Madde 5 — Risk tutarlarının Standart Yaklaşım kapsamında belirlenmesi
MADDE 5 - (1) (Değişik:RG-27/9/2016-29840)(2)Bilanço içi varlıklar bakımından risk tutarı, katılma hesaplarından kullandırılan fonlar dışında kalan varlıklar için Türkiye Muhasebe Standartları uyarınca değerlenmiş tutarlarının 1/11/2006 tarihli ve 26333 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Bankalarca Kredilerin ve Diğer Alacakların Niteliklerinin Belirlenmesi ve Bunlar İçin Ayrılacak Karşılıklara İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik uyarınca ayrılmış özel karşılıklar düşüldükten sonraki değerini, katılma hesaplarından kullandırılan fonlar için ise söz konusu değerin alfa oranı ile çarpılmış değerini ifade eder. Alfa oranı Kurulca belirlenerek kamuoyuna açıklanır.
(2)Gayrinakdi krediler ve taahhütlerin risk tutarı, üçüncü fıkrada yapılan sınıflandırma çerçevesinde varsa bu kalemler için Bankalarca Kredilerin ve Diğer Alacakların Niteliklerinin Belirlenmesi ve Bunlar İçin Ayrılacak Karşılıklara İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğe istinaden ayrılan özel karşılıklar düşüldükten sonraki net tutarlarına üçüncü fıkra kapsamında yüzde yüz, yüzde elli, yüzde yirmi ve yüzde sıfır oranı uygulanmak suretiyle hesaplanır. Bu fıkra kapsamında yüzde yüz oranı uygulananlar yüksek riskli, yüzde elli oranı uygulananlar orta riskli, yüzde yirmi oranı uygulananlar orta/düşük riskli ve yüzde sıfır oranı uygulananlar düşük riskli kabul edilir.
(3) Gayrinakdi krediler ve taahhütler aşağıda belirtilen ilkeler doğrultusunda sınıflandırılır ve belirtilen oranlar uygulanarak risk tutarı hesaplanır, söz konusu ilkeler doğrultusunda gerekli görülmesi halinde Kurulca ürün türleri ve kalemler belirlenebilir.
a) Orijinal vadesi bir yıla kadar olan taahhütlere yüzde yirmi oranı ve bir yıl üzerinde olanlara yüzde elli oranı uygulanır. Lakin herhangi bir anda bir şarta bağlı olmaksızın banka tarafından ön bilgilendirme yapmadan iptal edilebilen veya borçlunun kredi değerliliğindeki bozulmadan dolayı etkin bir şekilde otomatik iptali yapılan taahhütlere yüzde sıfır oranı uygulanır.
b) Doğrudan kredi verme ile aynı riski taşıyan kalemlere (nakit temini amaçlı verilen garanti ve kefaletler, lehdarın üstlendiği bir finansal yükümlülüğün teminatı olarak verilen garanti ve kefaletler)ve aval verilen kabul kredilerine (bu nitelikteki cirolar dahil olmak üzere) yüzde yüz oranı uygulanır.
c) Kredi riskinin bankada kaldığı banka aktif değerleri ile ilgili geri alım taahhüdüyle yapılan satış işlemlerine yüzde yüz oranı uygulanır.
ç) Repo türü işlemler (repo, ters repo, menkul kıymet ödünç alma/verme işlemleri) dahil olmak üzere menkul kıymetlerin ödünç verildiği veya teminata verildiği işlemlerde yüzde yüz oranı uygulanır.
d) Belirli tutarı ödenmiş taahhütleri temsil eden vadeli aktif değerler alım taahhütleri, vadeli mevduat satım taahhütleri ve iştirak ve bağlı ortaklıkların sermayesine iştirak taahhütlerine yüzde yüz oranı uygulanır.
e) Nakit temini amacıyla verilenler dışında bir işlemin gerçekleşmesi şartına bağlı kalemlere yüzde elli oranı uygulanır.
f) Menkul kıymet ihracında satın alma garantilerine ve menkul kıymet ihracına aracılık taahhütlerine yüzde elli oranı uygulanır.
g) Yükümlülüğü bulunan bankalar açısından vesaik mukabili kısa vadeli akreditiflere yüzde yirmi oranı uygulanır.
(4) Maruz kalınan riskin bir repo sözleşmesi veya bir menkul kıymet veya emtia ödünç verme veya ödünç alma işlemi ve kredili menkul kıymet işlemleri kapsamında satılan, devredilen veya ödünç verilen menkul kıymetler veya emtia niteliğinde olduğu durumlarda bu menkul kıymetlerin veya emtianın risk tutarının Kredi Riski Azaltım Tekniklerine İlişkin Tebliğ çerçevesinde artırılmasının öngörülmesi halinde, risk tutarı olarak bu artırımlı değer dikkate alınır.
(5) Türev finansal araçların risk tutarı, EK-2 ve EK-4’e uygun olarak tespit edilir ve bu yöntemler için yenileme sözleşmeleri ve diğer netleştirme sözleşmelerinin etkileri de bu tespitte dikkate alınır.
(6) Beşinci fıkra hükmünün uygulanmasında aşağıda belirtilen sözleşmeler türev finansal araç olarak kabul edilir.
a) Faiz oranına dayalı sözleşmeler:
1) Tek para birimine dayalı faiz oranı swap işlemleri,
2) Baz swap işlemler,
3) Vadeli faiz oranı sözleşmeleri,
4) Faiz oranı futures sözleşmeleri,
5) Satın alınan faiz oranı opsiyonları,
6) Benzer nitelikteki diğer sözleşmeler.
b) Dövize ve altına dayalı sözleşmeler:
1) Çapraz kura dayalı faiz oranı swap işlemleri,
2) Vadeli döviz sözleşmeleri,
3) Döviz futures sözleşmeleri,
4) Satın alınan döviz opsiyonları,
5) Benzer nitelikteki diğer sözleşmeler,
6) Altına dayalı (1) ilâ (5) inci alt bentlerde belirtilenlere benzer nitelikte sözleşmeler.
c) Diğer varlıklara veya endekslere dayalı, (a) bendinin (1) ilâ (5) inci ve (b) bendinin (1) ilâ (4)’üncü alt bentlerinde belirtilenlere benzer nitelikte sözleşmeler. Bu sözleşmeler, (a) veya (b) bentleri kapsamına dahil edilmeyen opsiyonlar, futures sözleşmeleri, vadeli faiz oranı işlemleri ve diğer menkul kıymete dayalı türev işlemler ile döviz kuru, faiz oranı ve getiriye dayalı diğer araçlar, finansal endeksler veya finansal göstergelere dayalı nakit veya teslimle kapatılacak diğer sözleşmeler, nakit veya ilgili varlıkların organize piyasalarda alım satımının yapılması kaydıyla teslimle kapatılacak emtiaya dayalı türev işlemler, swaptionlar, ikinci kuşak türevler ve egzotik türev işlemleri kapsayacaktır.
(7) Repo işlemleri, menkul kıymet veya emtia ödünç verme veya ödünç alma işlemleri, takas süresi uzun işlemleri ve kredili menkul kıymet işlemlerinin risk tutarı, EK-2 ve EK-4’e ya da Kredi Riski Azaltım Tekniklerine İlişkin Tebliğ hükümlerine uygun olarak belirlenir. Bankanın kendisi haricindeki taraflar arasında işlem düzenleyici olarak yer aldığı ancak müşterilerine işlemin diğer tarafın yükümlülüklerini yerine getireceği hususunda garanti verdiği bu tür işlemlerde risk tutarı, işlemi kendisi yapmış olduğu durumdaki gibi hesaplanır.
(8) Maruz kalınan riskin fonlanmış kredi korumasına tâbi olduğu hallerde, söz konusu kalem için hesaplanacak risk tutarı, Kredi Riski Azaltım Tekniklerine İlişkin Tebliğe uygun olarak değiştirilebilir.
Risklerin Standart Yaklaşım kapsamında sınıflandırılması