Madde 5 — Boru hatları ile tesislerinde uygulanacak mevzuat ve BOTAŞ’ın yükümlülükleri
MADDE 5 –(1) Petrol ve doğal gaz boru hattı tesislerinde kesintisiz akış ve arz güvenliği ile kaçak olmamasına dayalı, sürdürülebilir, çevreyle uyumlu bir güvenlik kuralı ve politikası yürütülmesi esastır. Boru hatlarında yıllık bazda kaçak ve arıza sıklığını sürekli azaltan bir program geliştirilmesi zorunludur. Bu amaçla her bir boru hattı için, boru hatları ile ilgili her bir işletme/şube müdürlüğü; kendi görev alanı içinde kalan faaliyetleri, bütçeleri ve zamanlamaları içeren söz konusu program çerçevesinde periyodik (aylık ve yıllık) olarak somut ve etkin faaliyet planları geliştirir. Bu periyodik faaliyet planları, bir önceki yılda boru hattının maruz kaldığı arıza sonuçlarıyla doğrudan ilgili olur ve tespit edilen bu arızaların bir daha tekrarlanmamasını veya asgariye indirilmesini hedef alır.
(2) Tüm boru hattı tesisleri için aşağıda belirtilen hususlar dikkate alınır:
a) EPDK tarafından yayımlanan boru hattı tesislerine ait yönetmeliklere, tebliğ ve kurul kararlarına uyulur.
b) Doğal gaz ve ham petrol piyasa faaliyetlerinin gerçekleştirileceği tüm tesislerin tasarımı, yapım ve montajı, test ve kontrolü, işletmeye alma ve işletilmesi, bakımı, onarımı ve tesislerde asgari emniyetin sağlanması ile ilgili olarak; Avrupa Standartları (EN), Türk Standartları (TS), Türk Standartları Enstitüsü (TSE), Uluslararası Standartlar Örgütü (ISO), Uluslararası Elektroteknik Komisyonu (IEC), Amerikan Ulusal Standartlar Enstitüsü (ANSI), Amerika Makine Mühendisleri Derneği (ASME), Amerikan Gaz Birliği (AGA), Amerikan Petrol Enstitüsü (API), Alman Standart Enstitüsü (DIN) ve Ulusal Yangından Korunma Birliği Kurumu (NFPA) standartlarından herhangi birine veya bu standartlarda yoksa TSE tarafından kabul gören diğer standartlara ve/veya dokümanlara uyulması zorunludur. Bu Yönetmelik kapsamındaki faaliyetlerde bu Yönetmelik ekinde yer alan tablolara ve ilgili BOTAŞ tipik çizimlerine uyulur. Bu Yönetmelik içerisinde geçen tüm yasa, yönetmelik, standart ve BOTAŞ tipik çizimlerinin güncel halleri geçerli olacaktır.
c) Doğal gaz ve ham petrol taşıma ve depolama faaliyetlerinin gerçekleştirileceği tüm bina ve tesislerin projelendirilmesi ve hesap yöntemlerinin belirlenmesinde 18/3/2018 tarihli ve 30364 mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği hükümleri esas alınır. Anılan yönetmelikte geçen “Yapı Sağlığı İzleme Sistemi” kurulması amacıyla her türlü tedbir alınır. Tesislerde hiçbir şekilde standart dışı malzeme ve ekipman kullanılamaz. Ancak standardı bulunmayan malzeme ve ekipman için kalite uygunluk belgesine sahip olma şartı aranır.
ç) Boru hattı tesislerinin çalışma ömrü boyunca teknik emniyet ve çevre güvenliği sağlanır. Mevcut enerji iletim hattı yakınlarına yeni boru hattı tesisinin planlanması halinde BOTAŞ, topraklama hesaplamalarında Adım Gerilimi ve Dokunma Gerilim değerleri dahil edilmiş şekilde projelendirme yaparak ortaya çıkacak tüm maliyetleri karşılar.
d) Tüm faaliyetler; 20/6/2012 tarihli ve 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ve bu Kanuna dayanarak hazırlanan yönetmeliklere, 9/8/1983 tarihli ve 2872 sayılı Çevre Kanunu ve bu Kanuna dayanarak hazırlanan yönetmeliklere, 3/3/2005 tarihli ve 5312 sayılı Deniz Çevresinin Petrol ve Diğer Zararlı Maddelerle Kirlenmesinde Acil Durumlarda Müdahale ve Zararların Tazmini Esaslarına Dair Kanun ve bu Kanuna dayanarak hazırlanan mevzuata ve BOTAŞ prosedürlerine uygun olarak gerçekleştirilir. Bu prosedürler, asgari olarak sağlık, güvenlik, çevre ve emniyet kalitesi, denetim ve gözden geçirme, tesis idaresi, standartlaştırma ve eğitim konularında ortak ve/veya boru hattına özel politikalar içerir.
e) BOTAŞ tarafından bu Yönetmelik kapsamındaki tesislerin fenni usullere, endüstriyel standartlara, genel kabul görmüş teknik kurallara ve mevzuatlara uygun olarak yapımı ve işletilmesi amacıyla ham petrol ve doğal gaz boru hattı tesisleri teknik emniyet ve çevre uygulama el kitapları hazırlanır.
f) 15/6/2005 tarihli ve 25846 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Petrol Piyasasında Sigorta Yükümlülükleri Hakkında Tebliğ hükümlerine göre; faaliyetlerinin üçüncü kişiler nezdinde oluşturacağı bedeni ve maddi zarar veya ziyanları tazmin etmek için, BOTAŞ gerekli mali sorumluluklara ilişkin sigorta veya sigortaları yaptırmakla yükümlüdür. Ayrıca BOTAŞ, petrol tesisleri ile mülkiyet veya emanetlerinde bulunan petrolü, sahiplerince sigortalanmamış ise tüm risklere karşı sigortalatmakla yükümlüdür. Bunun yanında, LNG, FSRU ve doğal gaz tesislerinde gerçekleştirilen hizmet ve varlıkların türüne göre olası risklere karşı da BOTAŞ tarafından sigorta yaptırılır.
g) Doğal gaz boru hattı tesislerine ait yapım ve hizmet faaliyetleri, sertifika sahibi yüklenici, alt yüklenici veya taşeron gibi gerçek veya tüzel kişilere yaptırılır. Bu hususların, ihalenin teklif verme aşamasında bilindiği kabul edilir. BOTAŞ, bu faaliyetleri kendisi de gerçekleştirebileceği gibi söz konusu faaliyetlerin ilgili mevzuat çerçevesinde yürütülüp yürütülmediğine ilişkin test ve/veya kontrolleri bu işe uygun başka bir sertifika sahibine de yaptırabilir. Aynı çalışma alanını paylaşan işverenler, iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili hususları koordinasyon içerisinde yürütürler. Yapılan test ve kontrollere ilişkin her türlü kayıt ve raporlar ile tesislerin işletme, bakım ve onarım kayıtları yüklenici firma ve/veya BOTAŞ tarafından tutulur.
ğ) BOTAŞ, kendi tesis ve faaliyetlerini önemli ölçüde tehdit eden veya olumsuz yönde etkileyen bir durum oluştuğunda, kamunun can, mal ve çevre güvenliğini dikkate alarak başta mahallin en büyük mülki idare amirini olmak üzere ilgili kamu kurumlarını ve bundan etkilenme ihtimali bulunan diğer kuruluşları haberdar eder. Ayrıca tehdidin niteliği ve niceliği ile bunu önlemek üzere alınmakta olan tedbirleri EPDK’ya bildirir ve çevreye zarar vermemek için gerekli diğer tedbirleri alır. Çalışanların iş sağlığı ve güvenliğini etkileyecek bir durum olduğunda, hayati tehlike tespitinde; bu tehlike giderilinceye kadar tehlikeden doğabilecek riskin etkileyebileceği alanda iş durdurulabilir ve çalışanların hayati tehlike bulunan yerlere girmemesi için gerekli tedbirler alınır.
h) Bu Yönetmeliğin uygulanması sonucu oluşturulan sayısallaştırılmış güzergâh haritaları, pig ve katodik koruma ölçüm sonuç ve değerlendirme raporları gibi kayıtların ilgili birimlerde muhafazasından, güncellenmesinden, doğal gaz ve ham petrol boru hattı tesislerine ait Mecra ve Emniyet Şeridi Dosyasının hazırlattırılması ve ham petrol ile ilgili dosyanın EPDK’ya onaylattırılmasından, BOTAŞ Genel Müdürlüğünün kurumsal kalite, boru hatlarının teknik emniyeti ve güvenli işletimi faaliyetlerini yürüten daire başkanlığı sorumludur.
ı) Kamu kurum ve kuruluşları ile üçüncü şahısların bu Yönetmelikte yer alan güzergâh şeridi ve emniyet mesafesi kurallarına uymalarını sağlama, kurallara uyulmasının takibi ve boru hatlarının teknik emniyeti ve güvenli işletimi ile ilgili alınacak diğer tedbirler konusunda, ham petrol, doğal gaz, LNG, FSRU ve yeraltı depolama faaliyetleri ile ilgili taşra teşkilatında görev yapan ilgili birim, ünite ve müdürlükler gerekli tedbirleri alarak/aldırarak, gerekmesi halinde mahallin en büyük mülki amirine bildirimde bulunmak zorundadır. Eski hatlarda bu koşulun sağlanamaması durumunda ilgili işletme müdürlüklerinin talebi üzerine BOTAŞ Genel Müdürlüğünün kamulaştırma işlerinin yürütüldüğü daire başkanlığınca kamulaştırma planları yenilenir.
i) BOTAŞ boru hattı tesislerinin mühendislik çalışmaları sırasında ilgili mevzuata uygun olarak gerekli ÇED raporu veya proje tanıtım dosyası hazırlanır. Boru hattı yapım aşamasında ÇED raporu alınan güzergâhın çevresel izlemesi yapılır.
j) Petrol ve doğal gaz boru hattı tesislerinin yangına karşı korunmasında 27/11/2007 tarihli ve 2007/12937 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik, 18/6/2013 tarihli ve 28681 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan İşyerlerinde Acil Durumlar Hakkında Yönetmelik hükümlerine ve BOTAŞ’a ait acil durum prosedürlerine uygun tedbirler alınır. Tesislerin kapı, pencere ve zemin kaplamaları yanıcı olmayan metal, seramik ve benzeri yanıcı olmayan malzemelerden imal edilir.
k) Eskiden yapılmış veya yeni yapılacak tüm ham petrol ve doğal gaz boru hatları, bunlara ait tesislerin yerleri ve boru hattı güzergâhlarının kamulaştırma planlarına uygunluğu sağlanır. Bu tesislere ait her türlü haritalar, harita bilgileri, konum bilgileri “Coğrafi Bilgi Sistemi (CBS) Veri Tabanına” aktarılarak muhafaza edilir.
l) Boru hatlarının tamamı SCADA (Merkezi Denetim ve Veri Toplama Sistemi) ve telekomünikasyon sistemleri ile donatılarak, bu sistemlerin boru hatlarının inşaatı ile birlikte eş zamanlı olarak bitirilmesi sağlanır. Bu kapsamda boru hatlarının tümü için kaçak tespit programları kullanılır.
m) Boru hattı işletime alındıktan sonra emniyet mesafeleri ihlal edilerek yapılan, izin verilmeyen veya kabul edilen şartlara uymayan her türlü inşaat, ağaç, köklü bitki ve benzeri kaçak yapılar ve nebatlar, BOTAŞ tarafından tayin ve tebliğ edilen süre içinde sahipleri tarafından yıkılır ve bulundukları yerden sökülür. Süresi içinde yıkım ve söküm yapılmaması halinde BOTAŞ’ın istemi üzerine mahalli mülki idare amirliğince başkaca bir işlem ve karara gerek kalmadan yıkım ve söküm işlemi yaptırılır ve masrafları kaçak yapının/nebatın sahiplerinden alınır. BOTAŞ’ın bu istemine dair yazıda kanun, yönetmelik ve standart gibi hangi mevzuata dayanılarak işlem tesis edileceğini içeren bilgi ve belgeler bulunur.
n) BOTAŞ’ın tesis edeceği alt yapılarda Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK) tarafından yayımlanan Elektronik Haberleşme Altyapı Tesisleri Referans Dokümanı dikkate alınır.
o) Kaynakların etkin kullanılmasını ve mükerrer kazı yapılmaması için yeni yapılacak boru hatlarının SCADA ve telekomünikasyon sistemleri ile donatılması sırasında elektronik haberleşme altyapısının da geçirilebilmesi için gerekli kanal, göz ve benzeri boşlukların bırakılması sağlanır.
Ham petrol boru hattı ve tesislerinde mecra ve emniyet şeridi, işaret levhaları ve hat vanaları