Madde 5 — Kotaların tespiti ve tahsisi
MADDE 5- (1) Sakaroz kökenli ve diğer şekerler için ayrı ayrı olmak üzere, şeker türlerine göre ülke ve şirket kotaları, her yıl en geç 30 Haziran tarihine kadar, takip eden pazarlama yılı için tespit ve tahsis edilir. Kotalar, beşer yıllık dönemler veya dönemsel olarak belirlenir.
(2) NBŞ için belirlenecek toplam A kotası, ülke toplam A kotasının % 5’ini geçemez. Cumhurbaşkanı, bu oranı % 50’sine kadar artırmaya, % 50’sine kadar eksiltmeye yetkilidir.
(3) Her pazarlama yılında, bir sonraki pazarlama yılının kota tahsisine ilişkin hazırlık çalışmaları Başkanlıkça yürütülerek Bakanlık tarafından Cumhurbaşkanlığına sunulur.
(4) Ülke toplam kotaları, aşağıdaki durumlar dikkate alınarak belirlenir:
a) Yurt içi şeker talebi,
b) Yurt içi şeker satış miktarı,
c) Ülke şeker üretim kapasitesi,
ç) Şeker stok durumu,
d) Nüfus artışı,
e) Dış ticaret bilgileri,
f) Şeker tüketimini etkileyen diğer unsurlar.
(5) Ülke toplam kotaları içerisinde şirketlere tahsis edilecek A kotaları, aşağıdaki hususlar dikkate alınarak belirlenir:
a) Sakaroz kökenli şekerler için şirketlere tahsis edilecek A kotası; son üç pazarlama yılındaki ortalama fiili A kotası üretimlerinin, ülke toplam A kotası üretimi içindeki oranları esas alınarak hesaplanır.
b) NBŞ için şirketlere tahsis edilecek A kotası; son üç pazarlama yılındaki ortalama A kotası yurt içi satış miktarlarının, ülke toplam A kotası yurt içi satış miktarları içindeki oranları esas alınarak hesaplanır.
c) Sakaroz kökenli şekerler ve NBŞ için şirketlere tahsis edilecek A kotası miktarları kotaya esas kapasiteyi aşıyorsa, aşan bu miktar, yıllık üretim kapasitesinin altında kota miktarına sahip şirketlere, kendi şeker türündeki ülke atıl kapasitesi içerisindeki oranı esas alınarak dağıtılır.
(6) B kotaları aşağıdaki hususlar dikkate alınarak belirlenir:
a) Sakaroz kökenli şekerler dışındaki şekerler için B kotası belirlenmez.
b) Ülke toplam B kotası, yurt içi arzı emniyete almak ve şeker ticaretinde spekülatif hareketleri önlemek amacıyla ülkenin on beş günlük toplam yurt içi şeker ihtiyacından az olmamak kaydıyla ülke toplam A kotasının belli bir oranında tespit edilir.
c) Tespit edilen ülke toplam B kotası oranı, şirketlerin A kotasıyla çarpılmak suretiyle her bir şirketin B kotası belirlenir.
(7) Hesaplamalarda tama iblağ açısından A kotasında 100 ton, B kotasında 10 tonun altındaki değerler göz ardı edilerek şirketler için A ve B kotaları belirlenebilir.
(8) Kota temin etmek suretiyle ilk kez üretim yapacak fabrikaların kotaları aşağıdaki şekilde hesaplanır:
a) İlk kez kota tahsis edilecek fabrikaların toplam kotaya esas kapasitesi ile daha önce kota tahsis edilmiş kendi şeker türündeki fabrikaların toplam kotaya esas kapasitesi bir bütün olarak değerlendirilir.
b) Ülke toplam A kotası, hesaplanan toplam kotaya esas kapasiteye bölünerek bir oran tespit edilir.
c) Ortaya çıkan bu oran ile yeni kurulan fabrikaların kotaya esas kapasitesi çarpılmak suretiyle yeni kurulan fabrikanın kotası tespit edilir.
ç) İlk kota tahsisinden itibaren üç pazarlama yılı tamamlanıncaya kadar bu yöntem uygulanır.
d) Bu fıkra hükümleri çerçevesinde hesaplanan miktar, ülke toplam A kotasından çıkarıldıktan sonra diğer şirket kotaları kalan miktar üzerinden hesaplanır.
(9) C şekeri üretimi ihtiyari olup, Cumhurbaşkanı C şekeri için kota belirlemez. Ancak Bakanlık, gerekli görülmesi halinde ihracata yönelik C şekeri üretimine ilişkin düzenlemeler yapabilir.
Yeni fabrika kurulması ve kapasite artırımı