Madde 14 — İnsan kaynaklı olay kategorileri
MADDE 14 – (1) Belirlenen tesis veya faaliyetler ile içerdiği tehlikenin kaynağına ilişkin gerekli tüm bilgiler derlenerek, tesis veya faaliyete ilişkin olarak meydana gelebilecek tehlikeli olaylar, bunların yaratabileceği olası tehlikeler ve santrale etkileri belirlenir. Belirleme esnasında aşağıdaki olay kategorileri gözönüne alınır:
a) Patlamalar: Güçlü patlayıcılar, cephaneler, kimyasallar veya sıvı ve gaz yakıtlar gibi patlayıcı malzemelerin üretildiği, depolandığı, kullanıldığı veya taşındığı tesis ve faaliyetler için patlama kazaları dikkate alınır. Patlamanın hava basınç dalgası etkisinin yanı sıra, yer sarsıntısı yaratma, zemin kayması veya çökmesine yol açma ile tehlikeli duman, gaz ve toz bulutları oluşturma etkileri de dikkate alınır.
b) Yanıcı gaz bulutlarının oluşması sonrası gecikmiş ateşlenme: İçerdiği maddeler nedeniyle sıvı veya gaz yanıcıların herhangi bir nedenle salımı olasılığı olan tesis ve faaliyetler için yanıcı gaz bulutlarının oluşması dikkate alınır. Değerlendirme sırasında, ani bir patlamanın oluşmadığı varsayılarak en kötü meteorolojik koşullar altında santrale ulaşabilecek gaz bulutunun büyüklüğü ve gaz konsantrasyonları belirlenir. Bulutun santrale doğru hareket edeceği ve santrale ulaşarak santral içi veya dışında yanacağı veya patlayacağı varsayılır.
c) Zehirli ve boğucu kimyasallar ile radyoaktif maddelerin yayılması: Nükleer güç santrali sahası içinde yer alan depolama tesisleri ile yakındaki sabit veya hareketli kaynaklardan klor gibi zehirli veya boğucu özelliğe sahip kimyasalların doğrudan yayılmasını içeren olaylar ve radyoaktif maddelerin salımına neden olabilecek aynı sahada kurulu diğer ünitelerdeki kazalar dikkate alınır. Kontrol odasında kalınabilirliğin değerlendirilebilmesi için, çeşitli meteorolojik koşulları dikkate alan bir konsantrasyon dağılımı belirlenir.
ç) Yangınlar: Yakındaki endüstriyel, kimyasal ve depolama tesislerinde, petrol ve gaz boru hatlarında çıkan yangınlar, çalı ve orman yangınları ile taşımacılık kazaları nedeniyle oluşan yangınların yüksek ısı akılarına ve yanıcı olmayan gaz veya kimyasalları taşıyan bulutların oluşmasına yol açabileceği varsayılır. Bu yangınların diğer yangınları da başlatabileceği göz önüne alınır. Kontrol odasında kalınabilirliğin ve çevresel koşullardan etkilenebilecek güvenlikle ilgili ekipmanların işletilebilirliğinin değerlendirilebilmesi için, çeşitli meteorolojik koşulları dikkate alan bir yanıcı olmayan madde konsantrasyon dağılımı belirlenir.
d) Nükleer güç santralinin su alma yapılarına çarpmalar: Yakınında su yoluyla taşımacılığın yapıldığı santral sahaları için, farklı büyüklük ve tipte taşıma araçlarının herhangi bir nedenle santralin su alma yapılarına çarpması durumu gözönüne alınır. Çarpma sırasında veya sonrasında oluşabilecek yangın veya patlamalar da dikkate alınır. Olay sonrası, ek bir soğutma suyu kaynağına ihtiyaç olup olmadığı belirlenir.
e) Nükleer santrale çarpmalar: Uçak veya füze çarpması gibi doğrudan çarpmaların yanı sıra yüksek enerjide dönen ekipmanlara sahip tesislerden fırlayan ekipman parçaları ile yakındaki diğer tesis veya faaliyetler sırasında meydana gelen patlama gibi bir olay sonucunda sahaya erişebilecek misillerin santralin güvenlik açısından önemli yapı, sistem ve bileşenlerine zarar verebileceği gözönüne alınır. Çarpmanın doğrudan etkisinin yanısıra, çarpma sırasında veya sonrasında oluşabilecek yangın veya patlamalar da dikkate alınır. Saha içine uçak çarpma olasılığı belirlenirken bölgedeki askeri ve sivil hava trafiği ve havaalanlarına iniş-kalkış sırasında oluşabilecek çarpmalar dikkate alınır.
f) Sıvı veya katı maddelerin yayılması: Aşındırıcı, dondurucu, tıkayıcı veya pıhtılaştırıcı sıvı veya katıların tesadüfen yayılması sonrası santralin su alma yapıları ile diğer önemli sistemlerinin içine girme veya karışma ihtimali dikkate alınır. Olay nedeniyle santralin soğutma sistemlerinin tıkanıp tıkanmayacağı veya zarar görüp görmeyeceği belirlenir.
g) Eddy akımlarının veya elektromanyetik girişimlerin oluşması: Bazı tesislerin Eddy akımları yaratarak santralde topraklama problemine ve yeraltındaki metal bileşenlerin korozyonuna yol açması veya radyo, televizyon ve telefon yayın ağları gibi tesislerin normal veya anormal bir durumda elektromanyetik girişim oluşturarak santralin güvenliği açısından önemli elektrik ekipmanlarını bozması durumu dikkate alınır.
Tasarıma esas insan kaynaklı dış olayların belirlenmesi