Madde 7 — Koku emisyonu oluşturan bazı tesisler için hükümler
MADDE 7 – (1) Aşağıda belirtilen tesisler için bu maddede belirtilen esaslara uyulması gereklidir.
a) Kesimhaneler:
1) Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden sonra; yeni tesislerin mevcut veya planlanmış en yakın yerleşim alanına uzaklığının en az 500 m olması gerekir. Eğer yüksek kokulu atık gaz filtre edilerek koku problemi gideriliyorsa, asgari uzaklık belirlenen değerin altında olabilir.
2) Koku oluşturabilecek kesimhane yan ürünleri kapalı konteyner veya odalar içinde tutulur, soğuk ortamda depolanır.
3) Üretim tesislerinden, hayvansal yan ürünlerinin veya artıklarının işlenerek depolandığı tesislerden kaynaklanan koku yayan maddeleri içeren atık gazlar toplanır ve bir atık gaz temizleme tesisine gönderilir veya emisyon azaltımı için eşdeğer tedbirler uygulanır.
4) Büyükbaş ve küçükbaş kesimhanelerinde sıvı gübrenin, mevzuatta belirtilen deşarj kriterlerini sağlaması durumunda, sıvı gübrenin depolanmasına dair hüküm hariç olmak üzere, (b) bendinde belirtilen diğer hususlar yerine getirilir.
b) Kümesler ve ahırlar:
1) Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden sonra yeni tesislerin yerleşim alanına olan asgari uzaklığı, dokuzuncu fıkrada yer alan Asgari Mesafe Eğrisi grafiğinden belirlenen değerin altında olamaz. Şayet yüksek kokulu atık gaz filtre edilerek koku problemi gideriliyorsa, asgari uzaklık belirlenen değerin altında olabilir.
2) Tam bir temizlik ve kuruluk sağlanır.
3) Koku giderme ünitelerine sahip havalandırma sistemi bulunur.
4) Katı dışkılar için sızdırmaz bir depolama platformu yapılır ve depolamadan kaynaklanarak çevreyi rahatsız edecek sorunlar giderilir (koku veya sinek gibi).
5) Kümes ve ahır ile sıvı dışkı kanalları ve konteynerleri arasında koku önleyici tedbirler alınır.
6) Sıvı dışkılar, sızdırmaz alanlar ve kapalı kanallardan geçirilerek ahırların dışında kapalı konteynerlerde veya eşdeğer emisyon azaltma tedbirleri alınmış yerlerde depolanır.
7) Sıvı ve katı dışkıların öncelikle uygun şekilde bertarafı sağlanır. Bununla beraber; bertarafı için uygun koşullar sağlanamadığında, kullanılacak dışkının depo kapasitesi olarak en az üç aylık miktar dikkate alınarak belirlenir. Bu maddelerin değerlendirilme yerleri ve süreleri ile kompostlama, kurutma veya atık gaz tesisleri gibi uygun tesislerde işleme tabi tutulma durumu dikkate alınarak, yetkili merci tarafından artırılabilir veya azaltılabilir.
8) Canlı hayvan kütlesi 0-50 GV arasında olan tesisler için asgari mesafe şartı aranmaz.
9) Asgari Mesafe Eğrisi aşağıdaki şekildedir. Üstteki eğri, kümes hayvanları için geçerli olan asgari mesafe eğrisini, alttaki ise büyükbaş ve küçükbaş hayvanlar için geçerli olan eğriyi gösterir.
10) Büyükbaş/küçükbaş hayvanları cinsinden, hayvan yeri sayısını canlı hayvan kütlesine dönüştürme faktörleri aşağıda gösterilmiştir. Barındırma yönteminden büyük ölçüde farklı üretim yöntemleri için ortalama münferit hayvan kütlesi (büyükbaş/küçükbaş hayvan cinsinden) münferit olarak tespit edilebilir.
| Hayvan Cinsi(Büyükbaş/Küçükbaş Hayvanlar) | Ortalama Münferit Hayvan Kütlesi |
| 1. Yüklü ya da yüksüz dişi | 0,30 |
| 2. 10 kg’a kadar yavrulu dişi | 0,40 |
| 3. Yetiştirilen yavru (25 kg’a kadar) | 0,03 |
| 4. Genç dişi (90 kg’a kadar) | 0,12 |
| 5. Besi hayvanları (110 kg’a kadar) | 0,13 |
| 6. Besi hayvanları (120 kg’a kadar) | 0,15 |
*1 GV (büyükbaş/küçük baş hayvan birimi) = 500 kg canlı hayvan
11) Kümes hayvanları cinsinden, hayvan yeri sayısını canlı hayvan kütlesine dönüştürme faktörleri aşağıda belirtilmiştir.
| Hayvan Cinsi(Kümes Hayvanları) | Ortalama Münferit Hayvan Kütlesi |
| Yumurtlayan kümes hayvanları | 0,0034 |
| Genç kümes hayvanları (18. Haftaya kadar) | 0,0014 |
| 35 güne kadar besi piliçleri | 0,0015 |
| 49 güne kadar besi piliçleri | 0,0024 |
| Yetiştirilen pekin ördekleri(3. Haftaya kadar) | 0,0013 |
| Besi pekin ördekleri (7. haftaya kadar) | 0,0038 |
| Yetiştirilen uçan ördek (3. Haftaya kadar) | 0,0012 |
| Besi uçan ördeği (10. Haftaya kadar) | 0,0050 |
| Yetiştirilen hindi (6. Haftaya kadar) | 0,0022 |
| Besi hindisi, dişi kanatlılar (16. haftaya kadar) | 0,0125 |
| Besi hindisi, erkek kanatlılar (21. haftaya kadar) | 0,0222 |
c) Hayvan yağlarının eritildiği tesislerde keskin kokulu maddeler;
1) Kokunun oluşabileceği depolama sahaları da dahil işleme tesisleri kapalı odalarda tutulur.
2) İşleme tesislerinin yanı sıra bu odaların da atık gazları toplanır.
3) Koku oluşması beklenen ham madde ve ara ürünler kapalı konteynerlerde veya odalarda depolanır ve soğutulur.
4) Koku yayan maddeleri içeren atık gazlar toplanır ve bir atık gaz temizleme tesisine gönderilir veya emisyon azaltımı için eşdeğer tedbirler uygulanır.
ç) Et ve balık ürünlerinin tütsülendiği tesislerde keskin kokulu maddeler;
1) Tütsüleme fırınlarının atık gazları toplanır ve bir atık gaz temizleme tesisine gönderilir veya emisyon azaltımı için eşdeğer tedbirler uygulanır.
d) Jelatin, post tutkalı, deri tutkalı veya kemik tutkalı üreten tesisler; kesimhane yan ürünü kemikleri, hayvan kılları, tüyleri, boynuz, tırnak veya kanlarından hayvan yemi veya gübresi veya teknik yağların üretildiği tesisler; muamele edilmemiş hayvan kıllarının depolandığı veya işlendiği tesisler; muamele edilmemiş kemiklerin depolandığı tesisler ve hayvan cesetlerinin bertaraf edildiği tesisler ile bu tesislerde bertaraf edilmesi için hayvan cesetleri veya hayvan ürünleri parçalarının toplandığı veya depolandığı tesislerde keskin kokulu maddeler:
1) Koku oluşması beklenen depolama sahaları da dâhil işleme tesisleri kapalı odalar içine yerleştirilir.
2) İşleme tesislerinin atık gazları ile bu odalardaki hava toplanır.
3) Koku oluşması beklenen ham madde ve ara ürünler kapalı konteynerlerde veya odalarda depolanır ve soğutulur.
4) Koku yayan maddeleri içeren atık gazlar toplanır ve bir atık gaz temizleme tesisine gönderilir veya emisyon azaltımı için eşdeğer tedbirler uygulanır.
e) Gübre (tezek) kurutma tesislerinde keskin kokulu maddeler:
1) Koku oluşması beklenen depolama sahaları da dâhil işleme tesisleri kapalı odalar içine yerleştirilir; işletme tesislerinin atık gazları ile içerideki hava toplanır ve bir atık gaz temizleme tesisine beslenir.
f) Düzenli depolama tesislerinde:
1) Düzenli depolama tesislerinde depolanan atıkların üzerine günlük ara örtü tabakası yerleştirilir.
2) Biyobozunur atıkları kabul eden tüm düzenli depolama tesislerinde gaz toplama sistemi kurulur, doğrudan veya işlenerek enerji üretiminde kullanılır. Elde edilen depo gazının, enerji üretiminde kullanılmasının ekonomik olmaması halinde depo gazı meşalelerde yakılır.
Koku emisyonu azaltımı için teknikler