Madde 42 — Köy Tüzel Kişiliğinin Sona Ermesi Halinde Köyün Hak ve Alacakları

Madde 42 - Aşağıda belirtilen nedenlerle köy hukukî varlığının sona er­mesi halinde köy tüzel kişiliğinin hak ve alacakları;

A) Genel hayata etkili afetler sebebiyle âfet bölgesindeki bir köyün tamamen kaldırılarak başka yerlere toplu veya dağıtılarak yerleştirilmesi halinde:

1 - Köyün eski yerleşim yerinden tamamen kaldırılarak topluca başka bir yere yerleştirilmesi, aynı köy sınırları içinde yapılmış ise, köy tüzel kişiliğinin hak ve borçları, adı değişse bile, yeni yerleşim yerindeki köy tüzel kişiliğine,

2 - Köyün dağıtılarak başka yerlere yerleştirilmesi halinde, köylülerin kul­lanma ve yararlanmasına terk edilen ve esasen Hazinenin hüküm ve tasarrufu al­tında bulunan mer'a, yaylak ve kışlaklar, köy hukukî varlığının sona ermesiyle, Hazineye,

3 - Devlet veya özel idare bütçeleri ile eğitim, sağlık, tarım ve ekonomik amaçlarla köyde meydana getirilen tesislerden kullanılmayacak hale getirilen arsa niteliğine dönüşmüş olan binalarla hasar görmemiş binaların mülkiyeti tesis edil­dikleri bütçelere göre Hazine veya Özel idareye,

4 - Kamu hizmetlerinde kullanılan namazgah, mezarlık, 'yunak, köy odası, köy bütçesinden veya yardımlarla yapılan cami, okul, sağlık evi ve benzeri tesis­lerin mülkiyeti ise, tüzel kişiliğin sona ermesi ile sahipsiz mal niteliğinde oldu­ğundan, Hazineye,

5 - Tüzel kişiliği sona eren köye ait ve özel hukuka konu diğer hak ve alacakları, Danıştay Genel Kurulunca kabul edilen Mülkiye Dairesinin 11/7/1932

tarihli ve 1905/1892 sayılı istişarî karan uyarınca konuya ilişkin açık bir hüküm bulunmaması sebebiyle, hukukî varlığı sona eren köy ile aynı nitelikteki komşu köye veya kasabaya veyahut yakınında köy ve kasaba bulunmaması halinde, köye dönük hizmetleri bulunan il Özel idaresine,

Geçer.

Hukukî varlığı sona eren köye ait hak ve alacakların yukarıda belirtilen ma­halli idarelerden hangisine geçeceği il idare kurulu kararı ile belirlenir.

B) Orman içinde ve kenarında bulunan ve bulundukları yerlerde kalkındırılmalarının imkânsız olduğu anlaşılan ve daha üretken bir hale getirilmeleri ama­cıyla kendi istek ve muvaffakatları üzerine başka yerlere kaldırılmalarına Bakan­lar Kurulunca Karar verilen köylere ait taşınmaz mal bedelleri sahiplerine ödene­rek geride bıraktıkları taşınmaz mallar orman kavramı ve kapsamı içine girer.

Bir iç iskân konusu olan bu nakil ve yer değiştirmelerde;

1 - Köyün dağınık veya topluca başka bir yere yerleştirilmesi halinde, mül­kiyeti esasen Hazineye ait olan mer'a, yaylak ve kışlaklar ile namazgah, mezarlık ve yunak gibi gayrimenkuller Hazineye intikâl ederek orman kavramı içine girer.

2 - Köyün topluca başka bir yere yerleştirilmesi durumunda, alacak ve borç­ları yeni yerleşim bölgesindeki köy tüzel kişiliğine geçer. Fertler ve aileler dağı­nık bir şekilde başka başka yerlere yerleştirilmişlerse (A) fıkrasının 5 numaralı bendi uyarınca işlem yapılır.

C) Ekonomik ve sosyal nedenlerle bulundukları yerleşim yerlerini terk ede­rek ekonomik odak ve yol kavşaklarına fiilen yerleşilmesi halinde;

1 - Bu yerleşme topluca yapılmışsa (A) fıkrasının (1) numaralı bendi,

2 - Fertler ve aileler dağınık bir biçimde başka başka yerlere yerleştirilmiş­lerse, (A) fıkrasının (2-5) numaralı bentleri, gereğince işlem yapılır.

D) Baraj veya büyük sanayi tesisleri için arazileri kamulaştırılan köylerde, kişilerin özel mülkiyetine ait gayrimenkullerin değerleri ilgililerine ödenerek köylülerin toplu veya dağınık olarak başka yerlere yerleştirilmelerinde;

1 - Bu yerleşme topluca yapılmışsa, (A) fıkrasının (1) numaralı bendi,

2 - Fertler ve aileler dağınık bir biçimde, başka başka yerlere yerleştirilmiş­lerse (A) fıkrasının (2-5) numaralı bendleri gereğince işlem yapılır.

Gerçek ve Tüzel Kişilerin Hak ve Alacakları

Madde 43 - Köy tüzel kişiliğinin kaldırılmasında, köy tüzel kişiliği tarafından hukuken geçerli bir mukaveleye dayanmak kaydı ile, gerçek ve tüzel kişiler enine tesis edilen haklar tespit edilen süre sonuna kadar devam eder.