Madde 13 — Piyasa ekonomisi iddiasına ilişkin değerlendirmeler
MADDE 13 – (1) Yönetmeliğin ek 1 inci maddesi hükmü uyarınca, piyasa ekonomisi uygulamayan ülkelerden yapılan ithalata yönelik damping soruşturmalarında, ilgili ülkedeki soruşturmaya tabi üreticilerin soruşturma konusu ürünün üretiminde ve satışında bahse konu maddede belirtilen ölçütler çerçevesinde piyasa ekonomisi koşullarının geçerli olduğunu yeterli delillerle göstermesi halinde bu üreticiler için normal değerin tespitinde Yönetmeliğin 5 inci maddesi; aksi durumda ise Yönetmeliğin 7 nci maddesi uygulanmaktadır.
(2) Bu itibarla, soruşturma kapsamında işbirliğinde bulunan ÇHC’de yerleşik Hengli, Billion, Deli ve Guxiandao firmaları piyasa ekonomisi koşullarında faaliyet gösterdiklerini öne sürerek kendileri için normal değerin tespitinde Yönetmeliğin 5 inci maddesinin uygulanmasını talep etmişlerdir.
(3) ÇHC’de yerleşik işbirliğinde bulunan diğer firmalar ise piyasa ekonomisi şartlarında faaliyet göstermediklerini fakat soruşturma döneminde Türkiye’ye gerçekleştirdikleri ihracatın miktar ve değerleri dikkate alınarak kendileri için bireysel damping marjı hesaplanmasını talep etmişlerdir.
(4) Piyasa ekonomisi koşullarında faaliyet gösterdiğini iddia eden firmalar için yapılan değerlendirmede öncelikle adı geçen firmaların tabi olduğu Ticaret Kanunu, İş Kanunu, Eşya Kanunu, İflas Kanunu ve Muhasebe Kanunu incelenmiştir.
(5) Gerçekleştirilen inceleme neticesinde;
a) 31/10/1999 tarihli Muhasebe Kanununun 8 inci (1 inci fıkra) ve 36 ncı maddelerinde (2 nci fıkra);
b) 27/8/2006 tarihli İflas Kanununun 76 ncı (2,3,7,8 ve 9 uncu fıkraları); 89 uncu (2 nci fıkra) maddelerinde;
c) 16/03/2007 tarihli Eşya Kanununun 22 nci, 43 üncü, 45 inci, 48 inci, 53 üncü, 58 inci, 119 uncu, 209 uncu ve 246 ncı maddelerinde;
d) 5/07/1994 tarihli ve 28 numaralı İş Kanununun 9 uncu, 44 üncü, 46 ncı (2 nci fıkra), 48 inci (1 inci fıkra) ve 106 ncı maddelerinde;
e) 27/10/2005 tarihli Ticaret Kanununun 19 uncu, 65 ila 71 inci maddeleri ile 214 üncü maddesinde;
ÇHC’nin merkez ve taşra otoritelerine verilen yetkiler çerçevesinde şekillenen iş ortamında Yönetmeliğin ek 1 inci maddesinin birinci fıkrasının (d) ve (e) bentlerinde ifade edilen unsurların oluşmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
(6) Buna ilaveten, yapılan reformlara rağmen Hukou veya Huji olarak bilinen daimi ikamet izin siteminin halen yürürlükte olduğu ve ÇHC merkezi ve yerel idaresinin üretimin temel girdilerinden biri olan işgücünün serbest dolaşımını kısıtladığı ve işçi ücretlerinin piyasa koşullarında oluşmasını engellediği tespit edilmiştir. Hukou sisteminde son dönemde yapılan reformların mevcut sistemi tam olarak ortadan kaldırmadığı, buna karşılık sistemin işleyişine ilişkin yetkilerin bir kısmının merkezi idareden yerel otoritelere devredildiği ve uygulamada işgücü üzerindeki baskının devam ettiği anlaşılmaktadır.
(7) Öte yandan, ÇHC’de arazi mülkiyeti kollektif olup devlet tarafından idare edilmekte ve özel mülkiyete izin verilmemektedir. Sınırlı olan arazi kullanım hakları devlet tarafından belirli aralıklarla firmalara verilmekte ancak bu hakların kullanımı yine devlet iznine tabi olmaktadır. Piyasa ekonomisi talebinde bulunan Hengli ve Billion firmalarının tesislerinin bulunduğu arazilerin kendilerine ait olmayıp bu arazilerin kullanım haklarına sahip oldukları ancak söz konusu kullanım haklarına ilişkin fiyatlamanın ve amortismanın nasıl belirlendiğinin şeffaf olmadığı görülmüştür. Nitekim bu firmaların araziye ilişkin muhasebe kayıtlarını “maddi olmayan varlıklar” kalemi altında tutmakta oldukları tespit edilmiştir. Bu kapsamda devletin temel üretim girdilerinden biri olan arazi üzerinde mutlak söz sahibi olduğu ve dolayısıyla üretimin temel girdilerinden birisi olan arazinin değerinin piyasa koşullarında oluşmadığı anlaşılmaktadır.
(8) Tüm bu değerlendirmeler ışığında, adı geçen firmaların piyasa ekonomisi koşulları altında faaliyet gösterdikleri iddiası kabul edilmemiş, bu nedenle bu firmalar için normal değerin tespitinde Yönetmeliğin 7 nci maddesi hükmüne uygun olarak oluşturulmuş normal değer yöntemine başvurulmuştur.
Oluşturulmuş normal değer