Madde 194 — Hesabın niteliği
MADDE 194- (1) Haklar hesabı, bedeli karşılığı edinilen hukuki tasarruflar ile belirli alanlarda tanınan kullanma ve yararlanma gibi hak ve yetkiler dolayısıyla yapılan ve ekonomik değer taşıyan harcamaların izlenmesi için kullanılır.
Hesabın işleyişi
MADDE 195- (Değişik:RG-24/2/2018-30342)(2)
(1) Haklar hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir:
a) Borç
1) Bütçeye gider kaydıyla edinilen haklar bir taraftan bu hesaba borç, kesintiler ilgili hesaba, ödenecek tutar 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabı, 325-Nakit Talep ve Tahsisleri Hesabı veya ilgili diğer hesaplara alacak; diğer taraftan 830-Bütçe Giderleri Hesabına borç, 835-Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.
2) Bu Yönetmeliğin yürürlük tarihinden önce mevcut olup, hesaplarda yer almayan haklardan envanteri yapılanlar tespit edilen değerleri üzerinden bu hesaba borç, 500-Net Değer Hesabına alacak kaydedilir.
3) Kurum alacaklarına karşılık alınan haklar, intikale esas değerleri üzerinden bir taraftan bu hesaba borç, ilgili hesaplara alacak; diğer taraftan 805-Gelir Yansıtma Hesabına borç, 800-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak kaydedilir.
4) Bedelsiz olarak intikal eden haklar tespit edilen değerleri üzerinden bu hesaba borç, şartlı bağış ve yardım olarak edinilenler ilgisine göre 380-Gelecek Aylara Ait Gelirler Hesabı ya da 480-Gelecek Yıllara Ait Gelirler Hesabına, diğerleri 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.
5) (Mülga:RG-23/2/2024-32469)(10)
6) Haklar hesabında kayıtlı haklardan aynı muhasebe biriminden hizmet alan genel bütçe kapsamındaki farklı kamu idareleri arasında bedelsiz olarak devredilenler, devir alan kamu idaresi adına kayıtlı değerleri üzerinden bu hesaba borç, 600-Gelirler Hesabına alacak, varlığa ilişkin ayrılmış amortisman tutarları 630-Giderler Hesabına borç, 268-Birikmiş Amortismanlar ve Değer Düşüklüğü Karşılığı Hesabına alacak kaydedilir.
7) Haklar hesabında kayıtlı haklardan genel bütçe kapsamındaki farklı muhasebe birimlerinden hizmet alan farklı kamu idareleri arasında bedelsiz olarak devredilenler, devir alan muhasebe birimince kayıtlı değerleri üzerinden bu hesaba borç, 600-Gelirler Hesabına alacak, varlığa ilişkin ayrılmış amortisman tutarları 630-Giderler Hesabına borç, 268-Birikmiş Amortismanlar ve Değer Düşüklüğü Karşılığı Hesabına alacak kaydedilir.
8) (Değişik:RG-23/2/2024-32469)(10) Haklar hesabında kayıtlı haklardan genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri ile diğer kamu idarelerinin harcama birimleri arasında bedelsiz olarak devredilenler, devir alan muhasebe birimince kayıtlı değerleri üzerinden bu hesaba borç, 511-Birimler Arası İşlemler Hesabına alacak, varlığa ilişkin ayrılmış amortisman tutarları 511-Birimler Arası İşlemler Hesabına borç, 268-Birikmiş Amortismanlar ve Değer Düşüklüğü Karşılığı Hesabına alacak kaydedilir.
9) Haklar hesabında kayıtlı tutarların yıl sonunda enflasyon düzeltmesine tabi tutulması sonucu varlığın değerinde ortaya çıkan artışlar bu hesaba borç, 698-Enflasyon Düzeltmesi Hesabına alacak kaydedilir.
b) Alacak
1) Satılan hakların, bir taraftan kayıtlı değeri bu hesaba, satış bedeli ile net değeri arasındaki olumlu fark 600-Gelirler Hesabına alacak, satış bedeli 100-Kasa Hesabı veya 102-Banka Hesabı ya da ilgili diğer hesaplara, ayrılmış olan amortisman tutarları 268-Birikmiş Amortismanlar ve Değer Düşüklüğü Karşılığı Hesabına, satış bedeli ile net değeri arasındaki olumsuz fark 630-Giderler Hesabına borç; diğer taraftan satış bedeli 800-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak, 805-Gelir Yansıtma Hesabına borç kaydedilir.
2) Genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerinde genel bütçe dışı idare veya kuruluşlara, kapsama dâhil diğer kamu idarelerince diğer idare veya kuruluşlara bedelsiz olarak devredilen haklar, kayıtlı değerleri üzerinden bu hesaba alacak, ayrılmış olan amortisman tutarı 268-Birikmiş Amortismanlar ve Değer Düşüklüğü Karşılığı Hesabına, kalanı 630-Giderler Hesabına borç kaydedilir.
3) (Mülga:RG-23/2/2024-32469)(10)
4) Haklar hesabında kayıtlı haklardan aynı muhasebe biriminden hizmet alan genel bütçe kapsamındaki farklı kamu idareleri arasında bedelsiz olarak devredilenler, devreden kamu idaresi adına kayıtlı değerleri üzerinden bu hesaba alacak, 630-Giderler Hesabına borç, varlığa ilişkin ayrılmış amortisman tutarları 600-Gelirler Hesabına alacak, 268-Birikmiş Amortismanlar ve Değer Düşüklüğü Karşılığı Hesabına borç kaydedilir.
5) Haklar hesabında kayıtlı haklardan farklı muhasebe birimlerinden hizmet alan genel bütçe kapsamındaki farklı kamu idareleri arasında bedelsiz olarak devredilenler, devreden muhasebe birimince kayıtlı değerleri üzerinden bu hesaba alacak, 630-Giderler Hesabına borç, varlığa ilişkin ayrılmış amortisman tutarları 600-Gelirler Hesabına alacak, 268-Birikmiş Amortismanlar ve Değer Düşüklüğü Karşılığı Hesabına borç kaydedilir.
6) (Değişik:RG-23/2/2024-32469)(10) Haklar hesabında kayıtlı haklardan genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri ile diğer kamu idarelerinin harcama birimleri arasında bedelsiz olarak devredilenler, devreden muhasebe birimince kayıtlı değerleri üzerinden bu hesaba alacak, 511-Birimler Arası İşlemler Hesabına borç, varlığa ilişkin ayrılmış amortisman tutarları 511-Birimler Arası İşlemler Hesabına alacak, 268-Birikmiş Amortismanlar ve Değer Düşüklüğü Karşılığı Hesabına borç kaydedilir.
7) Ortadan kalkan haklar kayıtlı değerleri üzerinden bu hesaba alacak, ayrılmış olan amortisman tutarı 268-Birikmiş Amortismanlar ve Değer Düşüklüğü Karşılığı Hesabına, gelirler hesabına aktarılmamış gelecek aylara ya da yıllara ait gelirler hesaplarında yer alan tutarlar ilgili hesaplara borç kaydedilir.
263 Ürün ve teknoloji geliştirme giderleri hesabı
Hesabın niteliği