Madde 29 — Devlet hissesi usul ve esasları
MADDE 29 – (1) Devlet hissesi, petrol hakkı sahibi tarafından üretilen petrolden, Kanunun 9 uncu maddesinde belirtilen oranlar ve esaslar çerçevesinde alınır. Devlet hissesi nakden ödenir.
(2) Üzerinden Devlet hissesi alınacak petrol, petrol sanayinde kullanılan usullerle ve ham petrol için varil, doğal gaz için de metreküp birimleriyle ölçülür.
(3) Üzerinden Devlet hissesi alınacak petrol, hak sahibinin kusuru dışında, Genel Müdürlükçe kabul edilen nedenlerle ölçülememiş veya ölçülemeyecek durumdaysa, basınç düşümü, üretim düşümü veya petrol, gaz ve su dengesi ya da diğer sağlıklı ve kabul edilebilir yöntemlerden biriyle veya bu yöntemlerin bir arada uygulanmasıyla tahmin olunur.
(4) Hak sahibinin arama ve işletme sahaları ile ilgili olarak yaptığı arama, geliştirme, üretim faaliyetlerinde, daha çabuk, daha verimli, sonuç olarak daha fazla üretim yapmak amacıyla, aynı veya diğer bir hazne tabakasına enjeksiyon amacıyla yeraltına bastığı, buharlaşma ile zorunlu olarak havaya bıraktığı veya yaktığı petrolden, zayi petrolden ve petrol işlemlerinde kullanılan petrolden Devlet hissesi alınmaz. Devlet hissesi alınmayacak zayi petrol miktarı üretimin binde beşini aşamaz. Ancak petrol hakkı sahibi üretim esnasında, Devletin doğal kaynaklarının iyiniyetle ve en verimli biçimde işletilmesi için petrol sanayinde geçerli önlemleri almak zorundadır. Bu önlemlerin alınmaması nedeniyle kayıp oluştuğu Genel Müdürlükçe tespit edildiği takdirde bu şekilde oluşan zayi petrolden, Devlet hissesi alınır. (Ek cümleler:RG-22/9/2017- 30188) Petrol işlemlerinde kullanılacak petrol için petrol hakkı sahibi tarafından Genel Müdürlüğe önceden başvuru yapılır ve Genel Müdürlüğün uygun görüşü alınır. Petrol hakkı sahibi şirketlerin müştereken sahip olduğu ruhsatlar için başvuru, operatör şirket tarafından yapılır.
(5) Devlet hissesi tahakkuk dönemi bir aydır. Devlet hissesi üretim yapılan her saha için ayrı ayrı tahakkuk ettirilir.
(6) Tahakkuk ettirilecek Devlet hissesi tutarı Devlet hissesi tahakkuk dönemi içinde her arama veya işletme sahasında yapılan üretimin sekizde birinin piyasa fiyatıyla çarpılması suretiyle hesaplanır.
(7) (Değişik:RG-22/9/2017- 30188) Petrol hakkı sahibi, Devlet hissesi beyannamesini üretimin gerçekleştiği ayı takip eden ayın yirminci günü mesai bitimine kadar Genel Müdürlüğe verir. (Ek cümle:RG-19/9/2020-31249) Petrol hakkı sahibi şirketlerin müştereken sahip olduğu ruhsatlarda, hak sahiplerinin aralarında yaptıkları anlaşmaya bağlı olarak Devlet hissesi, ortaklardan biri tarafından beyan edilebilir. Beyannamenin verilmesi üzerine Genel Müdürlükçe tahakkuk fişi düzenlenerek Devlet hissesi tahakkuk ettirilir. Petrol hakkı sahibinin vermesi gereken beyannameyi, yirminci günü mesai bitimine kadar vermemesi durumunda Kanunun 9 uncu maddesinin yedinci fıkrasına göre işlem yapılır.
(8) (Değişik:RG-22/9/2017- 30188) Beyan üzerine yapılan Devlet hissesi tahakkukundan sonra eksik beyan edildiği tespit edilen Devlet hissesi ile süresinde beyan edilmeyen Devlet hissesi artırılarak tarh edilir ve ilgilisine tebliğ edilir. Artırılarak tarh edilen Devlet hissesi tebliğ tarihinden itibaren bir ay içerisinde ödenir. Bu tarhiyatın tebliği üzerine ilgililer Bakana itiraz edebilirler. İtiraz, uyuşmazlığa konu olan tutarın tahsilini durdurmaz. Bakan, otuz gün içinde itirazı haklı bulursa yapılan işlemi düzelttirir.
(9) (Değişik:RG-22/9/2017- 30188) Devlet hissesi, petrol hakkı sahibinin gelir veya kurumlar vergisi yönünden bağlı olduğu vergi dairesine bir defada ödenir. Ödemeye ilişkin belgenin aslı, ödemeyi takiben Genel Müdürlüğe ulaştırılır.
(10) Bakanlığın talebi halinde, Devlet hissesi ayni olarak ödenebilir. Üreticinin tanklarından Devlet hesabına teslim edilecek ham petrol, bu tanklarda altmış günlük bir süre için ücret alınmaksızın depolanır. Bu durumda kuyu başından depolanacak yere kadar yapılacak nakliye masrafları petrol hakkı sahibi şirkete aittir. Bu süreden çok bekletilen petrol için üretici, piyasa fiyatını ödeyerek bu petrole kendisi tasarruf eder. Altmış günlük ücretsiz depolama süresi, petrol hakkı sahibinin petrolün teslime hazır bulundurulduğuna ilişkin bildiriminin Genel Müdürlüğe ulaştığı tarihte başlar.
(11) Devlet hissesi tahsilinde, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümleri uygulanır.
(12) Yeraltı doğal gaz depolama faaliyeti kapsamında;
a) İşletmecinin üretmiş olduğu ya da dışarıdan temin ettiği gazı kendi petrol rezervuarlarında depolama faaliyetleri ile ilgili Genel Müdürlükten izin alır.
b) İşletmeci ilgili sahanın depolama kapasitesini, rezervuar basıncını, rezervuardaki üretilemeyecek gazı, kullanılacak yastık gazını, enjekte edilen ve geri üretim gaz miktarları ile ilgili bilgileri Genel Müdürlüğe bildirir.
c) Yeraltı doğal gaz depolaması için izin alınmış saha araştırma, arama ve üretim faaliyetlerine kapatılır.
ç) Yeraltına depolama amaçlı temin edilen doğal gazın enjekte edilmesi ve geri üretim işlemleri sonucunda rezervuardaki potansiyel gazın üretimini arttırdığı miktar üzerinden ve gazın işlenmesi sonucunda elde edilen ham petrolden de devlet hissesi alınır.
d) İşletmecinin yeraltı doğal gaz depolama faaliyetleri kapsamında açacağı sondajlar ve bu faaliyetler ile ilgili kullanacağı malzeme ve ekipmanlar petrol işlemleri dışında değerlendirilir.
(13) (Değişik:RG-22/9/2017- 30188) Petrol hakkı sahibi, üretim sahasındaki bilgileri Genel Müdürlüğün elektronik ortamda izleyebileceği şekilde gerekli otomasyon sistemini, fizibilite koşullarını dikkate alarak kurmak ve işletmekle yükümlüdür.
(14) Kuyubaşı, kompresör ve jeneratörlere giden hatta ve flare hattına ayrı ayrı ölçüm sayaç cihazları konulması ve elde edilen verilerin aylık olarak Genel Müdürlüğe sunulması zorunludur.