Madde 19 — İthalat lisansı sahibi şirketlerin hak ve yükümlülükleri
Madde 19 – (Değişik fıkra:RG-23/9/2022-31962) İthalatçı şirket, yurt içinde satışı veya yurt dışına doğrudan satışı amacıyla yurt dışından LNG, sıkıştırılmış doğal gaz (CNG) veya gaz formunda doğal gaz ithal edilmesi faaliyetlerini yürütür. İthalatçı şirketler, yapacakları her ithalat bağlantısı için ayrı bir lisans almak zorundadır ve üretim şirketlerinden, toptan satış şirketlerinden ve birbirlerinden doğal gaz satın alabilir.
(Değişik fıkra:RG-6/4/2019-30737) İthalatçı şirketler, ithal yoluyla ve yurt içinden temin ettikleri doğal gazı yurt içinde toptan satış şirketlerine, ihracatçı şirketlere, dağıtım şirketlerine, CNG satış şirketlerine, OtoCNG şirketlerine, toptan satış (OtoLNG) şirketlerine ve serbest tüketicilere satış sözleşmesi ile devredebilecekleri gibi ihracat lisansı almak kaydıyla yurt dışına da pazarlayabilir. Ancak, ihracatçı şirketlere yapılan devir, ithalatçı şirketin lisans kapsamındaki taahhütlerini ortadan kaldırmaz.
Herhangi bir ithalatçı şirketin, bir veya birden fazla ithalat lisansı kapsamında, ithal yoluyla temin ettiği yıllık doğal gaz miktarı, Kurumca her yıl Ocak ayında yayımlanan cari yıla ait ulusal doğal gaz tüketim tahmininin yüzde yirmisini aşamaz.
İthalatçı şirketler, bir veya birden fazla ithalat lisansı kapsamında Kurumca her yıl Ocak ayında yayımlanan cari yıla ait ulusal doğal gaz tüketim tahmininin yüzde yirmisinden fazlasını satamaz. Bu oran, kayıplar düşüldükten sonra kalan net ulusal tüketim miktarından, şirketin doğrudan doğruya veya sermayesinin yarısından fazlası kendisine ait şirketler vasıtasıyla nihai olarak tükettiği doğal gaz miktarı tenzil edilerek bulunur.
(Değişik fıkra:RG-23/11/2016-29897) İthalatçı şirketler, başvurularında her takvim yılında ithal edecekleri doğal gazın Kurul tarafından belirlenen oranı kadar bir miktarını beş yıl içinde yurt içinde yer altı depolama imkânı sağlayacaklarına dair önsözleşme veya taahhütname ibraz etmiş iseler, depolama yükümlülüğünü yerine getirmek için lisans sahibi depolama şirketleri ile daha sonra imzalayacakları kira sözleşmelerini Kuruma ibraz etmek zorundadır.
(Değişik altıncı fıkra:RG-25/11/2006-26357) İthalatçı şirketler, EK-3 ün 10 uncu maddesinin (a) bendinin (v) numaralı alt bendinde belirtilen hususlardaki değişiklikler ile ithalat sözleşmelerinde veya temditlerinde yer alan ve sistemin güvenliğini ilgilendiren yükümlülüklerini Kuruma bildirir ve yapmış oldukları bütün ithalat sözleşmelerine ait Kurumun talep ettiği bilgi ve belgeleri Kuruma verir.
İthalatçı şirketlerin, dağıtım şirketlerine doğal gaz satışı yapmaları ve beşinci fıkraya göre sağlanan depolama kapasitesinin bunun için yetersiz olması halinde, gerekli depolama tedbirlerinin alınması için lisansın verildiği tarihten itibaren beş yıllık bir süre tanınır, bu süre ülkedeki depolama tesislerinin yeterli düzeye ulaşmaması halinde Kurul kararı ile iki yıla kadar uzatılabilir. Serbest tüketicilere satış yapılması ve beşinci fıkra ile sağlanan depolama kapasitesinin yetersiz olması halinde ise, gerekli depolama tedbirlerinin alınması için lisansın verildiği tarihten itibaren beş yıllık bir süre tanınır. Bu süre ülkede depolama tesislerinin yeterli düzeye ulaşmaması halinde Kurul kararı ile uzatılabilir.
(Değişik fıkra:RG-6/4/2019-30737) Spot sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG), spot boru gazı ve sıkıştırılmış doğal gaz (CNG) ithalatı faaliyetinde bulunacak tüzel kişilerin ithalat (Spot) lisansı almaları şarttır. Spot sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG), spot boru gazı ve sıkıştırılmış doğal gaz (CNG) ithalat faaliyetinde bulunacak şirketler yapacakları bu faaliyetlere konu ithalat bağlantıları için tek bir ithalat (Spot) lisansı alırlar. İthalat (Spot) lisansı kapsamında yurt dışından temin edilen CNG diğer lisans sahiplerine ve tüketicilere arz edilebilir. İthalat (Spot) lisansı sahipleri yurt içinde gerçekleştirecekleri CNG faaliyetlerini ilgili CNG lisanslarını alarak veya bu lisanslara sahip tüzel kişilerden hizmet alımı yoluyla yürütebilir. Spot boru gazı ithalatına ilişkin uygulama yöntemi ile CNG ithalatına ilişkin uygulama yöntemi Kurul tarafından çıkarılacak usul ve esaslarda belirlenir. İthalat (Spot) lisansı sahipleri gerçekleştirdikleri ithalat faaliyetine ilişkin miktar, kaynak (satıcı taraf olan şirket/ülke) ve teslimat noktası bilgilerini 27/5/2014 tarihli ve 29012 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Enerji Piyasası Bildirim Yönetmeliği hükümleri kapsamında Kuruma sunmakla yükümlüdür.
(Ek fıkra:RG-23/9/2022-31962) İthal edilen spot boru gazı miktarının, Kurul tarafından ilgili usul ve esaslarda belirlenen oranı karşılığı miktar yine ilgili usul ve esaslarda belirlenen süre içerisinde OTSP’de satılır. Spot boru gazı ithalatına ilişkin Kurul tarafından belirlenen Usul ve Esaslar çerçevesinde hak kazanılan kapasitenin rezerve edilmesi, kapasitenin kullanılması ve/veya OTSP’de satış yükümlülüklerinin yerine getirilmesini garanti etmek amacıyla talep çağrısına başvuracak olan lisans sahiplerinden teminat alınabilir.
(Ek fıkra:RG-23/11/2016-29897) Ülkedeki yer altı doğal gaz depolama kapasitesinin tüm ithalatçı şirketlerin her sene ithal edecekleri doğal gaz miktarının depolanmasına ilişkin yükümlülüklerinin yerine getirilmesine imkân verecek seviyede olmasına bağlı olarak Kurul, ithalatçı şirketlerin her sene ithal edecekleri doğal gazın beş yıl içerisinde ulusal topraklarda depolama yükümlülüklerine ilişkin oranını, ülkedeki mevcut yer altı depolama kapasitesini dikkate alarak yüzde yirmiden fazla olmamak üzere belirlemeye yetkilidir. İthalatçı şirketlerin depolama yükümlülüklerine ilişkin usul ve esaslar Kurul tarafından belirlenir.
(Ek fıkra:RG-24/12/2025-33117) Kurul, piyasada rekabet ortamının oluşturulması amacıyla ithalat lisansı sahiplerinin organize toptan doğal gaz satış piyasasını kullanmak suretiyle doğal gaz alım satım teklifi vermesi yönünde organize toptan doğal gaz satış piyasası mevzuatı uyarınca zorunluluk getirebilir. Spot boru gazı ithalatına ilişkin mevzuattan kaynaklanan yükümlülüğün sağlanması durumunda bu fıkrada düzenlenen yükümlülükler aynı tüzel kişi için uygulanmaz. Ayrıca, Kurul rekabet ortamının oluşması amacıyla ithalat lisansı sahipleri ve toptan satış lisansı sahiplerinin organize toptan doğal gaz satış piyasasını kullanarak alım satım yapmasına yönelik gönüllü mekanizmalar ve teşvikler düzenleyebilir.
(Ek fıkra:RG-24/12/2025-33117) İthalat yapılacak giriş noktasında kapasite rezervasyon ve tahsisat konularında ithalat lisansı sahibi tüzel kişilere, ithalat sözleşmeleri kapsamında ayrılan günlük miktarlar ve ilgili mevzuatta yer alan oran doğrultusunda öncelik verilir. İthalat lisansı sahiplerinin bu kapasiteleri etkin ve verimli kullanmadığının tespiti halinde bu Yönetmelik ve ilgili mevzuat hükümleri uygulanır.
(Ek fıkra:RG-24/12/2025-33117) İthalatçı şirketler Kanunun ek 2 nci maddesi kapsamında arz güvenliği çerçevesinde alınacak tedbirlere ve verilecek talimatlara uymakla yükümlüdür.
Toptan satış şirketlerinin ithalat lisansı alması