Madde 5 — Kaldırımlar
MADDE 5-(1) Kaldırımlar Ek-1’in Şekil-1’inde gösterildiği üzere mülkiyet etki şeridi, kaldırım net yürüme alanı ve yaya emniyet şeridi olacak şekilde tasarlanır.
(2) Yol türüne, bölgenin uygulama imar planındaki kullanım amacına ve plandaki yol genişliğine göre; mülkiyet etki şeridi, kaldırım net yürüme alanı ve yaya emniyet şeridi genişlikleri asgari Ek-2’nin Tablo-1’ine uygun olarak tasarlanır. Ancak kaldırım net yürüme alanı genişliği TS 12174 “Şehir İçi Yollar-Yaya Yolu ve Yaya Bölgeleri Tasarım Kuralları” standardı uyarınca yaya yoğunluğunun belirlenebildiği alanlarda Ek-2’nin Tablo-2’sinde gösterilen yaya yoğunluğuna göre belirlenen genişlikten az olamaz.
(3) Yapılması planlanan kaldırım genişliğine göre Ek-2’nin Tablo-1’inin ilgili satırında yer alan asgari genişliklerin altında kalmayacak şekilde tasarımcı tarafından kaldırım net yürüme alanı ile yaya emniyet şeridi genişlikleri arttırılabilir.
(4) Mevcut uygulama imar planlarında yol genişliğinin 8 metrenin altında gösterilmiş olduğu yerlerde, yolun bir tarafındaki kaldırımın bu Yönetmelikteki şartları taşıması kaydıyla diğer taraftaki kaldırım genişliği; net yürüme alanı genişliği 1 metreden, emniyet şeridi 0,25 metreden az olmamak üzere 1,25 metreye kadar daraltılabilir.
(5) Kaldırım üzerine yerleştirilecek üstü örtülü toplu taşıma durağı ve kaldırım kenarına cep yapılmak suretiyle yerleştirilecek çöp konteynerleri asgari kaldırım net yürüme alanını daraltamaz.
(6) Kaldırım yüksekliklerinin 3 cm ile 15 cm arasında olması esastır (Ek-1, Şekil-1).
(7) Kaldırımların taşıt yolu ile hemzemin olması durumunda taşıtların kaldırım ihlallerini önlemek amacıyla asgari TS 12716 standardı şartlarını sağlayacak şekilde tedbirler alınır.
(8) Mevcut kaldırımlarda yapılacak bakım ve onarımlar ile taşıt yolunda yapılacak kaplama tamiri veya yenilemelerinde kaldırım yüksekliği değerlerine uyulması esastır.
(9) Kaldırımların boyuna eğimi azami %5 olur. Kaçınılmaz olarak eğimi %5’in üzerinde olan kaldırımlarda, kesintisiz yüzey uzunluğunun 10 m’den fazla olması durumunda kaldırım sahanlıklarla bölünür. Kaldırımın sahanlıkta yön değiştirmesi halinde manevra alanı bırakılır. Sahanlık ve manevra alanı boyutları kaldırım genişliğinden az olamaz. Eğimi %8’in üzerinde olan kaldırımların merdiven şeklinde düzenlenmesi halinde kaldırım net yürüme alanının 1/3’ü merdiven, 2/3’ü yol kenarında olmak üzere kaldırım olarak tasarlanır.
(10) Kaldırım kesitinin enine eğimi %1 ila %2 olur (Ek-1, Şekil-1).
(11) Bordür taşları düzgün, iyi pahlanmış ve pahlarının eğimleri aynı olur.
(12) Kaldırımların drenajı; kaldırım yüzeyine enine yönde eğimler verilip, kaldırım ve yol birleşimine yüzeysel suların içinde göllenme yapmayacak şekilde yeterli eğimde yapılacak veya yerleştirilecek su oluğu ve rögarlarla sağlanır. Su oluğu yapılması halinde yaya geçitlerinin bulunduğu kesimlerde, oluk yağmursuyu ızgarasına bağlanarak yaya geçidinin olduğu kesim düz geçilir.
(13) HYYİ, Ek-2’nin Tablo-2’sinde yer alan yaya yoğunluğu 0,0-0,59 yaya/m² olan alanlarda uygulanmayabilir.
(14) HYYİ yaya yoğunluğundan bağımsız olarak, yapı alanındaki tanımlı bölgelerde, sürdürülebilirliği sağlanarak bordür takibi yapılabilen kaldırımlarda uygulanmayabilir.
(15) Kaldırımlarda kılavuz yüzey uygulanması halinde, kılavuz yüzeyin her iki yanında ve yön değiştirmelerde (dönüşlerde) uyarıcı yüzeyin etrafında yatayda asgari 60’ar cm’lik genişlikte, düşeyde asgari 220 cm yükseklikte baş kurtarma mesafesine sahip engelsiz yürüme alanı düzenlenir.
(16) Yaya kaldırımında, kavşak veya yolun yaya geçitlerine rastlayan bölümlerinde araç yoluna doğru rampa yapılır.
(17) Her bir kaldırım parçasının trafik kotuna indiği ve çıktığı noktalarda ve kaldırımın kesintiye uğradığı her yerde kaldırım rampası yapılması zorunludur.
(18) Kaldırım rampaları yürüme güzergahında taşıt yolundan en kısa şekilde geçecek güzergahta olmalı ve karşılıklı kaldırımlardaki rampalar hareket sürekliliğini sağlamak için birbirlerini karşılamalıdır.
(19) Kaldırımlarda öncelikle üç yöne eğimli rampa yapılır. Üç yöne eğimli rampalar kanatlar hariç genişliği asgari 90 cm, eğimi azami %8 ve kanat eğimi azami %10 olacak şekilde tasarlanır. Kaldırımda rampanın bittiği yerde asgari 90 cm sahanlık bulunması gerekir. Bu alanın 90 cm-122 cm arasında kalması durumunda rampanın kanat eğimi %8 olarak düzenlenir (Ek-1, Şekil-2).
(20) Üç yöne eğimli rampa yapılamaması halinde tek yöne eğimli kaldırım rampaları yapılabilir. Tek yöne eğimli kaldırım rampaları, genişliği asgari 90 cm, eğimi azami %8 olacak şekilde tasarlanır. Tek yöne eğimli rampaların çevresinde, yayaların rampaya dik olarak yaklaşmasını sağlamak amacıyla yürünmez alanlar sağlanması zorunludur (Ek-1, Şekil-3).
(21) Kaldırımın üç yöne veya tek yöne eğimli rampa yapılamayacak kadar dar olması durumunda Ek-1’in Şekil-4’ünde gösterildiği gibi yola paralel kaldırım rampaları tasarlanır.
(22) Kılavuz yüzey uygulanmayan kaldırımlar dahil tüm kaldırımlardaki kaldırım rampalarında, taşıt yoluna çıkmadan 30 cm öncesinde, 60 cm derinliğinde ve rampa genişliğince uyarıcı yüzey uygulanır.
(23) Kaldırımların tanziminde 12/12/2019 tarihli ve 30976 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Bisiklet Yolları Yönetmeliği ve 14/4/2021 tarihli ve 31454 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Elektrikli Skuter Yönetmeliği hükümleri saklıdır.
Yaya yolları