Madde 10 — Stres testine ilişkin standartlar
MADDE 10 - (1) Sermaye yeterliliğinin hesaplanmasında model kullanan bankalar altyapısı güçlü ve kapsamlı bir stres testi programı uygular. Bankayı önemli ölçüde etkileyebilecek durum ve etkilerin tespiti bankanın sermaye durumunun değerlendirilmesi için temel bir unsurdur.
(2) Banka tarafından kullanılan stres senaryoları alım satım portföyünde büyük miktarda kar ya da zarar üreten faktörler veya alım satım portföyündeki pozisyonlardan kaynaklanan riskin kontrolünü zorlaştıran faktörler gibi çok sayıda faktörü kapsar. Bu faktörler piyasa riski, kredi riski ve operasyonel riskin çeşitli şekillerini içeren ana risk tiplerine ait düşük ihtimalli olayları içerir. Stres senaryoları bu olayların hem doğrusal hem de opsiyon ve opsiyon benzeri özellik taşıyan enstrümanlar gibi doğrusal olmayan pozisyonların fiyat karakteristiklerinin etkilerini yansıtabilmesi gereklidir.
(3) Stres testlerinde piyasa dalgalanmalarının hem piyasa riski hem de likidite riski yönünü yansıtan nicel ve nitel değerlendirme kriterlerine sahip olması aranır. Nicel kriterlerin bankanın maruz kalabileceği stres senaryolarını tespit edebilmesi gerekir. Nitel kriterler ise; bankanın sermayesinin olası büyük kayıpları karşılama kapasitesini değerlendirme ile sermayenin korunması ve riskin azaltılması için gerekli adımları belirleme gibi iki ana amacı taşır. Bu değerlendirme bankanın yönetim stratejisinin oluşturulması ve değerlendirilmesinin bir parçası olup, stres testi sonuçları üst düzey yönetime daha sık olmak üzere, üst yönetimle düzenli olarak paylaşılır.
(4) Banka kendi geliştirdiği stres senaryoları ile birlikte Kurum tarafından geliştirilmiş stres testi senaryolarını da kullanır. Bu kapsamda;
a) Bankalar raporlama dönemi için Kurum tarafından belirlenen senaryolar için ölçülen kayıp tutarlarını model tarafından ölçülen sermaye seviyesi ile karşılaştırmalı şekilde Kurum denetimine hazır bulundurur. Bu kapsamda stres testi yapılan dönem boyunca riske maruz değer tahmininin üzerinde risk ölçülen gün sayısı belirlenir.
b) Bankalar portföylerini ciddi simülasyonlarla oluşturulmuş stres senaryolarına tabi tutar ve sonuçları ile birlikte Kuruma raporlar. Bu stres senaryoları fiyat hareketlerindeki büyük çaplı değişiklikleri ve likidite koşullarındaki önemli düzeylerdeki bozulmaları yansıtmak amacıyla Türkiye ekonomisinin yaşadığı önemli krizler ile önemli global finansal krizleri de içerir. Ayrıca duyarlılık analizi yapılması amacıyla da volatilite ve korelasyon varsayımlarındaki değişikliklerin etkileri de ölçülür. Duyarlılık analizi çerçevesinde tarihsel değişik volatilite ve korelasyon gerçekleşmelerinin bankanın mevcut pozisyonuna etkisi değerlendirilir.
c) Bankalar, Kurum tarafından belirlenen senaryolara ilave olarak portföylerinin özellikleri ile uyumlu bir olumsuz senaryo geliştirir. Bu kapsamda bankalar senaryo geliştirilmesi ve uygulanmasına ilişkin metodolojiyi Kurum denetimine hazır bulundurur.
(5) Stres testi sonuçları banka üst düzey yönetimi tarafından periyodik olarak gözden geçirilir ve politika ve limit belirleme süreçlerinde kullanılır. Stres testi sonuçlarının önemli düzeyde kırılganlık göstermesi durumunda banka derhal durumu Kuruma iletir. Bu durumda Kurum riskin azaltılması ya da riskten korunma işlemleri yapılması gibi önleyici tedbirlerin alınmasını bankadan isteyebilir.
İçsel model ve standart metodun birlikte kullanımı