Madde 15 — İşlevsellik testi
MADDE 15- (1) İşlevsellik testi yetkili laboratuvar tarafından yapılır.
(2) İşlevsellik testi, kalibrasyon ve değişkenlik testleri yapılmadan önce SEÖS'ün doğru olarak kurulup kurulmadığını kontrol etmek için yapılır.
(3) Ekstraktif ve ekstraktif olmayan SEÖS için uygulanacak işlevsellik testi Tablo 1'de belirtildiği gibi uygulanır.
Tablo: 1
İşlevsellik Testi
| Yapılacak İşlemler | KGS2 |
a) Görsel ayarlar ve cihaz temizliği;
l) Ölçüm analizörü iç kontrolü ve ısıtma sistemi gibi bileşenlerinin kontrolü,
2) Optik yüzeylerin temizliği,
3) Hava temininde kaçak olup olmadığının kontrolü,
4) Optik yoldaki aksaklıkların kontrolü,
SEÖS'ün kullanım kılavuzundaki bilgilere uygun olarak görsel kontrolleri yapılır.
b) Numune alma sisteminin;
1) Numune alma probu,
2) Gaz şartlandırma sistemi,
3) Pompaları,
4) Tüm bağlantıları,
5) Numune hattı,
6) Güç kaynakları,
7) Filtreleri görsel olarak kontrol edilir.
c) Belgeleme ve kayıtlar;
l) Cihazlarla ilgili her türlü kullanım kitapçığı,
2) Her tür arıza, hata, yapılan işler ve alınan önlemleri yazmak için günlük arıza-bakım defteri,
3) Teknik servis raporları,
4) Bakım, kalibrasyon ve eğitim için yönetim sistemi yöntemleri,
5) Eğitim kayıtları,
6)Bakım, onarım planları,
7) Yapılan kontroller ile ilgili kayıtlar güncel ve ulaşılabilir olacaktır.
ç) Hizmete elverişlilik bakımından;
l) SEÖS'ün bulunduğu noktada çalışmak için yeterli alanın yanında güvenli ve temiz çalışma şartlarının,
2) SEÖS'e kolay ve güvenli ulaşımın,
3) Yeterli miktarlarda referans malzeme, araç ve yedek parça stoğunun,
4) KGS2 ve KGS3 testlerini etkili bir şekilde uygulamak için gerekli şartların sağlanması zorunludur.
d) Sızdırmazlık testi kapsamında, tüm numune alma sisteminin kaçak testi SEÖS kullanım kılavuzlarına uygun olarak yapılır.
e) Sıfır ve span kontrolleri kapsamında;
1) Sıfır ve test gazı kullanılarak sıfır noktası ve span noktası kontrol edilir.
2) Ekstraktif olmayan SEÖS'de sıfır ve span kontrolleri yapılırken, SEÖS'ün ölçüm noktasında yeniden ayarlanması öncesi ve sonrasında ve yeniden kurulmasından sonra baca gazı içermeyen bir referans malzeme kullanılır.
f) Doğrusallık testi kapsamında;
l) Analizörün test sonucunun doğrusallığı, biri sıfır gazı olmak üzere beş adet referans gaz kullanılarak kontrol edilir.
2) Dört farklı yoğunluğa sahip referans gaz ve sıfır gazı doğrulanabilir bir miktara ve kaliteye sahip olmak zorundadır. Gazların sertifikalı olması gerekir.
3) Gazlar, dört farklı gaz silindirinden elde edilebilir veya tek bir gaz yoğunluğuna sahip silindirden kalibre edilmiş bir seyreltme sistemi aracılığıyla farklı yoğunluklarda hazırlanabilir.
4) Cihazların testi, gaz yoğunlukları, emisyon limit değerinin iki katının yaklaşık % 20, % 40, % 60 ve % 80'inde olacak şekilde seçilerek yapılır. Cihazlar, doğrusallık testlerinden önce sıfır gazı verildikten sonra yukarıda belirtilen konsantrasyonlarda gaz testlerinin yapılmasını müteakip sıfır gazının yeniden verilmesi suretiyle kontrol edilir.
5) Doğrusallık testi, saatlik kütlesel debi sınır değeri olup, konsantrasyon için sınır değer bulunmayan parametrelerde cihaz ölçüm aralığının 0, % 20, % 40, % 60, % 80 oranlarına karşılık gelen değerlerde yapılır.
6) Her bir farklı yoğunluktaki gaz cihaza verilir. Ancak her farklı gaz verme aralığı, SEÖS'ün cevap zamanının en az üç katına eşit bir süreden az olamaz.
7) Her bir gaz yoğunluğunda en az üç okuma yapılır. Bu üç okumanın her birinin başlangıcı arasındaki süre, SEÖS'ün cevap süresinin en az dört katı kadar olmak zorundadır.
8) Doğrusallık grafiği, sıfır ile 4 farklı gaz yoğunluğunu ifade eden (y) ile SEÖS okumalarına karşılık gelen (x) arasında oluşturulur. Her bir yoğunluk için SEÖS'de 3 farklı okuma yapılır. Bu okumaların ortalaması alınarak regresyon eğrisi oluşturulur ve sapma hesaplanır.
9) Doğrusalllk testi hesaplamaları, TS EN 14181 standardının Ek B'sine göre yapılır ve belgelenir.
g) Sistemin cevap süresinin kontrolü kapsamında, SEÖS'ün cevap süresi kontrol edilir. Cevap süresi, KGS1 süresince belirlenen ölçüm değerlerini aşamaz.
ğ) Raporlama kapsamında, işlevsel testin sonuçları raporlanır, varsa hatalar kaydedilir.
(4) İşlevsellik test raporunun herhangi bir maddesinde uygunsuzluk tespit edilmesi halinde, SRM'ler ile yapılacak olan paralel ölçümlere geçilmez. İşletme tarafından uygunsuzluğun giderilmesini müteakip SRM'ler ile paralel ölçümlere başlanır.
SRM'ler ile paralel ölçümler