bir güncellenmesi ve piyasa fiyatlarında önemli değişim yaşanması halinde veri setlerini yeniden gözden geçirmesi zorunludur. Gözden geçirmeye ilişkin sürecin daha sık güncellemeler yapmaya uygun olması gerekir. Fiyat volatilitesinde önemli yükselmeler yaşandığı durumlarda, Kurum doğrudan ya da bankalarca yapılacak talep üzerine gözlem süresini daha kısa olarak belirleyebilir.
e) 7 nci madde hükümlerine uygun olarak önemli risklerin kapsaması kaydıyla model seçimi bankanın ihtiyarındadır.
f) Bankalar, modelde risk kategorileri içi ampirik korelasyonları kullanabilir. Ayrıca, korelasyonların ölçümünde kullanılan sistemin doğruluğuna kanaat getirilmesi kaydıyla, bankalar Kurumdan izin almak suretiyle modelde risk kategorileri arası ampirik korelasyonları kullanabilir.
g) Bankalar kullandıkları modele, opsiyonlardan veya opsiyon benzeri pozisyonlardan kaynaklanan tüm önemli fiyat risklerini dahil etmek zorundadır. Opsiyonların riskinin ölçümünde aşağıdaki kriterlere uyum aranır:
1) Risk ölçüm modeli, opsiyon pozisyonlarının doğrusal olmayan fiyat karakteristiklerini kapsar.
2) Bankalar opsiyon pozisyonları ve opsiyon karakteristiği gösteren benzer pozisyonları için modelde en nihayetinde on günlük elde tutma süresini kullanır. Kurum bankalardan opsiyonlarına ilişkin sermaye yükümlülüğünün dönemsel simülasyon veya stres testi gibi diğer yöntemlerle uyarlanmasını isteyebilir.
3) Risk ölçüm sistemi, vega riski gibi opsiyon pozisyonlarının dayalı olduğu fiyat ve oranların volatilitesini kapsayacak risk faktörlerini içerir. Göreceli olarak büyük ve/veya karmaşık opsiyon portföyüne sahip bankalar ilgili volatilitelerin belirlenmesini detaylandırır. Bu kapsamda bankalar opsiyon pozisyonlarının volatilitelerinin ölçümünü vade ayrımı yaparak gerçekleştirir.
ğ) Model ayrıca stres riske maruz değeri de ölçer. Stres riske maruz değerin hesaplanması için kullanılacak olan geçmiş verinin seçimi Kurumun iznine tabidir. Kullanılan veri banka tarafından yıllık olarak gözden geçirilir. Stres riske maruz değer en az haftada bir defa hesaplanır.
h) Emtia riskinin ölçümünde kullanılan model; net açık pozisyonlarda cari piyasa fiyatlarından kaynaklanacak riskleri, vadeli fiyatlarda vade uyumsuzluklarından kaynaklanan değişimlere ilişkin riskleri ve aralarında tam korelasyon bulunmayan ancak birbirine benzer farklı iki emtia arasındaki baz riskini de kapsar. Ayrıca, piyasanın nitelikleri ve özellikle pozisyonlarını kapatmaları için yatırımcılara sağlanan imkânlar ve teslim tarihleri de dikkate alınır.
Piyasa riski ölçüm modeli ile sermaye yükümlülüğünün hesaplanması