Madde 4 — Tanımlar
MADDE 4-(1) Bu Tebliğde geçen;
a) Az gelişmiş ve cılız tohum: Olgunlaşmamış ve buruşuk tohumları,
b) Baharat: Çeşitli bitkilerin tohum, tomurcuk, çekirdek, meyve, çiçek, kabuk, kök, gövde, rizom, yumru, yaprak, sap, soğan gibi kısımlarının kurutulup; bütün halde ve/veya ufalanması ve/veya öğütülmesi ile elde edilen gıdalara renk, tat, koku ve lezzet vermek için kullanılan ve aşağıda belirtilen ürünleri;
1) Ada çayı: Salvia sericeotomentosa Rech.f., Salvia officinalis L. ve Salvia fruticosa Mill. (Lamiaceae), çalımsı genç bitkilerinin kurutulmuş yapraklarını,
2) Anason: Pimpinella anisum L.(Apiaceae) türüne giren bitkilerin meyvelerini,
3) Ardıç: Juniperus communis L. (Cupressaceae) ağaçlarının, hasat edilerek kurutulmuş meyvelerini,
4) Aspir çiçeği: Carthamus tinctorius L. türüne giren bitkilerin olgunlaşma sonrasında açan ve kurutulan krem, turuncu, beyaz, kırmızı gibi renklerde olabilen çiçeklerini,
5) Biberiye-kuşdili: Rosmarinus officinalis L.(Lamiaceae) türüne giren bitkilerin tekniğine uygun olarak kurutulmuş yapraklarını,
6) Cedvar: Curcuma zedoaria (Christm.) Roscoe (Zingiberaceae) türüne giren otsu çok yıllık bitkilerin tekniğine uygun olarak çıkarılmış ve kurutulmuş rizomunu,
7) Çam fıstığı: Pinus cinsine giren bitkilerin tohumlarının kabuğu sıyrılmış ve zarından temizlenmiş, embriyosu da bulunan endosperm kısmını,
8) Çemen: Trigonella foenum-graecum L.(Fabaceae) türüne giren bitkilerin sarıdan sarımsı kahverengine kadar değişen renklerdeki tekniğine uygun olarak kurutulmuş olgun tohumlarını veya bunların öğütülmüş halini,
9) Çörekotu: Nigella sativa L. ve Nigella damascena L. (Ranunculaceae) türüne giren bitkilerin meyveleri içerisinde oluşan tohumlarını veya bunların öğütülmüş halini,
10) Çörtükotu: Echinophora tenuifolia L. subsp. sibthorpiana (Guss.) Tutin (Apiaceae) bitkilerinin tekniğine uygun olarak kurutulmuş yaprağını,
11) Defne yaprağı: Laurus nobilis L. (Lauraceae) türüne giren bitkilerin tekniğine uygun olarak kurutulmuş yaprağını,
12) Dereotu: Anethum graveolens L. (Apiaceae) bitkilerinin hasat edilerek tekniğine uygun olarak kurutulmuş toprak üstü kısımları ve meyvelerini,
13) Fesleğen: Ocimum basilicum L. (Lamiaceae) türüne giren bitkilerin tam çiçeklenme döneminde hasat edilerek yeşil renge sahipken tekniğine uygun olarak kurutulduktan sonra saplarından ayrılmış yaprak, çiçek ve sürgün uçları karışımını,
14) Frenk kimyonu: Carum carvi L. (Apiaceae) türüne giren bitkilerin tam olgunlaşmadan toplanıp tekniğine uygun olarak kurutulmuş, tohumu andıran meyvelerinin tane veya öğütülmüş halini,
15) Hardal: Brassica nigra (L.) K.Koch, Brassica juncea (L.) Czern., Sinapis alba L. (Brassicaceae) türlerine giren bitkilerin tohumlarını veya öğütülmüş halini,
16) Haşhaş: Papaver somniferum L. (Papaveraceae) türüne giren bitkilerin tekniğine uygun olarak kurutulmuş tohumlarını,
17) Havlıcan: Alpinia officinarum Hance (Zingiberaceae) türüne giren çok yıllık otsu bitkilerin tekniğine uygun olarak çıkarılmış ve hazırlanmış rizomunu,
18) Hindistan cevizi çeşitleri;
i) Hindistan cevizi: Cocos nucifera L. (Arecaceae) türüne giren bitkilerin tam olgunlaşmış meyvelerinin, sert kabuğu ayrıldıktan sonra kalan iç kısımlarının rendelenmiş halini,
ii) Yağı azaltılmış hindistan cevizi: Cocos nucifera L. (Arecaceae) türüne giren bitkilerin tam olgunlaşmış meyvelerinin rendelenmiş ve tekniğine uygun olarak yağı azaltılarak gıda sanayiinde kullanılan, doğrudan tüketiciye sunulmayan halini,
19) Kakule: Elettaria cardamomum L. Maton (Zingiberaceae) türüne giren bitkilerin olgunlaşmaya yakın meyvelerinin tekniğine uygun olarak kurutulmuş halini veya bu meyvelerden ayrılmış tohumlarını,
20) Karabiber çeşitleri;
i) Beyazbiber-Akbiber: Piper nigrum L. (Piperaceae) türüne giren bitkilerin olgunlaştıktan sonra toplanıp tekniğine uygun olarak kurutulmuş ve dış kabukları soyulmuş meyvelerinin tane veya öğütülmüş halini,
ii) Karabiber: Piper nigrum L. (Piperaceae) türüne giren bitkilerin genellikle olgunlaşmadan toplanıp, tekniğine uygun olarak kurutulmuş olan gri, kahverengimsiden koyu kahve veya siyahımsı renge kadar renklerde olabilen, yüzeyleri buruşuk meyvelerinin tane veya öğütülmüş halini,
iii) Yeşil karabiber: Piper nigrum L. (Piperaceae) türüne giren bitkilerin meyvelerinin, yeşil halde toplanıp, kontrollü şartlarda tekniğine uygun olarak kurutulmuş olan, karakteristik yeşil, yeşilimsi veya koyu yeşilimsi renklerde olabilen, yüzeyleri buruşuk tane halini,
21) Karanfil: Eugenia caryophyllata Thunb (Myrtaceae) türüne giren bitkilerin açılmamış çiçek tomurcuklarının tekniğine uygun olarak kurutulmuş tane veya öğütülmüş halini,
i) Ana karanfil: 4 adet içe doğru kıvrık, çanak yaprakları ile sarılmış, yumurta şeklinde kahverengi üzümsü meyvelerini,
ii) Başsız karanfil: Tomurcuk başı kopmuş, sadece sapı kalmış karanfili,
iii) Köker karanfil: Yeterli kurutulmama sebebiyle fermentasyona uğramış soluk kahve renkli beyazımtırak, unlu görünüşlü, buruşuk yüzlü karanfilleri,
22) Kebabiye: Piper cubeba Bojer L. (Piperaceae) bitki meyvelerinin tam olgunlaşmadan önce hasat edilerek kurutulmuş meyveleri,
23) Kekik: Origanum, Thymus, Coridothymus ve Satureja (Lamiaceae) cinslerine giren bitkilerin tekniğine uygun olarak kurutulduktan sonra ufalanarak saplarından ayrılmış yaprak, çiçek ve sürgün uçları karışımını,
24) Kırmızıbiber: Capsicum (Solanaceae) cinsine giren bitkilerin tam olgunlaşmış meyvelerinin tekniğine uygun olarak sapları alınıp parçalandıktan sonra kurutularak elde edilen ürünü;
i) Toz kırmızıbiber: Kırmızıbiberin öğütülerek toz haline getirilmiş, gerektiğinde yemeklik bitkisel sıvı yağ da karıştırılabilen halini,
ii) Pul kırmızıbiber: Kırmızıbiberin su ile tavlanıp, farklı boyutlarda öğütülerek ya da parçalanarak pul haline getirilmiş, yemeklik bitkisel sıvı yağ ve tuz da karıştırılabilen halini,
iii) İpek pul kırmızıbiber: Kırmızıbiberin su ile tavlanıp, farklı boyutlarda öğütülerek ya da parçalanarak pul haline getirilmiş, yemeklik bitkisel sıvı yağ ve tuz da karıştırılabilen, en fazla %2 oranında tohum ve tohum parçaları içerebilen halini,
iv) İsot: Kırmızıbiberin su ile tavlanarak uygun partikül büyüklüğünde kırıcılarda kırılması, 70-80 oC sıcaklıkta 3-12 gün bekletilmesi ve yemeklik bitkisel sıvı yağ ve tuz ilave edilmesiyle elde edilen, kendine özgü, tat, koku, aroma ve kırmızıdan siyaha kadar farklı renklerdeki yarı fermente baharatı,
25) Kırmızı karabiber: Schinus molle L. ve Schinus terebinthifolia Raddi L. türlerine giren bitkilerin meyvelerinin olgunlaşması sonrasında tekniğine uygun olarak kurutulan, kırmızı ve pembenin tonlarında renklerde olan, tane veya öğütülmüş halini,
26) Kimyon: Cuminum cyminum L. (Apiaceae) türüne giren bitkilerin olgunlaştıktan sonra toplanıp tekniğine uygun olarak kurutulan meyvelerinin tane veya öğütülmüş halini,
27) Kişniş: Coriandrum sativum L. (Apiaceae) türüne giren bitkilerin küre şeklindeki sarımsı yeşilden açık kahverengine kadar değişen renklerdeki meyvelerinin tekniğine uygun olarak kurutulmuş veya bunların öğütülmüş halini,
28) Limonotu: Cymbopogon citratus (DC.) Stapf L. (Poaceae) türüne giren bitkilerin tekniğine uygun olarak kurutulmuş yapraklarını,
29) Kuşüzümü: Vitis vinifera L. (Vitaceae) türüne giren ufak taneli üzümlerin yıkanıp, tekniğine uygun olarak kurutulmuş halini,
30) Mahlep: Prunus mahaleb L.(Rosaceae) türüne giren bitkilerin olgunlaşmış meyvelerinin sert çekirdeği kırılarak çıkarılan içinin tane veya öğütülmüş halini,
31) Maydanoz: Petroselinum crispum (Mill.) Fuss bitkilerinin tekniğine uygun olarak kurutulmuş yapraklarının bütün veya ufalanmış veya öğütülmüş halini,
32) Melisa-oğulotu: Melissa officinalis L.(Lamiaceae) bitkilerinin çoğu zaman tam açmamış çiçekli kısımlarla birlikte yapraklarını,
33) Mercanköşk: Origanum majorana L. (Lamiaceae) bitkisinin çoğu zaman tam açmamış çiçekli kısımlarla birlikte yapraklarının tekniğine uygun olarak kurutulduktan sonra ufalanarak saplarından ayrılmış yaprak, çiçek ve sürgün uçları karışımını,
34) Meyankökü: Glycyrrhiza glabra L.(Fabaceae) bitkisine ait rizomların usulüne uygun olarak kurutulması ve parçalanması ile elde edilen halini,
35) Muskat (küçük hintcevizi): Myristica fragrans Houtt (Myristicaceae) türüne giren bitkilerin tohumları/olgun meyvelerinin kurutulmuş etli dokusunu,
36) Nane: Mentha (Lamiaceae) cinsine giren kültür bitkilerinin çiçeklenme döneminde hasat edilen ve tekniğine uygun olarak kurutulmuş yapraklarının saplarından sıyrılıp ufalanmış halini,
37) Reyhan: Ocimum basilicum L. (Lamiaceae) türüne giren bitkilerin olgun döneminde rengi mor iken tekniğine uygun olarak kurutulduktan sonra saplarından ayrılmış yaprak, çiçek ve sürgün uçları karışımını,
38) Rezene: Foeniculum vulgare subsp. vulgarevar. dulce (Apiaceae) cinsine giren bitkilerin olgunlaşmadan yeşil haldeyken toplanmış ve tekniğine uygun olarak kurutulmuş meyvelerinin bütün veya öğütülmüş halini,
39) Safran: Crocus sativus L. (Iridaceae) türüne giren bitkilerin turuncu-kırmızı renkli stigmalarının yağ ve balmumu içermeyecek şekilde tekniğine uygun olarak kurutulmuş halini,
40) Salep: Çiçeklenmesini tamamlamış Orchidaceae familyasına dâhil yumru bağlayan farklı cins ve türlere ait toprak orkidelerinin yumrularının tekniğine uygun olarak temizlenip su veya sütte haşlandıktan sonra kurutulup öğütülmüş veya öğütülmemiş halini,
41) Sarımsak: Allium sativum L. (Alliaceae) türüne ait soğanların tekniğine göre işlenerek kurutulmuş, dilimlenmiş ve öğütülmüş, granüle edilmiş halini,
42) Soğan: Allium cepa L. (Alliaceae) türüne ait soğanların tekniğine göre işlenerek kurutulmuş, dilimlenmiş, öğütülmüş veya granüle edilmiş halini,
43) Sumak: Rhus coriaria L. (Anacardiaceae) türüne giren bitkilerin olgunlaşmış meyvelerinin hasat edilip tekniğine uygun olarak kurutulduktan sonraki bütün halini ya da tuz (ağırlıkça en fazla %6) katılarak öğütülmüş bütün halini veya öğütülmüş meyve kabuklarını,
44) Susam: Sesamum indicum L.(Pedaliaceae) türüne giren bitki tohumlarının tekniğine uygun olarak kurutulmuş halini,
45) Tarçın çeşitleri;
i) Tarçın: Cinnamomum (Lauraceae) cinsine giren bitkilerin, dalları ve genç sürgünlerinin kabuklarından, mantar ve parankima dokusunun sıyrılmasından sonra kalan iç kabuğunun tekniğine uygun olarak kurutularak öğütülmüş halini,
ii) Kasiya tarçın kabuğu: Cinnamomum cassia (L.) J. Presl. (Lauraceae) ağaçlarının genç sürgünlerinin kurutulmuş kabuklarının, kısmen veya tamamen mantar tabakasıyla örtülü ve pürüzlü halini,
iii) Seylan tarçın kabuğu: Cinnamomum zeylanicum Blume’un genç dallarının, soyulmuş kabuklarının, mantar tabakası olmayan ve yüzeyi pürüzsüz halini,
46) Tarhun: Artemisia dracunculus L. (Asteraceae) türüne giren bitkilerin çiçeklenme döneminde hasat edilip tekniğine uygun olarak kurutulmuş ve saplarından sıyrılmış yapraklarını,
47) Vanilya: Vanilla fragrans Ames (Orchidaceae) türlerinin tam olgunlaşmadan toplanıp, diğer bütün baharattan farklı olarak kürleme ile solma noktasına kadar kurutulup enzim etkisi başlatılarak, tekniğine uygun olarak kurutulan ve bekletilen kür edilmiş meyvelerini,
48) Yenibahar: Pimenta officinalis Lindl. türüne giren bitkilerin olgunlaşmış, dolgun, 4,5-9,5 mm çapında, koyu kahverenkli meyvelerinin tekniğine uygun olarak kurutulmuş tane veya öğütülmüş halini,
49) Zahter (karabaş kekik): Thymbra spicata L. türüne giren bitkilerin çiçekli kısımlarla birlikte yapraklarının tekniğine uygun olarak kurutulduktan sonra ufalanarak saplarından ayrılmış yaprak, çiçek ve sürgün uçları karışımını,
50) Zencefil: Zingiber officinale Roscoe (Zingiberaceae) türüne giren bitkilerin, 20 mm’den daha uzun şekilsiz, parçalar halinde bulunan, kabuğu soyulmuş veya soyulmamış olarak, tekniğine uygun şekilde kurutulmuş köksaplarını ve bunların parça veya öğütülmüş halini,
51) Zerdeçal: Curcuma longa L.(Zingiberaceae) türüne giren bitkilerin temizlenip, suda kaynatıldıktan sonra, tekniğine uygun olarak kurutulmuş, koyu sarıdan kahverengimsi ya da koyu turuncuya kadar renk aralığında birincil veya ikincil parmak ve soğan şeklindeki köksaplarının bütün veya öğütülmüş halini,
c) Baharat karışımı: Tekniğine uygun olarak hazırlanmış baharat çeşitlerinin bir araya getirilmesiyle elde edilen karışımı,
ç) Bakanlık: Tarım ve Orman Bakanlığını,
d) Boy özelliği: Her ürün için öğütülmüş baharatın %90’ının geçebileceği elek göz açıklığı değerini,
e) Bozuk tane: Çürümüş, küflenmiş, ezilmiş, topaklanmış, filizlenmiş, kızışmış, nemden bozulmuş, hastalıklı, böcek yenikli taneleri,
f) Hafif tane: İçleri kısmen veya tamamen boş olan karabiber tanelerini,
g) Kırık yaprak: En çok 1/4’ü kopmuş yaprağı,
ğ) Kurutma: (a) bendinde tanımlanan baharatın kullanılan kısımlarının kendine has renk, uçucu yağ gibi özellikleri taşıyacak şekildeki doğal yollarla veya uygun teknolojik metotlarla kurutulması işlemini,
h) Lekeli yaprak: Yüzeyinin 1/5’inden fazlasında çillenme, benek, şerit, adacık ve benzeri görünüşte renk farkları bulunan yaprakları,
ı) Öğütme: Baharatın hazırlanmasında kullanılan bitki veya bitki parçalarının tekniğine uygun olarak temizlenip, kurutulduktan sonra öğütülmesi işlemini,
i) Siyah tane: Dış kabukları tamamen soyulmamış koyu renkli karabiber tanelerini veya tamamen boş olan beyaz biber tanelerini,
j) Şekerlenmiş tane: İçinde veya dışında kolayca fark edilebilen, görünüşünü ve tadını olumsuz yönde etkileyen şeker kristalleri oluşmuş kuş üzümü tanelerini,
k) Yabancı madde: Baharatın hazırlanmasında kullanılan bitki ve bitki parçaları dışında, gözle görülebilen kendisinin istenen kısmından başka her türlü maddeyi,
ifade eder.
Ürün özellikleri