Madde 12 — Menkul kıymet bazlı spesifik risk sermaye yükümlülüğü
MADDE 12 - (1) Menkul kıymet bazlı spesifik risk için sermaye yükümlülüğünün konusunu, kısa veya uzun pozisyonda olduğuna bakılmaksızın her bir borçlanma aracı oluşturur. Menkul kıymetleştirme pozisyonu ve korelasyon alım satım portföyü bazlı spesifik risk sermaye yükümlülüklerine tabi tutulan borçlanma araçları menkul kıymet bazlı spesifik risk sermaye yükümlülüğüne dahil edilmez. Bu madde uygulamasında yatırım yapılabilir kredi notu, KDK’lar tarafından verilen ve ilk üç kredi kalitesi kademesinden birine eşleşen kredi derecelendirme notunu ifade eder.
(2) Menkul kıymet bazlı spesifik risk için sermaye yükümlülüğünün hesaplanmasında, münferit borçlanma aracı pozisyonu, aynı ihraçlar bazında bulunur. Bu ihraç bazlı yaklaşım sadece ihraççı değil ihracın kupon oranı, likiditesi, geri çağrılması gibi kısa vadede fiyatını değiştirebilecek tüm unsurların aynı olmasını gerektirir ve aksi belirtilmedikçe pozisyonlar arası mahsup da sadece aynı ihraçlar için örtüşen pozisyonlar ile sınırlı olarak uygulanır.
(3) Menkul kıymet bazlı spesifik risk için sermaye yükümlülüğü, kısa veya uzun pozisyonda olduğuna bakılmaksızın her bir borçlanma aracı pozisyonu için bulunacak sermaye yükümlülüğü tutarlarının toplamından oluşur. Her bir borçlanma aracı pozisyonunun sermaye yükümlülüğü, aşağıdaki tabloya göre bulunacak spesifik risk sermaye yükümlülüğü oranı ile pozisyon tutarının çarpılması suretiyle bulunur.
| Kategori | Borçlanma Aracının Kredi Kalitesi Kademesi (KKK) | Spesifik Risk Sermaye Yükümlülüğü Oranı |
| Merkezi Yönetim Borçlanma Araçları | Birinci KKK | %0 |
| İki ve üçüncü KKK | Nihai vadeye kalan süresi 6 ay veya daha kısa ise %0,25 | |
| Nihai vadeye kalan süresi 6 aydan daha uzun fakat 24 ay da dâhil 24 aya kadar ise %1,00 | ||
| Nihai vadeye kalan süre 24 aydan daha uzun ise %1,60 | ||
| Dört ve beşinci KKK | %8 | |
| Altıncı KKK | %12 | |
| KDK derecesi bulunmayan | %8 | |
| Nitelikli Borçlanma Araçları | Nihai vadeye kalan süre 6 ay veya daha kısa ise %0,25 | |
| Nihai vadeye kalan süre 6 aydan daha uzun fakat 24 ay da dâhil 24 aya kadar ise %1,00 | ||
| Nihai vadeye kalan süre 24 aydan daha uzun ise %1,60 | ||
| Diğer | Onuncu fıkrada belirtilen esaslar çerçevesinde bulunacak sermaye yükümlülüğü oranı |
(4) Merkezi yönetim borçlanma araçları kategorisine merkezi yönetimlerce, merkez bankalarınca veya EK-1 uygulamasında merkezi yönetimler gibi değerlendirilerek yüzde sıfır risk ağırlığına tabi tutulan yerel ve bölgesel yönetimlerce ihraç edilen bono, tahvil ve diğer kısa vadeli araçlar dahil tüm borçlanma araçları girer.
(5) Özellikle kendi para birimi dışında başka bir ülke para birimine dayalı yapılan ihraçlar olmak üzere ihraççının yabancı bir ülke olduğu merkezi yönetim borçlanma araçlarına uygulanacak spesifik risk sermaye yükümlülüğü oranını üçüncü fıkradaki tablodan daha farklı olarak belirlemeye Kurul yetkilidir.
(6) Merkezi yönetim borçlanma araçları kategorisine giren ihracın yerel para cinsinden olması ve finansmanının da aynı para cinsinden yapılmış olması halinde bu ihraçlara yüzde sıfır spesifik risk sermaye yükümlülüğü oranı uygulanır.
(7) Nitelikli borçlanma araçları kategorisine çok taraflı kalkınma bankaları ve EK-1 uygulamasında idari birimler ve ticari olmayan girişimlerden alacaklar risk sınıfına giren kamu kuruluşları tarafından ihraç edilen borçlanma araçları ile aşağıdaki diğer borçlanma araçları girer:
a) En az iki KDK’dan “yatırım yapılabilir” derecelendirme notu almış olan borçlanma araçları.
b) Bir KDK tarafından verilmiş “yatırım yapılabilir” derecelendirme notu olan ve herhangi başka bir KDK’dan “yatırım yapılabilir”den daha düşük bir notu bulunmayan borçlanma araçları.
c) (Değişik:RG-20/1/2016-29599)(1)Kurumca uygun görülmesi şartıyla, derecelendirilmemiş ancak ihraççısı, teşkilatlanmış bir menkul kıymet borsasında işlem gören herhangi bir menkul kıymetin ihraççısı olan ve banka tarafından, derecelendirme kuruluşlarının “yatırım yapılabilir” kredi notunu alabilecek kadar yatırım kalitesine sahip olduğu öngörülen borçlanma araçları.
ç) Kredi riskine esas tutar hesaplanmasında, bir portföyünü içsel derecelendirmeye dayalı yaklaşımla ölçen bankalarda; kullanılan yaklaşım için aranan şartlara uyumsuzluk tespit edilmemiş olmak kaydıyla, içsel derecelendirme sistemlerinin “yatırım yapılabilir” düzeye eşit derece verdiği ve ihraççısı teşkilatlanmış bir menkul kıymet borsasında işlem gören herhangi bir menkul kıymetin ihraçcısı olan borçlanma araçları.
d) Yurt içi banka ve aracı kurumlar ile sermaye yeterliliği oranının hesaplanması ve oranın sağlanmaması halinde alınacak önlemler açısından yurt içi bankalar ile eş değer uygulamalara tabi olan yurt dışı bankalar tarafından ihraç edilen borçlanma araçları.
e) (Değişik:RG-20/1/2016-29599)(1)Kredi kalitesi yatırım yapılabilir kredi derecesine eşdeğer sayılan ve bu Yönetmelikteki düzenlemeler bakımından karşılaştırılabilir düzenleme ve denetime tabi kabul edilen kuruluşlarca ihraç edilen menkul kıymetler.
(8) (Değişik:RG-20/1/2016-29599)(1)Yedinci fıkranın (c) bendi kapsamında Kurum tarafından verilecek onaylarda;
a) Borçlanma aracının “yatırım yapılabilir” kredi notunu alabilecek düzeyde yatırım kalitesine sahip olarak görülmesine dayanak teşkil eden banka değerlendirmeleri,
b) Bu borçlanma aracının ihraççısının teşkilatlanmış bir menkul kıymet borsasında işlem gören menkul kıymetine ilişkin bilgiler,
aranır.
(9) (Değişik:RG-20/1/2016-29599)(1)Yedinci fıkranın (ç) bendi hükmünden yararlanılması açısından borçlanma aracının ihraçcısının teşkilatlanmış bir menkul kıymet borsasında işlem gören herhangi bir menkul kıymetinin var olup olmadığının bankaca raporlama dönemleri itibariyle izlenmesi zorunludur. Bu zorunluluğun yerine getirilmemesi halinde, diğer yasal işlemler saklı kalmak kaydıyla, Kurum tarafından yapılacak bildirimden itibaren iki yıl boyunca, yedinci fıkranın (ç) bendi hükmünden yararlanılamaz. Yedinci fıkranın (ç) bendi uygulaması bakımından “yatırım yapılabilir” düzeye eşitlik, borçlanma aracının bir yıllık temerrüt olasılığının, yetkili derecelendirme kuruluşu tarafından yatırım yapılabilir veya daha iyi bir kredi derecesi verilmiş olan bir borçlanma aracının uzun dönem ortalama bir yıllık temerrüt olasılığının ifade ettiği bir yıllık temerrüt olasılığına eşit veya daha düşük olması anlamına gelir.
(10) Merkezi yönetim borçlanma araçları ile nitelikli borçlanma araçları kategorisine girmeyen borçlanma araçları “diğer” kategorisine dahil edilir. “Diğer” kategorisinde yer alan borçlanma araçları için uygulanacak spesifik risk sermaye yükümlülüğü oranı, bu borçlanma aracının bankacılık hesaplarında yer alması halinde standart yaklaşımla kredi riskine esas tutar hesaplanmasına ilişkin esaslar çerçevesinde tabi olacağı risk ağırlığının yüzde sekizidir.
(11) “Diğer” kategorisine giren ve vadeye kadar olan verimi merkezi yönetim borçlanma araçlarına göre daha yüksek olan borçlanma araçlarından, spesifik risk düzeyinin önemli derecede artmasına neden olacak durumlara maruz kalanlar için daha yüksek bir spesifik sermaye yükümlülüğü oranı belirlemeye ve/veya genel piyasa riski sermaye yükümlülüğü hesaplamasında, bu araçlar ile diğer borçlanma araçları arasında mahsuplaşma yapılmasını yasaklamaya Kurul yetkilidir.
Kredi türevlerinin spesifik risk sermaye yükümlülüğünde dikkate alınması