Madde 15 — Yetkilendirilecek derecelendirme kuruluşunun başvuruda bulunduğu derecelendirme metodolojilerinin ve bu metodolojilere ilişkin dokümanlarının taşıması gereken asgari özellikler
MADDE 15 – (1) Yetkilendirilecek derecelendirme kuruluşları 5 inci maddenin üçüncü fıkrasında yer alan ana varlık kategorileri ile bunlara bağlı alt varlık kategorilerinde yer alan müşteriler için muhtelif sayıda derecelendirme metodolojisine sahip olabilir ve varlık kategorileri bazında yetkilendirilmek üzere Kuruma başvurabilirler.
(2) Her bir ana varlık kategorisi için kullanılan derecelendirme metodolojilerinin birbirinden farklı olması zorunludur. Ancak, yetkilendirilecek derecelendirme kuruluşları aynı ana varlık kategorisi içerisindeki her bir alt varlık kategorisi için ayrı ayrı derecelendirme metodolojisi veya birkaç alt varlık kategorisi veya tüm alt varlık kategorileri için ortak bir derecelendirme metodolojisi oluşturabilir. Ortak derecelendirme metodolojisi oluşturulması durumunda, yetkilendirilecek derecelendirme kuruluşu, bu metodolojinin kapsadığı alt varlık kategorilerinde yer alan müşterilerin farklılık arz eden özelliklerinin yeterli düzeyde metodolojiye dahil edildiğini Kuruma ispat etmek zorundadır.
(3) Yetkilendirilecek derecelendirme kuruluşları, herhangi bir alt varlık kategorisi için bir veya birden fazla derecelendirme metodolojisi oluşturabilir. Her halükarda bir alt varlık kategorisi için oluşturulan metodoloji veya metodolojilerle derecelendirilebilecek müşterilerin, ilgili alt varlık kategorisi kapsamında bulunan tüm müşterilerin önemli bir kısmını teşkil ettiği hususunda Kurumun ikna edilmesi yetkilendirilecek derecelendirme kuruluşunun sorumluluğundadır. Bir alt varlık kategorisinde birden fazla derecelendirme metodolojisi oluşturulması durumunda alt varlık kategorisindeki müşteri gruplarının ayrıştırılmasına ve tanımlanmasına ilişkin ilkeler önceden açık bir şekilde yazılı olarak belirlenmiş olmalı ve herhangi bir müşterinin sadece bir metodoloji ile derecelendirilmesini temin edecek gerekli önlemler alınmalıdır.
(4) Yetkilendirilecek derecelendirme kuruluşları Kuruma başvurdukları derecelendirme metodolojilerinin 18 inci maddede belirtildiği şekilde doğrulamasını yapmalıdır.
(5) Derecelendirme metodolojilerinin, bir müşteriye verilen derecelendirme notunun belirlenmesinde bu müşterinin kredi değerliliğini yansıtması ve bu hususun mümkün olduğunca bilimsel yöntemlerle ispatlanmış nicel ve nitel faktörleri kullanacak şekilde tasarlanmış ve 23 üncü maddenin birinci fıkrasının (c) bendine uygun olması esastır. Kısa vadeli derecelendirme notları hariç olmak üzere, bankalar tarafından sermaye yeterliliği oranının hesaplanmasında kullanılacak olan derecelendirme notlarının, notun verildiği tarihten itibaren asgari bir yıllık zaman dilimi için müşterinin kredi değerliliğini temsil etmesi şarttır.
(6) (Değişik:RG-20/1/2016-29599) (1) Yetkilendirilecek derecelendirme kuruluşları farklı metodolojileri için farklı derecelendirme not cetvelleri kullanabilir. Ancak her halükarda yetkilendirilecek derecelendirme kuruluşunun sermaye yeterliliği oranının hesaplanmasında kullanılacak olan derecelendirme notlarını içeren derecelendirme not cetvellerini tek bir ana derecelendirme not cetveline eşleştirmesi ve eşleştirme sürecini yazılı hale getirmesi gerekir. Ana derecelendirme not cetvelinde mütemerrit olmayan müşterilere ilişkin en az yedi adet ve mütemerrit müşterilere ilişkin en az bir adet farklı derecelendirme notu yer alır.
(7) Yetkilendirilecek derecelendirme kuruluşlarının kısa vadeli derecelendirme notu vermeleri halinde, kuruluş, bu kısa vadeli derecelendirme notlarını içeren ikinci bir ana derecelendirme not cetvelini ve bu ana derecelendirme not cetvelinde yer alan derecelendirme notlarının altıncı fıkrada yer alan ana derecelendirme not cetvelindeki derecelendirme notlarına eşleştirilmesini gösteren eşleştirme tablosunu oluşturmalı ve bunları Kuruma sunmalıdır.
(8) Yetkilendirilecek derecelendirme kuruluşlarının, oluşturdukları metodolojilere ilişkin aşağıdaki hususları ihtiva eden metodoloji dokümanlarını oluşturması ve bu metodoloji dokümanlarının yönetim kurulu tarafından onaylanması ve yönetim kurulu karar defterine işlenmesi şarttır. Yetkilendirilecek derecelendirme kuruluşları, 5 inci maddenin üçüncü fıkrasında yer alan her bir ana varlık kategorisine ilişkin oluşturulan metodolojiler için farklı metodoloji dokümanları hazırlamalıdır. Aynı ana varlık kategorisi altında olması kaydıyla alt varlık kategorilerinin birkaçına veya tamamına ilişkin farklı metodolojiler için ortak bir metodoloji dokümanı oluşturulabilir. Ancak ortak bir metodoloji dokümanının oluşturulması durumunda, metodoloji dokümanına dahil edilen her bir metodolojinin diğer metodolojilerden farklılık arz eden özelliklerinin yeterli düzeyde ortak metodoloji dokümanında yer alması şarttır. Metodoloji dokümanları asgari olarak aşağıdaki hususları ihtiva etmelidir:
a) Metodoloji dokümanının hangi metodoloji veya metodolojilerin oluşturulma ve kullanımına ilişkin hususları içerdiği bilgisi.
b) Bu metodolojilerin nasıl oluşturulduğu ve oluşturulmalarında kullanılan matematiksel ve istatistiksel altyapı, derecelendirme notunun belirlenmesinde kullanılan nicel ve nitel verilerin müşterilerin kredi değerliliğini yansıttığını gösteren analizler, kurulum aşamasındaki doğrulama çalışmaları.
c) Metodolojilerin işleyişi, finansal ve finansal olmayan faktörlerin nasıl dikkate alındığı, nihai derecelendirme notuna nasıl ulaşıldığı ve kullanılan verinin zaman aralığı.
ç) Kullanılan temerrüt tanımı.
d) Derecelendirme notunun belirlenmesinde ekonomik döngünün ne şekilde dikkate alındığı.
e) Varsa metodolojiler ile uyumlu olarak kullanılması öngörülen derecelendirme not cetvelleri.
f) Verilen derecelendirme notunun geçerli olduğu süre.
(9) (Mülga:RG-20/1/2016-29599) (1)
Yetki başvurusu sırasında gerekli olan bilgi ve belgeler