Madde 56 — Temeller
Madde 56-a) Temellerin boyutlandırılması:
Direkler, devrilmeye karşı güvenlik bakımından 49 uncu maddede belirtilen yüklenme varsayımlarındaki koşulların en ağırına göre hesaplanacaktır. Temel hesaplarında mutlaka direk tasarımına esas olan emniyet değerlerinin üzerinde bir emniyet sağlanacaktır. Direk temellerinin hesaplanmasında çeşitli topraklar için Çizelge-19'daki değerler kullanılacaktır.
b) Direklerin temel içinde kalan bölümünün korunması:
1) Demir direklerde toprak içinde kalan metal bölümlerin korozyon ve çürümeye karşı korunması için gerekli önlemler alınacaktır. Beton temelli demir direklerde beton içinde kalan parçaların korunması için önlem gerekmez.
2) Ağaç direklerin toprak içinde kalacak bölümü en az aşağıdaki uzunluklarda olacaktır.
Zeminden başlayarak yüksekliği 8 m'ye kadar olan direklerde 130 cm, 8 m'yi geçen her bir metre için bu uzunluğa 10 cm eklenecektir. Ağaç direkler yerel koşullarda dikkate alınarak çepeçevre taşlarla tutturulmalıdır.
Çizelge-19 Direk temellerinin hesaplanmasında kullanılacak zemin karakteristikleri
| Zemin cinsi | 1,5m. derinlikteki zemin emniyet gerilmesi kg/cm2 | Toprak yoğunluğu kg/m3 | İçsel sürtünme açısı Derece | Toprak şev açısı Derece |
| Dolma toprak, doğal olarak | 0,6 | 1600 | 32 | 30 |
| Yapışkan olmayan toprak: ince ve orta irilikte kum | 1 | 1800 | 30 | 30 |
| İri kumlu, daneli toprak (1-3mm.) | - | 1900 | 34 | 28 |
| 1/3'ü çakıl olan çakıllı kum | 1,6 | 1800 | 30 | 30 |
| Yuvarlak çakıl | 2 | 1900 | 30 | 30 |
| Keskin kenarlı balast | 2 | 1800 | 36 | 27 |
| Yapışkan toprak, balçık, kil | 1 | 2000 | 25 | 32 |
Ağaç direklerin temel içinde kalan bölümü ile toprak üstündeki yaklaşık 30 cm.'ye kadar olan bölümünün, toprak içerisindeki suların etkisi ile çürümesini önlemek için gerekli önlemler alınacaktır. Bu önlemler direğin yukarıda anılan bölümlerinde en az direğin üst bölümünün dayanıklılığını sağlayacak nitelikte olacaktır. Ağaç direkler doğrudan doğruya beton içine gömülemez.
3) Çizelge-19'daki değerlerin geçerli olabilmesi için, temel çukurlarının kusursuz biçimde doldurulduğu ve sıkıştırıldığı varsayılmıştır.
4) Temelde su çıkarsa en elverişsiz temel suyu düzeyi dikkate alınarak temelin taşıma kuvvetinin zayıflaması hesaba katılacaktır.
5) Temel hesaplarında demirsiz betonun yoğunluğu en çok 2200 kg/m3, demirli betonun yoğunluğu ise 2400 kg/m3 alınacaktır.
Hava hatlarında topraklama