Madde 48 — Yerli üretim dalının ekonomik göstergeleri
MADDE 48 – (1) Sübvansiyonlu ithalatın yerli üretim dalının ekonomik göstergelerinde yarattığı etkinin görülebilmesi amacıyla bahse konu ekonomik göstergeler yerli üretim dalının üretime başladığı 2005 yılı ile 2007 yılı arasındaki dönem için incelenmiştir. Yerli üretim dalı 2005 yılının tamamında üretim yapmadığı için, karşılaştırma yapılabilmesini teminen 2005 yılının verileri tüm yıla oranlanmıştır.
(2) Öte yandan, eğilimin sağlıklı bir şekilde incelenmesi amacıyla Yeni Türk Lirası bazındaki veriler yıllık ortalama ÜFE kullanılarak enflasyondan arındırılmıştır. Geçici önlem aşamasında yapılan hesaplamalarda kullanılan ÜFE değerinde nümerik bir hata olduğu tespit edilmiş, bu durum göz önüne alınarak gerekli düzeltmeler yapılmıştır.
a. Üretim
(1) Yerli üretim dalının üretim miktar verileri incelendiğinde üretimin başladığı 2005 yılında 100 olarak kabul edilen üretim miktarının 2006 yılında 203’e yükseldiği, 2007 yılında ise 449 olarak gerçekleştiği görülmektedir. Üretim verileri incelendiğinde 2005 yılında yeni başlayan üretimin deneme mahiyetinde olduğu, miktarın bu nedenle diğer dönemlere göre düşük olduğu gözlenmektedir. İlerleyen dönemlerde ise yerli üretim dalının üretim ölçeğini arttırmaya başladığı, buna bağlı olarak üretim miktarının da istikrarlı bir şekilde arttığı görülmektedir.
b) Satışlar
(1) Yerli üretim dalının yurt içi satış miktar endeksi 2005 yılında 100 olarak kabul edildiğinde 2006 yılında 1.211’e, 2007 yılında ise 2.130’a yükselmiştir. Bu ciddi artışın en önemli nedeni 2005 yılında gerçekleştirilen üretime oranla satış miktarının çok düşük kalması, ilerleyen dönemlerde ise artan üretime paralel olarak yurt içi piyasadan daha fazla pay alınması gösterilebilir. Nitekim 2005 yılında gerçekleştirilen az miktarda üretimin büyük bölümü stoklarda kalmış, satış miktarı çok düşük seviyede gerçekleşmiştir. İlerleyen dönemlerde ise üretimin giderek artan bir bölümü yurt içi piyasada satılabilmiştir.
c) İhracat
(1) Yerli üretim dalının ihracat miktar endeksi incelendiğinde 2005 yılında 100 olan endeksin 2006 yılında 292’ye, 2007 yılında ise 1.113’e yükseldiği gözlenmektedir.
ç) Yurtiçi Fiyatlar
(1)Yerli üretim dalının yurt içi ağırlıklı ortalama birim fiyatları da incelenmiştir. Buna göre 2005 yılında 100 olarak kabul edilen endeksin, 2006 yılında 88’e 2007 yılında ise 81’e gerilediği görülmektedir.
d) Pazar Payı
(1) Ekonomik göstergeleri incelenen yerli üreticinin üretime başladığı 2005 yılındaki üretimi daha çok deneme mahiyetinde olduğundan, yurt içi satışları da düşük seyretmiş, dolayısıyla 2005 yılında yurt içi pazar payı ihmal edilebilir düzeyde gerçekleşmiştir. 2006 yılından itibaren üretim ve satış miktarının artmasıyla beraber pazar payında da artış başlamıştır. Buna karşılık 2007 yılında bir önceki yıla göre pazar payında bir gerileme olduğu da tespit edilmiştir. Yeni kurulan ve maliyetlerini önemli ölçüde düşüren yerli üreticinin pazar payındaki kayıp dikkat çekici bir unsurdur.
e) Stoklar
(1) Yerli üretim dalının stok miktar endeksi incelendiğinde 2005 yılında 100 olan endeksin 2006 yılında 52’ye gerilediği, 2007 yılında ise 68 olarak gerçekleştiği görülmektedir.
f) Kapasite ve Kapasite Kullanım Oranı (KKO)
(1) Yerli üretim dalının üretim kapasite miktar endeksi incelenen dönemde değişmemiştir. Bununla beraber KKO üretimdeki istikrarlı artışa paralel olarak yükselmiştir. 2005 yılında 100 olarak kabul edilen KKO endeksi 2006 yılında 203’e, 2007 yılında ise 449’a yükselmiştir. Bununla beraber, bu hızlı artışın temel nedeni üretimin başladığı yıl olan 2005 yılında kurulu kapasitenin çok düşük bir oranının kullanılmasıdır. 2005 yılındaki üretim faaliyeti daha çok deneme mahiyetinde gerçekleştiğinden izleyen dönemlerde KKO’nında görülen artış 2005 yılına göre nispi bir artışı ifade etmektedir.
g) İstihdam
(1) Yerli üretim dalının istihdam verileri incelendiğinde artan üretim miktarına paralel bir istihdam seviyesi artışı gözlenmemektedir. Nitekim 2005 yılı için 100 olarak kabul edilen istihdam endeksi 2006 ve 2007 yıllarında 90’a gerilemiştir.
ğ) Ücretler
(1) Yerli üretim dalı için geçerli olan ücret endeksi 2005 yılı 100 olarak kabul edildiğinde 2006 yılında 95’e gerilemiş, 2007 yılında ise 96 olarak gerçekleşmiştir.
h) Verimlilik
(1) Yerli üretim dalının artan üretim miktarı ve 2005 yılına oranla düşen istihdam seviyesine bağlı olarak verimliliğinin arttığı gözlenmektedir. Nitekim 2005 yılında 100 olarak kabul edilen verimlilik endeksinin 2006 yılında 678’e, 2007 yılında ise 1.503’e yükseldiği görülmektedir.
(2) Verimlilik endeksinde 2005 yılından sonra görülen ciddi artış 2005 yılındaki üretimin düşük düzeyde gerçekleşmesi nedeniyle oluşan baz etkisinden kaynaklanmaktadır. Takip eden dönemdeki verimlilik artışı ise yerli üretimin ölçek verimliliğini artırma çabalarının bir ürünüdür. Bununla beraber, KKO’nın halen sektör için düşük sayılabilecek bir noktada olduğu da göz önünde bulundurulmalıdır.
ı) Maliyetler
(1) Yerli üretim dalının ağırlıklı ortalama birim ticari maliyetleri incelendiğinde 2005 yılında 100 olan endeksin 2006 yılında 104’e yükseldiği, 2007 yılında ise 74’e gerilediği görülmektedir. 2006 yılındaki artışın kaynağının bahse konu dönemdeki net finansman giderlerindeki artış olduğu anlaşılmaktadır. Bununla beraber üretimdeki ölçek artışıyla birlikte özellikle ortalama birim sınaî maliyette önemli gerilemeler görüldüğü, benzer düşüş eğiliminin faaliyet giderleri ile net finansman giderlerinde de görülmesiyle ticari maliyette 2007 yılı itibariyle iyileşme yaşandığı değerlendirilmektedir.
i) Kârlılık
(1) Yerli üretim dalının ilgili üründeki karlılık verileri incelendiğinde ise, ağırlıklı ortalama birim ticari maliyetlerde görülen azalmaya rağmen zarar durumunun devam ettiği görülmektedir. Yerli üretim dalının satış fiyatlarının ortalama ticari maliyetlerinin altında kalması nedeniyle ürün karlılığının negatif olduğu anlaşılmaktadır. Bununla beraber, ticari maliyetlerde görülen iyileşme ile ihraç fiyatlarının artmasının etkisiyle yurt içi birim fiyatlardaki gerilemeye rağmen zarar verilerinde nispi bir iyileşme söz konusudur. Nitekim 2005 yılında –100 olan birim ürün zararı endeksi, 2006 yılında –80’e, 2007 yılında ise –36’ya yükselmiştir.
(2) Sübvansiyonlu ithalatın fiyat baskısı nedeniyle üretim ve satışlar yeterince artırılamamış bu nedenle maliyetlerde de gereken ölçüde iyileştirme sağlanamamıştır. Maliyetlerde görülen sınırlı gelişmeye rağmen sübvansiyonlu ithalatın yarattığı haksız rekabet nedeniyle yerli üretim dalının birim yurt içi satış fiyatlarını ticari maliyetleri üzerinde bir seviyede konumlandıramadığı, bu durumun da ürün zararının devamına yol açtığı belirlenmiştir.
j) Nakit Akışı
(1) Yerli üretim dalının ürün karı ile ürün amortismanının toplanması suretiyle hesaplanan ürün nakit akışı verileri incelendiğinde, üretimin başladığı 2005 yılından itibaren ürün nakit akışının negatif değerleri ifade ettiği, 2006 ve 2007 yıllarında ise daha da kötüleştiği görülmektedir. Bu bağlamda 2005 yılında –100 olan ürün nakit akışı endeksinin 2006 yılında –1.426’ya, 2007 yılında ise –1.618’e düştüğü gözlenmektedir.
k) Özkaynakların Kârlılığı ve Yatırım Hâsılatı
(1) Yerli üretim dalının tüm faaliyetlerini içeren özkaynakların karlılığı endeksi 2005 yılında –100, 2006 yılında –210, 2007 yılında ise –28 olarak gerçekleşmiştir.
l) Büyüme
(1) Yerli üretim dalının aktiflerindeki gelişim incelendiğinde 2005 yılında 100 birim olan yerli üretim dalı aktifleri endeksinin 2006 yılında 93’e gerilediği, 2007 yılında ise 76 olarak gerçekleştiği görülmektedir.
m) Sermaye Artışı
(1) Yerli üretim dalının özsermaye endeksi incelendiğinde de 2005 yılında 100 birim olan endeksin, 2006 yılında 79’a, 2007 yılında ise 73’e gerilediği gözlenmektedir.
(2) Özsermayede görülen reel gerileme, incelenen dönemde yerli üretim dalının gördüğü zararın özsermaye üzerindeki yıpratıcı etkisine işaret etmektedir.
n) Yatırımlardaki Artış
(1) Yerli üretim dalı tarafından 2005 yılının incelenen dönemi ile 2007 yılının ele alınan dönemi arasında herhangi bir tevsi veya yenileme yatırımı yapılmamıştır.
Ekonomik göstergelerin değerlendirilmesi