Madde 18 — ÜÇÜNCÜ BÖLÜM — Zararın Devamı veya Yeniden Meydana Gelmesi İhtimali

MADDE 18- (1) Yönetmelik’in 35 inci maddesi hükümleri gereğince, önlemin sona ermesi halinde zararın devamı veya yeniden meydana gelmesinin muhtemel olup olmadığı değerlendirilmektedir. Bu kapsamda, taraflarca ortaya konulan ve yapılan araştırmalar sonucunda elde edilen veriler çerçevesinde; soruşturmaya konu ithalatın muhtemel seviyesi ve fiyatları ile bunun yerli üretim dalının fiyatları üzerindeki etkisi, önlem konusu ülkedeki sektörün durumu ve Türkiye’ye yönlendirebilecekleri kapasitelerinin bulunup bulunmadığı, Türkiye dışında bu ülkeye ticaret politikası önlemi uygulaması olup olmadığı, önleme tabi ülkelerin diğer ülkelerde pazar bulma imkanları ile önlemin yürürlükten kalkması durumunda soruşturmaya konu ithalatın yerli üretim dalı üzerindeki muhtemel etkileri incelenmektedir.

a) Soruşturmaya konu ithalatın muhtemel seviyesi

(1) Önleme tabi ülkeden yapılan soruşturma konusu ürün ithalatının seyri incelendiğinde, bunun toplam Türkiye tüketimi, toplam ithalatın seviyesi ve uygulanmakta olan önlemlerden etkilendiği görülmektedir. Genel ithalat, 2001 krizi nedeniyle bir önceki yıla göre %30 oranında daralırken önleme konu ülkeden yapılan ithalat önlemin de etkisiyle %73 gibi büyük bir oranda azalmıştır. 2002 yılında genel ithalatta bir toparlanma yaşanmış, buna karşılık önleme konu ülkeden gerçekleştirilen ithalattaki düşüş sürmüştür. Gözden geçirme dönemi olan 2003–2005 yılları arasında genel ithalat dalgalı bir seyir izlerken önleme konu ülkeden yapılan ithalatın arttığı görülmektedir.

(2) Öte yandan, önleme konu ülkeden gerçekleştirilen ithalatın rejim kompozisyonu değişmiş, bu ülkeden gerçekleştirilen toplam ithalat içerisinde dahilde işleme rejimi kapsamında önlemden muaf olarak gerçekleştirilen ithalatın payı artarak 2005 yılı itibariyle %99,6’ya çıkmıştır. Önlemin yürürlükte olduğu dönem boyunca bahse konu ülkeden gerçekleştirilen ithalatın miktar bazında ciddi artış göstermemesine karşın dahilde işleme rejimi kapsamında önlemden muaf olarak yapılan ithalatın payının ciddi oranda artması, önlemin yürürlükten kalkması halinde önleme konu ülkeden ithalatın artmasının ve dolayısıyla zararın devam etmesinin veya yeniden meydana gelmesinin muhtemel olduğuna işaret etmektedir.

b) Soruşturmaya konu ithalatın muhtemel fiyatları, fiyat kırılması ve talebe etkisi

(1) Ç.H.C. önleme konu olan sentetik veya suni devamsız liflerden dokumuş mensucat üretiminde dünyanın en büyük üreticisi ve ihracatçısı konumundadır. Söz konusu ülkede kurulu kapasitenin büyük olması ve üretimde ölçeğe göre artan getiri olanaklarından yararlanılması nedeniyle birim ürün başına düşen sabit maliyetlerin düşük olduğu değerlendirilmektedir. Bu değerlendirmeler ışığında önleme konu ülkeden yapılan ithalatın fiyatlarının, girdi maliyetlerinde, özellikle de en temel girdi olan petrol fiyatlarındaki dalgalanmaya bağlı olarak değişebileceği düşünülmektedir. Ç.H.C.’nin yüksek üretim kapasitesi ve yüksek ihracat rakamları ile dünya piyasalarında rekabetin koşullarını etkilediği, söz konusu rekabetin ana unsurunun da fiyat olduğu ithalatçıların verdikleri yanıtlardan da anlaşılmaktadır.

(2) ITC ile TÜİK’ten elde edilen veriler incelendiğinde Ç.H.C.’nin Türkiye’ye gerçekleştirdiği ihracatın fiyat gelişiminin dünyanın geri kalanına yaptığı ihracatta geçerli olan eğilimden farklı olduğu görülmektedir. ITC verilerine göre Ç.H.C.’nin ağırlıklı ortalama ihraç fiyatları 2003–2005 döneminde düşerken, TÜİK verileri bu ülkeden Türkiye’ye gerçekleştirilen ihracatın ağırlıklı ortalama birim fiyatlarının arttığını göstermektedir. Bununla beraber, mevcut önlemin yokluğunda, önlem konusu ülke menşeli ithalatın fiyatlarının, yerli üretim dalının iç piyasa fiyatlarını önemli ölçüde baskı altında tutacak düzeyde bulunduğu tespit edilmiştir.

(3) Ç.H.C.’den gerçekleştirilen ithalatın yapısının önlem öncesine göre değiştiği, dahilde işleme rejimi kapsamında önlemden muaf olarak yapılan ithalatın payının ciddi oranda arttığı belirlenmiştir. Dolayısıyla, TUİK verilerinden elde edilen birim ihraç fiyatları değerlendirilirken, Türkiye’de yerleşik ihracatçı firmaların, ihracat amacıyla ithalatın kompozisyonunda değişikliğe gitmiş olabilecekleri ve bahse konu ülkeden gerçekleştirilen ithalatın önemli kısmının yurt içi piyasaya yönelik olmadığı göz önüne alınmalıdır.

(4) Ç.H.C.’nin diğer ülkelere yapmış olduğu ihracatın birim fiyatları incelendiğinde ise daha düşük birim fiyatlarla ihracat yaptığı görülmektedir. Söz konusu ülkenin yüksek üretim ve ihracat kapasitesi de göz önüne alındığında önlemin ortadan kalkmasıyla birlikte önlem öncesinde olduğu gibi daha düşük birim fiyatlarla büyük miktarda ihracat yapma potansiyelinin bulunduğu anlaşılmaktadır. Önlem konusu ürünün hazır giyim sektörünün bir girdisi olduğu ve çok küçük fiyat avantajlarının tedarikçi tercihinde büyük önem taşıdığı dikkate alındığında, önlemin yürürlükten kalkması durumunda bu ülkeden yapılan ithalatın artmasının ve ithalatın birim fiyatlarının düşmesinin muhtemel olduğu değerlendirilmektedir.

c) Önleme tabi ülkedeki sektörün durumu ve kapasite

(1) Önlemin yürürlükten kalkması durumunda, önleme tabi ülkeden Türkiye’ye yönlendirilebilecek bir üretim kapasitesinin bulunup bulunmadığı incelenmiştir. Bu bağlamda, Ç.H.C.’nin önleme konu olan sentetik veya suni devamsız liflerden dokunmuş mensucatta 2005 yılında gerçekleştirdiği 541.288 tonluk ihracatıyla dünya ihracatının %38’ini gerçekleştirerek tüm ülkeler arasında ilk sırada yer aldığı tespit edilmiştir. Bu veriler ışığında bahse konu ülkenin Türkiye üretim ve tüketimine kıyasla çok ciddi bir üretim kapasitesine sahip olduğu değerlendirilmektedir.

(2) Öte yandan, bağımsız kaynaklardan elde edilen veriler ışığında Ç.H.C.’de ilgili ürünlerin üretiminde de kullanılabilecek makine ve teçhizat alımlarının artarak sürdüğü, hali hazırda Ç.H.C.’nin dokuma sektöründe dünyanın en büyük yatırımcısı olduğu görülmektedir. Dolayısıyla, gözden geçirme döneminde, soruşturmaya konu ülke menşeli tekstil ürünlerine yönelik kotaların kalkmasının da etkisiyle yatırımların sürdüğü, bunun sonucu olarak ülkedeki kurulu kapasitenin arttığı, mevcut haliyle önleme tabi ülkede Türkiye pazarına göre çok büyük bir üretim kapasitesinin bulunduğu, önlemin yürürlükten kalkmasının bu kapasitenin Türkiye pazarına yönlendirilmesine yol açmasının muhtemel olduğu değerlendirilmektedir.

ç) Önleme tabi ülkenin diğer ülke pazarlarındaki durumu

(1) ITC verileri ülke bazında incelendiğinde Ç.H.C’nin ilgili ürün grubunda ihracatının gözden geçirme dönemi olan 2003–2005 yılları arasında önemli bir artış gösterdiği görülmektedir. Söz konusu dönemde ihracattaki artış oranı %127 seviyesindedir. Buna karşılık, yine aynı dönemde Ç.H.C.’nin ihracatının birim fiyatlarının önemli oranda gerilediği görülmektedir. Bu veriler bir arada değerlendirildiğinde, Ç.H.C.’nin artan ihracat miktarı ve düşen birim fiyatlarıyla dünya ihracatındaki payını arttırdığı anlaşılmaktadır. İhracat miktarındaki ciddi artışın ise yatırımlarda görülen artışın doğal bir sonucu olduğu değerlendirilmektedir.

d) Önlem uygulayan diğer ülkeler

(1) Önleme tabi mensucatın kapsamına giren 5515.29 ve 5515.91 gümrük tarife pozisyonlarındaki maddelere karşı Güney Afrika Cumhuriyeti tarafından 12/11/2004 tarihinden itibaren 11,91 Rand/KG dampinge karşı vergi uygulanmaktadır. Söz konusu önlem Ç.H.C.’nin sadece ülkemize değil diğer ülkelere de dampingli ihracat yaptığını ve önlemin yürürlükten kalkması durumunda benzer eğilimin devam etmesinin muhtemel olduğunu ortaya koymaktadır.

e) Soruşturmaya konu ithalatın yerli üretim dalı üzerindeki muhtemel etkileri ve zarara ilişkin değerlendirme

(1) Yukarıdaki bilgiler ışığında, önleme tabi ülkenin çok ciddi bir üretim kapasitesine sahip olduğu, önleme tabi maddelerin kapsamına giren ürünlerde söz konusu ülkeye karşı Güney Afrika tarafından halen dampinge karşı vergi uygulandığı, ithalatın belirli bir seviyeyi koruduğu, mevcut önlem dikkate alınmadığı takdirde yapılan ithalatın yerli üretim dalının fiyatlarını baskı altında tutacak düzeyde olduğunun görüldüğü, üçüncü ülkelere ihraç fiyatlarının Türkiye’ye ihracatın aksine giderek düşmekte olduğu ve önlemin yürürlükten kalkması halinde benzer fiyat eğiliminin Türkiye’ye ihracatta da izlenebileceği ve bunun sonucunda da zararın devamı veya yeniden meydana gelmesinin muhtemel olduğu değerlendirilmektedir.