Madde 21 — Kullanım bedeli
MADDE 21 – (Değişik:RG-23/5/2012-28301)
(1) Kullanım bedelinin başlangıç tarihi kesin tahsis (Ek ibare:RG-24/7/2020-31195) yazısının tebliğ tarihidir. Kullanım bedeli, Hazineye gelir yazılmak üzere bu tarihten itibaren yıllık olarak hesaplanıp peşin olarak ilgili muhasebe birimine yatırılır.
a) Kesin tahsisi yapılan taşınmazların ilk yıl kullanım bedeli, toplam yatırım maliyetinin binde beşidir. Termal ve kış turizmi amaçlı tesislerde (Ek ibare:RG-25/9/2018-30546) ve ayrıca, (Değişik ibare:RG-26/10/2019-30930) kırsal ve sağlık turizmi ile nitelikli spor tesisi (Değişik ibare:RG-28/9/2024-32676) tahsislerinde bu oran, toplam yatırım maliyetinin binde iki buçuğudur. Ancak bu bedeller, 5084 sayılı Yatırımların ve İstihdamın Teşviki ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunun 2 nci maddesi kapsamında kalan illerde yapılacak yatırımlar için yüzde elli indirimli uygulanır. Müteakip yıllar için kullanım bedelleri, bir önceki yıl kullanım bedelinin (Değişik ibare:RG-26/2/2019-30698) Türkiye İstatistik Kurumunca yayımlanan Tüketici Fiyat Endeksi oranı (TÜFE – oniki aylık ortalamalara göre yüzde değişim oranı) (2) kadar arttırılması suretiyle hesaplanır ve tahsil edilir. Bu bentte belirtilen indirimlere ilave olarak, termal ve kış turizmi amaçlı tahsislerde (Ek ibare:RG-25/9/2018-30546) ve ayrıca, (Değişik ibare:RG-26/10/2019-30930) kırsal ve sağlık turizmi ile nitelikli spor tesisi (Değişik ibare:RG-28/9/2024-32676) tahsislerinde; ilk yıl kullanım bedeli ile sözleşme hükümleri gereğince belirlenen ikinci ve üçüncü yıl kullanım bedelleri yüzde yetmiş indirim uygulanarak tahsil edilir.
b) Tesisin işletmeye açılmasından sonra toplam yıllık işletme hasılatı üzerinden Hazinece yüzde bir oranında pay alınır. Termal ve kış turizmi amaçlı tahsisler ile tescilli taşınmaz kültür varlıkları ve korunma alanlarının tahsislerinde (Ek ibare:RG-25/9/2018-30546) ve ayrıca, (Değişik ibare:RG-26/10/2019-30930) kırsal ve sağlık turizmi ile nitelikli spor tesisi (Değişik ibare:RG-28/9/2024-32676) tahsislerinde bu oran binde beştir. Ancak, 5084 sayılı Yatırımların ve İstihdamın Teşviki ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunun 2 nci maddesi kapsamında kalan illerde yapılacak yatırımlar için bu oran yüzde elli indirimli uygulanır. İşletme hasılatı; işletmenin esas faaliyetleri çerçevesinde satılan mal veya hizmetler karşılığında alınan ya da tahakkuk ettirilen her türlü bedellerle, vade ve kur farkları, faiz ve kira gelirleri ile diğer gelirlerden oluşur ve tek düzen muhasebe sistemindeki gelir tablosunda yer alan net satışlar, diğer faaliyetlerden olağan gelir ve kârlar ile olağan dışı gelir ve kârların toplamı üzerinden tespit edilir. Yıllık işletme hasılatını gösteren mali tablolar 1/6/1989 tarihli ve 3568 sayılı (Değişik ibare:RG-30/12/2016-29934) Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanununa göre yetkili kılınanlara tasdik ettirilerek en geç bilanço dönemini takip eden Mayıs ayı sonuna kadar ilgili Defterdarlık/Malmüdürlüğüne verilir ve işletme hasılatından alınacak pay ilgili Defterdarlık/Malmüdürlüğüne yatırılır. Ayrıca, tesislerin tamamının veya bir kısmının işletmeciliğinin üçüncü kişi veya kuruluşlara kiraya verilmesi halinde, kiraya veren kira bedeli üzerinden, kiracı/kiracılar ise, kiraya verene ödedikleri kira bedeli mahsup edildikten sonra kalan yıllık işletme hasılatı üzerinden Hazineye yüzde bir oranında pay öderler. Termal ve kış turizmi amaçlı tahsisler ile tescilli taşınmaz kültür varlıkları ve korunma alanlarının tahsislerinde (Ek ibare:RG-25/9/2018-30546) ve ayrıca, (Değişik ibare:RG-26/10/2019-30930) kırsal ve sağlık turizmi ile nitelikli spor tesisi (Değişik ibare:RG-28/9/2024-32676) tahsislerinde bu oran binde beştir. Ancak, 5084 sayılı Yatırımların ve İstihdamın Teşviki ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunun 2 nci maddesi kapsamında kalan illerde yapılacak yatırımlar için bu oran yüzde elli indirimli uygulanır.
c) Tahsis edilen taşınmazın orman arazisi olması halinde; (Değişik ibare:RG-30/12/2016-29934) 13/6/2012 tarihli ve 28322 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Orman Köylülerinin Kalkındırılmalarının Desteklenmesi Faaliyetlerine İlişkin Yönetmelikte belirtilen esas ve usullere göre bütçeye gelir kaydedilmek ve bir defaya mahsus olmak üzere Orman Köylüleri Kalkındırma Geliri alınır. Orman Köylüleri Kalkındırma Geliri proje toplam bedelinin orman sahasına isabet eden kısmının yüzde üçüdür. Ayrıca tesiste tür, sınıf ve kapasite değişikliğinin (Değişik ibare:RG-25/9/2018-30546) uygun görüldüğü tarihteki birim maliyetlere göre hesaplanacak bedel ile yine aynı yıl birim maliyetleri esas alınarak önceki tür, sınıf ve kapasiteye göre hesaplanan bedel arasındaki farkın yüzde üçü alınır. Yeni bedelin önceki bedelden düşük olması halinde iade yapılmaz.
(2) Ana yatırımcıya yapılacak tahsislerde Bakanlıkça belgelendirilemeyen ancak kabul edilen imar planında bulunan diğer kullanımlardan alınacak bedeller kesin tahsise ilişkin alınacak Arazi Tahsis Komisyon kararında belirlenir.
(3) Bu Yönetmeliğin 12 nci maddesindeki istisnadan yararlanarak ilansız ek alan tahsisi yapılanlar için ilk yıl kullanım bedeli ve hasılat payları, ek alanın, ek alan dahil toplam alana oranlanması sonucunda bulunan ve ek alana isabet eden kapasite üzerinden hesaplanır. Ancak, asıl alanın, ilgili bakanlıklarca yapılan kesin izin, kesin tahsis ve üst hakkı tesisi işlemiyle yatırımcıya tahsis edilmiş olması ve sözleşmesinde hasılat payı alınacağına ilişkin hüküm bulunması halinde; ek alan üzerindeki tesislerin hasılatı da asıl alana dâhil edilir ve ek alan için ayrıca hasılat payı alınmaz.
(4) Turizm yatırımı veya işletmesi belgeli tesiste meydana gelen tür ve sınıf değişikliklerinde, değişikliğin uygun görüldüğü tarih itibariyle yılı birim maliyetler üzerinden yeni kullanım bedeli; kapasite artışlarında ise, değişikliğin uygun görüldüğü tarih itibariyle, artan kapasite için yılı birim maliyetler üzerinden ek kullanım bedeli tespit edilir. (Ek cümleler:RG-28/9/2024-32676) Ancak tesiste izinsiz olarak yapıldığı tespit edilen kapasite artışlarında, izinsiz olarak kullanılan dönem için belirlenecek ek kullanım bedeli, bu fıkra uyarınca belirlenecek ek kullanım bedelinin on katıdır. İzinsiz olarak kullanılan dönem için bu fıkra uyarınca bedel alınması kesin tahsisin iptal edilmesine engel teşkil etmez.
(5) Tespit edilen yeni veya ek bedeller, yatırımcı tarafından tebliğ tarihinden itibaren (Değişik ibare:RG-30/12/2016-29934) bir ay içerisinde ilgili muhasebe birimine peşin olarak ödenir.
(6) Tesisin (Değişik ibare:RG-26/10/2019-30930) türünün değiştirilmesi ya da sınıfı veya kapasitesinin düşürülmesi halinde kullanım bedellerinde herhangi bir indirime gidilmez. (Ek cümleler:RG-1/7/2026-33297) Ancak, konaklama amaçlı yapılan tahsislerde yatırımcı tarafından kesin tahsise esas yatak kapasitesinin en az yüzde on oranında düşürülmesinin talep edilmesi ve bu talebin uygun görülmesi halinde, kullanım bedelleri uygun görülen kapasite üzerinden yeniden belirlenir. Yeni kullanım bedeli resmî senet ve/veya sözleşmede değişiklik yapıldığı tarihten itibaren geçerli olur. Kullanım bedelleri bu şekilde yeniden belirlenen kesin tahsislerin yatak kapasitesinin tekrar artırılmasının talep edilmesi halinde dördüncü fıkra ile 26 ncı maddenin birinci fıkrası hükümleri uygulanır.
(7) Kullanım bedellerinin iki yıl üst üste ve yatırımcıya ödeme için verilecek (Değişik ibare:RG-30/12/2016-29934) bir aylık süre içinde ödenmemesi halinde kesin tahsis ve tapuya tescil edilen irtifak hakkı iptal edilerek hak tapudan terkin edilir. Bu durumda arazi üzerindeki her tür yapı ve tesis bedelsiz olarak Hazineye intikal eder. Yatırımcı, bunlar için herhangi bir hak ve bedel talep edemez.
Yapıların tahsisinde bedel