Madde 31 — Bulguların değerlendirilmesi
MADDE 31 – (1) Denetçi, denetim çalışmasının sonunda, tespit ettiği her bir kontrol zayıflığını ayrı ayrı inceler ve bu zayıflıkları hem tek başlarına, hem de birlikte oluşturacakları farklı kombinasyonlarla değerlendirerek bunların kayda değer kontrol eksikliği veya önemli kontrol eksikliği olarak sınıflandırılmasını nitel ve nicel yöntemler kullanarak gerçekleştirir.
(2) Denetçi, kontrol zayıflıklarını değerlendirirken temel olarak; bunların birlikte veya ayrı ayrı; sebep olabileceği yanlışlıkların ortaya çıkma olasılığını ve ortaya çıktığındaki etkisini göz önünde bulundurur.
(3) Denetçi, bilgi sistemleri genel kontrollerine ilişkin kontrol zayıflıklarını değerlendirirken, bunların iş süreçleri üzerindeki kontrollere olan etkisini de dikkate alır.
(4) Denetçi, denetim esnasında aşağıdaki alanlardan herhangi birinde kontrol zayıflığı ile karşılaşması durumunda bunları en azından kayda değer kontrol eksikliği olarak kabul eder:
a) Türkiye Muhasebe Standartlarının uygulanmasına ilişkin politikalar.
b) Denetlenenin tabi olduğu Kanun ve bu Kanunlara istinaden yayımlanan alt düzenlemeler ve talimatların gereğinin yerine getirilmesine ilişkin kontroller.
c) Sahteciliği önleyen kontroller veya programlar.
ç) Rutin veya sistematik olmayan işlemler.
d) Yılsonu finansal raporlama süreci.
(5) Denetçi aşağıdaki durumlardan herhangi biriyle karşılaşması halinde bunları en azından kayda değer kontrol eksikliği olarak kabul eder ve önemli kontrol eksikliğine güçlü birer işaret olarak algılar:
a) Hata veya suistimal nedeniyle, denetlenenin varlık ve yükümlülüklerinin farklı şekilde yansıtılarak mevzuatta tanımlanan ve yasal yükümlülükler bakımından denetlenen ile ilgili alınması gereken kararları veya sağlıklı bir finansal değerlendirme yapılmasını etkileyecek şekilde, önceden yayımlanmış olan finansal tablolar üzerinde düzeltmeler yapılması.
b) Cari döneme ait finansal tablolarda veya verilerde denetlenenin iç kontrol ve/veya iç denetim faaliyetleri sırasında önceden fark edilmemiş olan önemli bir yanlış beyanın denetim esnasında denetçi tarafından tespiti.
c) Denetlenenin farklı birimlerinden aynı hususa ilişkin olarak gelen bilgi, belge ve veriler arasında tutarsızlık olduğunun tespit edilmesi.
ç) Denetlenenin yönetimi tarafından denetçiye verilen beyanlarda kasıt içermese dahi önemli bir yanlış beyanın tespit edilmesi.
d) Aksiyon planında yer verilen taahhütlerin yerine getirilmemiş olması.
e) Bankanın büyüklüğü dikkate alınarak iç denetim ve risk yönetim fonksiyonlarının etkin bir iç kontrol ortamının tesis edilmesi için gerekli olduğunun düşünüldüğü durumlarda, bilgi sistemlerine yönelik söz konusu fonksiyonların bulunmaması veya etkin olmaması.
f) Bilgi sistemleri ile denetlenenin faaliyetlerine ilişkin süreç ve sistemler kapsamında mevzuata uyum kontrolünü sağlayacak bir birimin/fonksiyonun bulunmaması veya etkin olmaması.
g) Yönetici veya yöneticilerin dâhil olduğu küçük dahi olsa bir sahteciliğin tespit edilmesi.
ğ) Yöneticilere iletilmiş olan kayda değer bir kontrol eksikliğinin makul bir süre geçmesine rağmen hala düzeltilmemiş olması.
h) Etkin bir iç kontrol ortamının tesis edilmemiş olması.
ı) Bankalarda denetim komitesince, muhasebe, finansal raporlama ve iç kontrol sistemi üzerinde etkin bir gözetimin tesis edilmemiş olması.
(6) Denetçi bir önceki denetim döneminde tespit edilmiş ve devam eden bulguların cari dönemde de son durumlarını değerlendirerek raporlar.
Denetim görüşünün oluşturulması ve denetim mektubu