Madde 7 — Genel esaslar
MADDE 7 – (1) Özürlülere yönelik hizmetlerin genel esasları aşağıda belirtilmiştir.
a) Özürlülerin ailesi yanında evde bakımına öncelik verilir.
b) Ailesi olmayan veya ailesi yanında bakımı sağlanamayan özürlülerin merkezlerde bakımı ve rehabilitasyonu, alternatif hizmet modeli olarak sağlanır.
c) Yatılı hizmet veren merkezlerde, merkez hizmet binalarının yeterlilik ve uygunluk durumuna göre; aynı merkezde, farklı özür, yaş ve cinsiyet durumundaki özürlülere de hizmet sunulabilir.
ç) Özürlülerin ihtiyaç duydukları bakım ve rehabilitasyon hizmetlerine ulaşabilmeleri amacıyla, gündüzlü hizmet veren merkezlerde de, fiziki şartların yeterli olması ve gerekli düzenlemelerin yapılması hâlinde, farklı özür, yaş ve cinsiyet grubunda bulunan özürlülere hizmet sunulabilir.
d) Merkezlerde, ruhsal özürlü bireylere hizmet verilebilmesi için ruhsal özürlünün öncelikle Sağlık Bakanlığının ve üniversitelerin ruh sağlığı hastanelerinde veya kliniklerinde tedavi olması, toplu yaşam birimlerinde yaşayabilecek kadar şifa bulması, atak dönemlerinde nasıl hareket edileceğinin belirlenmesi, hastalığının kontrol altına alınması ve belirtilen durumların sağlık raporu ile tespit edilmesi gereklidir.
e) Ruhsal özürlülerin bakımı sürecinde de Sağlık Bakanlığının ve üniversitelerin ruh sağlığı hastanelerinden veya kliniklerinden sürekli destek alınması, tedavilerinin ve kontrollerin düzenli yapılması sağlanır. Ayrıca merkezde psikiyatrist, nörolog gibi uzman tabiplerin desteği ve yönlendirmesi ile merkezin fiziki özellikleri dikkate alınarak bakım ve rehabilitasyon süreci planlanır.
f) Akıl sağlığı problemi yaşayan özürlülere sunulacak hizmetler hususunda il sağlık müdürlükleri, ilçe sağlık grup başkanlıkları ve üniversiteler ile gerekli işbirliği yapılır. Merkezlerde gerek görülmesi hâlinde akıl sağlığı problemi yaşayan özürlülerin güvenliği ve kontrolü için gerekli tedbirlere ilişkin kararlar, koordinasyon ve değerlendirme kurulu tarafından alınır.
g) Kendisine ve çevresine zarar verme durumunda olan özürlülere; acil müdahale, gerekli güvenlik tedbirlerinin alınması, sağlık kuruluşlarına sevk ve takibi konularında, Genel Müdürlük uygulama esaslarını belirleyerek merkezlere bildirir.
ğ) Özürlülerin eğitim, özel eğitim, teknik eğitim, yaygın eğitim ve destek eğitim ihtiyaçları, Millî Eğitim Bakanlığına bağlı resmî ve özel okullar ile özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinde karşılanır.
h) Özürlülerin eğitimi hususunda il ve ilçe millî eğitim müdürlükleri ile gerekli işbirliği yapılır.
ı) Kuruluş müdürlüğünce çalışabilecek durumda olan özürlülerin isimleri ve özür durumları Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının il ve ilçelerde bulunan ilgili birimlerine bildirilir. Bu özürlülerin iş ve meslek edinmelerine ve istihdamlarına yönelik olarak gerekli işbirliği çalışmaları yapılır.
i) Yatılı bakım ve rehabilitasyon merkezlerine, yatılı ve sürekli bakım hizmeti verilmek üzere toplumsal yaşama uyum sağlama ve günlük gereksinimlerini karşılama güçlükleri olan özürlüler kabul edilir.
j) Gündüzlü hizmet veren aile danışma ve rehabilitasyon merkezlerinde, yarım veya tam gün hizmet verilmesi esas alınarak bireysel ve grup çalışmasını içeren rehabilitasyon hizmetleri ile bakım hizmeti birleştirilerek verilir. Ayrıca özürlü bireye sahip ailelere yönelik danışmanlık hizmetleri sunulur.
k) Bu Yönetmelik kapsamında bakım ve rehabilitasyon merkezlerinde bakılan özürlülere bu Yönetmeliğin sağladığı giyim yardımı ve harçlık verilmesi gibi haklar ile 31/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu hükümlerine göre genel sağlık sigortasından sağlık giderlerinin karşılanması hakkından; Genel Müdürlüğün izni ile açılan bakıma muhtaç özürlülere yönelik özel bakım merkezlerine, 30/7/2006 tarihli 26244 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Bakıma Muhtaç Özürlülerin Tesbiti ve Bakım Hizmeti Esaslarının Belirlenmesine İlişkin Yönetmelik çerçevesinde yerleştirilen bakıma muhtaç özürlü bireyler de yararlanır. Giyim yardımı ve harçlık için gerekli ödenek Genel Müdürlük tarafından il müdürlüklerine gönderilir.
l) Geçici ve misafir olarak merkeze kabul edilen özürlüler de merkezde kalan diğer özürlülere verilen tüm haklardan ve hizmetlerden yararlanır.
m) Aile danışma ve rehabilitasyon merkezlerinde, rehabilitasyon hizmetleri grup ortamında ve bakım hizmetini de kapsayacak şekilde verilir. Merkezlerdeki rehabilitasyon hizmetleri Millî Eğitim Bakanlığının özel eğitim ve rehabilitasyon hizmetlerini içermez.
n) Hem yatılı hem de gündüzlü hizmet veren merkezlerin iş ve işlemlerinde “Bakım Rehabilitasyon ve Aile Danışma Merkezi” ibaresi kullanılır.
o) Görme özürlü bireylere dönemler hâlinde rehabilitasyon hizmeti verilen merkezlere on beş ve üzeri yaş grubundaki görme özürlüler kabul edilir.
ö) Özürlülerin toplum içinde bakım ve rehabilitasyonu amacıyla merkeze bağlı ek ünite veya birimler Genel Müdürlüğün onayı ile açılabilir. Bu durumda ek ünite veya birimin tüm ihtiyaçları merkez tarafından karşılanır. Ayrıca ek ünite veya birimlerin çalışma esas ve usulleri Genel Müdürlükçe belirlenir.