Madde 52 — Cıvatalar
Madde 52- Mekanik olarak zorlanan cıvataların çaplarına göre köşebentlerin uçlarında kenarlarında ve cıvata merkezleri arasında bulunması gerekli en küçük uzaklıklar Çizelge-15'de gösterilmiştir.
Demir direklerde kullanılan köşebent ve levhalardaki delikler, gereçlerin dayanımını zayıflatmayacak ve çıplak gözle görülebilen yırtılma, çatlama, ezilme ve çapak oluşturmayacak biçimde açılacaktır. Demir direklerin konsol ve traverslerinde sürekli çekmeye zorlanan elemanlardaki deliklerin zımba ile delinmesine izin verilmez.
Demir direklerde çapı 12 mm'den küçük cıvata kullanılmamalı ve somunların gevşememesi için gerekli önlemler alınmalıdır.
Çizelge 15- Cıvata delik merkezlerinin uçlara, kenarlara ve birbirlerine olan en küçük uzaklıkları
| Cıvata çapı (mm) | 12 | 14 | 16 | 20 | 22 | 24 | 27 | 30 |
| Kuvvet doğrultusundaki delik merkezinin uca olan uzaklığı (mm) | 20 | 23 | 25 | 30 | 35 | 40 | 45 | 50 |
| Eklerde ve travers çeki elemanlarında delik merkezlerinin uca olan uzaklığı (mm) | 25 | 30 | 35 | 40 | 45 | 50 | 55 | 65 |
| Kuvvet doğrultusuna dik doğrultuda delik merkezinin kenara olan uzaklığı (mm) | 16 | 18 | 20 | 25 | 27 | 30 | 34 | 38 |
| Cıvata merkezleri arasındaki uzaklığı (mm) | 35 | 40 | 44 | 54 | 59 | 64 | 70 | 80 |
| En küçük köşebent kenarı (mm) | 35 | 40 | 45 | 60 | 65 | 70 | 75 | 80 |
6 ve 17 no'lu çizelgelerde
λ = lb/i, i = (I/F)1/2 'dir.
Burada,
lb: Burkulma uzunluğu (cm) (dikmeler için ld, çaprazlar için lc)
F : Dolu elemanların kesiti (cm2),
i : atalet yarıçapı (cm),
I : dolu elemanın hesaplarda kullanılacak atalet momenti (cm4),
ω = Varsayılan bası emniyet gerilmesi/Elemanın güvenle taşıyabileceği burkulma gerilmesi.
Beton Direkler