Madde 6 — Risklerin Standart Yaklaşım kapsamında sınıflandırılması
MADDE 6 - (1) Maruz kalınan riskler aşağıdaki şekilde sınıflandırılır:
a) Merkezi yönetimlerden veya merkez bankalarından alacaklar,
b) Bölgesel yönetimlerden veya yerel yönetimlerden alacaklar,
c) İdari birimlerden ve ticari olmayan girişimlerden alacaklar,
ç) Çok taraflı kalkınma bankalarından alacaklar,
d) Uluslararası teşkilatlardan alacaklar,
e) Bankalar ve aracı kurumlardan alacaklar,
f) Kurumsal alacaklar,
g) Perakende alacaklar,
ğ) Gayrimenkul ipoteğiyle teminatlandırılmış alacaklar,
h) Tahsili gecikmiş alacaklar,
ı) Kurulca riski yüksek olarak belirlenen alacaklar,
i) (Değişik:RG-8/6/2021-31505) Teminatlı menkul kıymetler,
j) Menkul kıymetleştirme pozisyonları,
k) Bankalar ve aracı kurumlardan olan kısa vadeli alacaklar ile kısa vadeli kurumsal alacaklar,
l) Kolektif yatırım kuruluşu niteliğindeki yatırımlar,
m) Hisse senedi yatırımları,
n) Diğer alacaklar.
(2) Maruz kalınan riskin birinci fıkranın (g) bendinde atıf yapılan perakende alacak sınıfına dahil edilebilmesi için, söz konusu riskin aşağıdaki koşullara uygun olması gerekir;
a) Maruz kalınan riskin gerçek kişilerle ya da KOBİ’lerle ilgili olması,
b) Borçlu müşteriden veya borçlu risk grubundan olan kredi riski azaltımı dikkate alınmadan hesaplanan alacak tutarları toplamının EK-1’in elli sekizinci fıkrası hükümleri de dikkate alınarak bulunacak tutarlar hariç perakende alacak sınıfına dahil tüm alacakların binde ikisini aşmaması,
c) (Değişik cümle:RG-9/12/2016-29913) Brüt tahsili gecikmiş alacaklar dâhil, EK-1’in kırk üçüncü fıkrası kapsamında risk ağırlığı uygulanan alacaklar hariç olmak üzere borçlu müşterinin veya borçlu risk grubunun bankaya ve konsolide edilen finansal kuruluş niteliğindeki bağlı ortaklıklarına olan toplam borç tutarının bu fıkranın uygulanması amacıyla Kurulca belirlenen perakende kredi limitini geçmemesi gerekir. Bu sınırın hesaplanmasında 5 inci maddenin üçüncü fıkrasında belirtilen gayrinakdi krediler ile taahhütler, 5 inci maddenin ikinci fıkrasında belirtilen oranlar uygulandıktan sonraki tutarları üzerinden; hangi hesapta izlendiğine bakılmaksızın türev işlemler pozitif gerçeğe uygun değerleri üzerinden; hangi hesapta izlendiğine bakılmaksızın repo işlemleri, menkul kıymet veya emtia ödünç verme/alma işlemleri pozitif net alacak tutarları üzerinden dikkate alınır. Bankalarca bu bilgilerin edinilmesi için her türlü tedbir alınır.
ç) Maruz kalınan riskin aşağıda sayılan ürün türlerinden birisi olması gerekir;
1) Kredi kartları ve kredili mevduat hesapları dahil olmak üzere rotatif krediler ve kredi limitleri,
2) Taksitli krediler, taşıt kredileri ve finansal kiralama alacakları, eğitim kredileri ve ihtiyaç kredileri gibi tüm bireysel krediler ve bireysel finansal kiralama alacakları.
3) KOBİ kredileri.
(3) Yurt dışı banka ve aracı kurumlardan olan alacakların, birinci fıkranın (e) ve (k) bentlerinde atıf yapılan risk sınıflarına dahil edilebilmesi için, ilgili alacağın, Kurum veya Sermaye Piyasası Kurulu tarafından uygulanan sermaye yeterliliği düzenlemelerine muadil düzenlemelere tabi kuruluşlardan olması gerekir.
(4) Aşağıda belirtilen varlıklar, birinci fıkranın (m) bendinde belirtilen hisse senedi yatırımları sınıfına dâhil edilir.
a) İkincil alacak niteliğinde olan ve borçlanma aracı olmayan menkul kıymetler,
b) Ekonomik özellikleri (a) bendinde tanımlanan alacaklara benzeyen borçlanma araçları, ortaklık payları ile türev finansal araçlar.
(5) Menkul kıymetler, perakende alacak sınıfına dahil edilemez.
(6) Perakende asgari finansal kiralama alacaklarının bugünkü değeri, perakende alacak olarak sınıflandırılır.
(7) Birinci fıkranın (a) ilâ (m) bentlerinde yer alan risk sınıflarına dahil edilmeyen alacaklar söz konusu fıkranın (n) bendinde yer alan “Diğer Alacaklar” altında sınıflandırılır.
(8) Fazla ödenen vergiler, cari dönem vergi varlığı olarak değerlendirilerek EK-1 kapsamında merkezi yönetimden alacaklar risk sınıfına dahil edilir.
(9) (Ek:RG-8/6/2021-31505) Maruz kalınan riskin birinci fıkranın (i) bendinde atıf yapılan teminatlı menkul kıymetler sınıfına dahil edilebilmesi için, söz konusu riskin aşağıdaki koşulları sağlaması gerekir:
a) Varlık havuzunun;
1) Merkezi yönetim, merkez bankası, kamu kuruluşu ya da çok taraflı kalkınma bankalarından olan ya da bunlarca garanti edilen alacaklardan veya,
2) İkamet amaçlı gayrimenkul ipoteği ile teminatlandırılan alacaklardan veya,
3) Ticari amaçlı gayrimenkul ipoteği ile teminatlandırılan alacaklardan veya,
4) Teminatlı menkul kıymet ihracının yüzde on beşini geçmemek şartıyla yüzde elli ya da daha düşük risk ağırlığına tekabül eden bankalardan veya aracı kurumlardan olan ya da bunlarca garanti edilen alacaklardan,
oluşması gerekir. Kurul, varlık havuzuna yukarıda sayılanlar dışında bir varlık eklemeye yetkilidir.
b) Varlık havuzunun nominal değeri ile teminatlı menkul kıymetlerin nominal değeri arasındaki oranın, teminatlı menkul kıymetlere ilişkin Sermaye Piyasası Kanununa ilişkin alt düzenlemelerde veya muadil yabancı ülke düzenlemelerinde belirlenen oranı sağlaması gerekir.
c) Varlık havuzuna, (a) bendinde belirtilen varlıklara ilave olarak varlık havuzunu tamamlamak üzere Sermaye Piyasası Kanununa ilişkin alt düzenlemeler veya muadil yabancı ülke düzenlemeleri uyarınca teminatlı menkul kıymet ihracında ikame varlık olarak kabul edilen varlıklar ile risklerin korunmasını teminen sağlanan türev işlemler de eklenebilir.
ç) Bu fıkrada aranan koşulların teminatlı menkul kıymetlerin ilk ihracı sırasında ve kalan vadesi boyunca sağlanması gerekir.
d) Teminatlı menkul kıymete yatırım yapan bankanın, varlık havuzu ile teminatlı menkul kıymetlerin değerlerine, varlık havuzundaki dayanak varlıkların coğrafi dağılımlarına, türlerine, bakiyelerine, faiz ve kur risklerine, varlık havuzundaki dayanak varlıklar ile teminatlı menkul kıymetlerin vade yapılarına, vadelerinden veya ödenmesi gereken tarihlerden itibaren doksan günden fazla geciken varlık havuzundaki dayanak varlıkların yüzdesine ilişkin bilgileri en az altı ayda bir ihraççıdan temin etmesi gerekir.
Risk ağırlıklı tutarların Standart Yaklaşım kapsamında hesaplanması