Madde 20 — Denetim faaliyetleri ile bu faaliyetler sonucunda düzenlenecek raporlar ve yapılacak işlemler
MADDE 20 –(1) Teftiş, inceleme ve soruşturma şeklinde ortaya konan denetim faaliyetlerinin iradi dayanağı Bakanın emri veya onayıdır.
(2) Denetim faaliyetleri, bir ihbar, şikâyet, talep veya gerek üzerine ortaya çıkabilir ve planlı denetim faaliyetleri ve plansız denetim faaliyetleri şeklinde gerçekleşir. Planlı denetim faaliyetleri her takvim yılından önce hazırlanan ve o takvim yılında hangi denetime tabi birimlerin denetleneceğini ortaya koyan ve Bakan onayını veya emrini müteakip icra edilmeye başlanan denetim faaliyetleridir. Planlı denetim faaliyetleri teftiş şeklinde icra edilir. Plansız denetim faaliyetleri ise önceden bir takvime bağlanmaksızın Bakanın emir veya onay vermesi üzerine teftiş, inceleme ve soruşturma şeklinde icra edilebilen denetim faaliyetleridir.
(3) Teftiş, denetime tabi birimlerin faaliyet, hesap ve işlemlerinin örnekleme yöntemiyle denetlenmesidir. Denetime tabi birimlerin faaliyet, hesap ve işlemleri bir seferde bir bütünlük içerisinde denetlenebileceği gibi fonksiyonel ya da bölümsel açıdan yıllara sari olarak da denetlenebilir. Teftiş faaliyeti sonucunda teftiş raporu düzenlenir.
(4) İnceleme, denetime tabi birimlerin veya bu birimlerdeki görevlilerin faaliyet, hesap ve işlemlerinden belli bazılarının özellikle bir ihbar ya da şikayete bağlı olarak ayrıntılı denetlenmesidir. Ön inceleme; incelemenin özel bir hali olup, 2/12/1999 tarihli ve 4483 sayılı Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerinin Yargılanması Hakkında Kanun hükümlerine göre yapılır. İnceleme faaliyeti sonucunda inceleme raporu, ön inceleme faaliyeti sonucunda ön inceleme raporu düzenlenir.
(5) Soruşturma, denetime tabi birimlerdeki görevlilerin ve varsa üçüncü kişilerin Türk Ceza Kanununa, Askerî Ceza Kanununa veya ceza hükmü taşıyan özel kanunlara göre suç sayılan ve genel hükümlere göre soruşturulup kovuşturulacak eylemleriyle disiplin suçu niteliğindeki tutum ve eylemlerinin denetlenmesidir. Soruşturma faaliyeti sonucunda soruşturma raporu düzenlenir. Soruşturma raporu, denetime tabi birimlerdeki görevlilerin ve varsa üçüncü kişilerin ceza ve disiplin hukuku açısından sorumluluğunu ve haklarında uygulanabilecek ceza ile alınabilecek idari tedbir ve kararları ortaya koyar.
(6) İnceleme ve soruşturma faaliyetleri genel olarak iç içe olup Bakan tarafından aksi emredilmedikçe ya da olayın kendisi sadece inceleme yapılmasını gerekli kılmıyorsa onay “incelenmesi ve gerekirse soruşturulması” şeklinde alınır. Yapılan inceleme sonucunda konunun soruşturmalık bir boyutu ortaya çıkmazsa düzenlenecek rapor, inceleme raporu, soruşturmalık boyutu veya boyutları ortaya çıkarsa soruşturma raporu olur.
(7) Hesap teftişi, teftişin özel bir hali olup Bakanlık teşkilatı ile Genelkurmay Başkanlığı ve kuvvet komutanlıkları bünyesinde bulunan teftişe tabi birlik ve kurumların yıllık hesap ve işlemleri ile bütçe uygulamasına ait işlemlerinin denetlenmesidir. Hesap teftişinde, bir önceki bütçe veya takvim yılından devreden, teftişi yapılan bütçe veya takvim yılında giren, teftişi yapılan bütçe veya takvim yılında çıkan, bir sonraki bütçe veya takvim yılına devreden mal, para ve diğer her çeşit kıymetin kayıt ve belgesinin mevzuata uygunluğu ile bunların yeri, depolama şekli, miktarı ve niteliği yıllık teftiş programına göre kontrol edilir ve sonucunda hesap teftiş raporu düzenlenir.
(8) Askeri iş teftişi, teftişin özel bir hali olup, iş ve sosyal güvenlik mevzuatı çerçevesinde askerî işyerleriyle ilgili yapılan teftiş ve denetimi ifade eder ve sonucunda askeri iş teftiş raporu düzenlenir.
(9) Denetleme ve değerlendirme, teftişin özel bir hali olup, denetime tabi birimlerin askeri usullerle denetimini ifade eder ve sonucunda denetleme ve değerlendirme raporu düzenlenir.
(10) Bu maddede yer verilen raporlar; tespit, görüş ve teklifler açısından açık, tekrardan uzak, anlaşılır ve yazım kurallarına uygun olmalı, teftiş, inceleme ve soruşturma sonucu elde edilen maddi ve hukuki delillere dayandırılmalıdır. Söz konusu raporlar, bir nüshası Başkanlıktaki dosyasına konulmak ve diğer nüshaları ilgili birimlere gönderilmek üzere yeterli sayıda düzenlenir. Raporun her sayfası müfettişlik mührü ile mühürlenip paraflanır, son sayfası müfettiş tarafından imzalanır, rapor ekleri ise sadece mühürlenir. Ayrıca, Başkanlıkça uygun görülmesi ve elektronik olarak imzalanması halinde rapor ve ekleri elektronik ortamda düzenlenip sunulabilir.
(11) Müfettişler tarafından düzenlenen raporlar, Başkanlıkça usul ve esas bakımından değerlendirildikten sonra işleme konur.
(12) Tuğgeneral/tuğamiral rütbesi ve üstü rütbedeki asker ve rütbe denkliği bunlara eşit sivil görevliler ile rütbe denkliği bulunmayan genel müdür ve genel müdür yardımcısı, kurum başkanı ve yardımcısı ve benzeri görevlerde bulunanlar hakkında adli ve/veya idari işlem öngören raporlar ile Başkanlıkça Bakanlık Makamına sunulması gerekli görülen raporlar Bakanın onayına sunulur.
(13) Tekemmül etmiş raporlardan yapılacak işlem bulunmadığı anlaşılanlar ile ilgili merci ve makamlara gönderilmesinde fayda görülmeyenler Başkanlıkça saklıya alınır diğerleri ilgili birimlere gönderilir ve sonuçları aynı birimler aracılığıyla takip edilir.
(14) Başkanlığa intikal eden ihbar ve şikayetlerle ilgili Başkan gerek görmesi halinde bir ön araştırma yaptırabilir ve sonucuna göre Bakanlık Makamından incelenip soruşturulması için onay alınıp alınmamasına karar verebilir.