Madde 10 — Elektriksel korumalar
MADDE 10-(1) DC barası kısa devresi durumunda; batarya sigortası/kesicisi ile doğrultucu çıkışında yer alan DC kesicileri koordinasyonlu açma işlemi gerçekleştirecek şekilde koordine edilir. Batarya sigortasının/kesicisinin, doğrultucu DC çıkış kesicisinden daha erken açmasına izin verilmez. Doğrultucu akım limitleme özelliği ile doğrultucu DC çıkışı kesicisi arasında; akım limitleme özelliğini önceleyen bir koordinasyon yer alır. Akım limitleme özelliğine ait sınırlar geçildiğinde doğrultucu DC çıkışı devre anahtarı açılır.
(2) Doğrultucu AC tarafında meydana gelebilecek bir kısa devre durumunda, doğrultucu AC kesicisi devreyi keserek DC sistemi tarafını ayırır. DC branşmanlarında meydana gelebilecek kısa devre durumlarında öncelikle branşman sigortasının/kesicisinin devreyi keserek, problemli branşmanı izole etmesi gerekir. Doğrultucu dâhili arıza ve kısa devrelerinde, doğrultucu AC kesicisi devreyi keserek DC sistemini izole eder.
(3) DC sistemlerinin azami ve asgari kısa devre akımları hesaplanır. Azami kısa devre akımı senaryoları bataryanın ve doğrultucunun DC barasını müşterek beslediği durumu kapsar. Branşmanlara ait asgari kısa devre analizleri, bataryaların neredeyse tükenme noktasında olduğu senaryoyu içerir. Koruma cihazlarının hassasiyetleri belirlenirken doğrultucuların ve invertörlerin sınırlı kısa devre akım kaynağı olmaları dikkate alınır.
(4) DC doğrultucu paneli baraları ile ana dağıtım paneli baraları arasındaki ana +/- hatlar ve batarya kutuplarından ana dağıtım paneline ulaşan ana +/- hatlar ayrı ayrı kondüitler içerisinde taşınır. DC ana dağıtım paneli içerisinde de +/- hatlar arasında bariyer tesis edilir.
(5) Batarya önlerinde bulunan sigortaların/kesicilerin dayanımı, yük çevrimi içerisinde en yüksek akımın çekildiği periyottaki akım değerinden büyük olmalıdır. Sigorta/kesici kesme akımı değeri, bağlı hatları koruyacak şekilde seçilir ve sürekli olarak izlenir.
(6) DC sistemlerinin teşkilinde kullanılan DC baraları ve manuel devre kesme gereçlerinin elektriksel dayanımı, sistem içerisinde hesaplanan en yüksek kısa devre akımına uygun seçilir. DC sistemleri dâhilinde yer alan sigortalar/kesiciler bataryanın tükenme noktasında ortaya çıkan arıza akımlarını da açabilecek hassasiyette belirlenir. DC hat/kablo kesit ve amperaj değerleri olası en yüksek akım değerine göre seçilir.
(7) DC sistemlerinin koruma koordinasyonunda kullanılan akım-zaman eğrileri, ekipmanın DC karakteristiğini içerir.
(8) Doğrultucu akım limitleme özelliği, DC barasında bulunan yüklerin üretici kataloglarında bildirilen ani akımları sınırlandıramaz.
(9) Aksi gerekçelendirilip Kurum tarafından kabul edilmediği sürece doğrultucular ters akım korumasına sahip olacak şekilde seçilir. Kullanılacak doğrultucuların tristör veya izole kapılı bipolar transistör (IGBT) teknolojilerinden hangisine sahip olduğu belirtilir.
(10) Doğrultuculara dair dâhili ve harici aşırı gerilim korumaları için alınan tedbirler açıklanır.
(11) DC barası statik ve dinamik gerilim toleransı, yüklerin karakteristikleri dikkate alınarak belirlenir.
(12) DC sistemlerinin aşırı gerilim korumaları, motor kalkışı veya yük atma gibi gerilim seviyesinde anlık değişimlere sebep olan geçici etkilerle istenmeyen açma/kapamalara sebebiyet vermeyecek şekilde tasarımlanır.
(13) Her doğrultucu, AC güç sistemindeki geçici dalgalanmalardan DC beslemesini ve DC güç sistemindeki geçici dalgalanmalardan AC beslemesini koruyacak şekilde tasarımlanır. Doğrultucu girişinde ve çıkışında yer alan aşırı gerilim korumaları, DC barası tarafından enerjilendirilen invertör girişlerinde elektrik kesintisine sebebiyet vermeyecek şekilde tesis edilir. Doğrultucu AC kısmından DC sistemlerine ulaşabilecek aşırı gerilim etkileri, öncelikle doğrultucu AC kısmında bertaraf edilir. Doğrultucu AC ve DC kısımlarında yer alan aşırı gerilim korumaları hakkında ayar noktaları da dâhil olmak üzere teknik bilgi sunulur. DC sistemlerinin aşırı gerilim korumaları, sistemlerde tatbik edilecek farklı şarj modlarıyla uyumlu olacak şekilde belirlenir. DC sistemlerinin gerilim korumalarında ana elemanlar ve branşmanlar arasında koordinasyon sağlanır.
(14) DC sistemlerinde kullanılan kablolar, sistem azami voltajına dayanacak şekilde belirlenir. DC sistemlerinin tüm koruma ekipmanı, kullanıldıkları sistemin azami sistem işletme voltaj seviyesine ve bu azami sistem voltajında ortaya çıkan azami kısa devre akımlarını kesme kapasitesine sahip olacak şekilde belirlenir.
(15) Topraksız DC sistemlerinde, doğrultucuların şasesi de dâhil olmak üzere DC yüklerinin şasesi topraklanır. Bu gereçler şase topraklama geriliminin yıldırım veya anahtarlama gibi sebeplerle yükselmesine karşı tedbiren DC (+) → toprak veya DC (-) → toprak yönlerinde en az 2 kV’luk dayanıma sahip olacak yeterlikte seçilir. Topraksız DC güç sistemleri için toprak izleme sistemi sağlanır ve bu sistem toprak empedansının herhangi bir arızaya neden olabilecek bir değerin altına düşmesinden önce alarm verecek şekilde tasarımlanır.
(16) İnvertör DC tarafında aşırı gerilim koruması kullanılması durumunda, bu korumanın devreyi doğrultucu AC ve DC aşırı gerilim korumalarından daha erken kesmemesi sağlanır.
(17) DC sistemlerinin doğrultucu harmoniklerine dair alınacak önlemler belirlenir. Doğrultucular bataryalarına ve diğer DC yüklerine enerji sağlarken uygun DC ripple değerlerini sağlar. Kuruluş, doğrultucu DC tarafında takip edeceği harmonik sınırlandırmasında, bir endüstriyel standardı veya normatif kılavuzu esas alır ve bu düzenlemeyi tasarıma esas dokümanlar listesine ekler.
(18) DC sistemleriyle arayüz teşkil eden alçak gerilim baralarının işletme modlarına ilişkin yeterli senaryo seti için farklı frekanslarda ve toplam harmonik distorsiyon analizlerinin yapılması esastır. Doğrultucular sebebiyle acil durum güç sistemi alçak gerilim AC kısmında meydana gelen harmonik kaynaklı enerji kalitesi problemlerine karşı alınan önlemler belirtilir. Harmonik distorsiyon analizi hususunda alternatifi gerekçelendirilerek önerilmediği sürece Kurumun kabul ettiği standartlar IEEE Std. 519-2014 ve TS EN IEC 62040-3’tür.
(19) Her bir DC çıkış bağlantısı ile toprak arasındaki yalıtım direnci, üretici tarafından belirlenecek bir değerden büyük veya ona eşit olacak şekilde tasarımlanır.
Yerleşim, iklimlendirme ve hidrojen salımı kontrolü