Madde 5 — Genel ilkeler
MADDE 5-(1) EEE’lerin yaşam döngüsünde yer alan ilgili taraflarca; döngüsel ekonomi, sürdürülebilir üretim ve tüketim ile sıfır atık yaklaşımı doğrultusunda EEE tasarım ve üretiminin sağlanması, atık oluşumunu önlemeye ve azaltmaya yönelik gerekli tedbirler alınarak AEEE oluşumunun önlenmesi, atık oluşumunun kaçınılmaz olduğu durumlarda ise öncelikle AEEE’lerin yeniden kullanıma hazırlanması, geri dönüştürülmesi, geri kazanılması sağlanarak bertaraf edilecek atık miktarının azaltılması esastır.
(2) Elektrikli ve elektronik eşyaların yönetimine yönelik ulusal ölçekli strateji ve politikaların belirlenmesinde ve uygulanmasında, genişletilmiş üretici sorumluluğu ilkesi ve kirleten öder ilkesinin uygulanması, genişletilmiş üretici sorumluluğu kapsamında elektrikli ve elektronik eşya üreticileri ve ilgili diğer paydaşlar için sorumluluk paylaşımı yapılması esastır.
(3) EEE’lerin ve bileşenlerinin tasarım ve üretiminde; ürünlerin kullanım ömrü uzatılarak atık haline gelmeden uzun süreli kullanılabilen, tamir ve onarım ile yeniden kullanımına imkân sağlayan, atık olduktan sonra ise yeniden kullanıma hazırlanmasını, geri dönüştürülmesini veya geri kazanımını kolaylaştıran eko tasarım gerekliliklerinin uygulanması için gerekli önlemler alınır.
(4) Doğal kaynak ve hammadde kullanımının azaltılması ve geri kazanımın artırılması amacıyla özellikle yeni tasarım ürünlerde, teknik açıdan uygun olması durumunda geri dönüştürülmüş malzeme kullanımına öncelik verilir. Bakanlık, EEE’lerde geri dönüştürülmüş malzemelerin kullanımına yönelik hususlar ile zorunlu kullanıma ilişkin esasları belirlemeye yetkilidir.
(5) Toplanan AEEE’lerin çevre izin ve lisans belgesine sahip tesislerde işlenmesi sağlanarak 21 inci maddedeki yeniden kullanıma hazırlama, geri dönüşüm ve geri kazanım oranları sağlanır.
(6) Yeniden kullanıma hazırlama, geri dönüşüm ve geri kazanım imkânının teknik olarak bulunmadığı AEEE’ler ve parçaları, çevre izin ve lisans belgesine sahip tesislerde bertaraf edilir.
(7) Elektrikli ve elektronik eşya ile atık elektrikli ve elektronik eşyaların yönetiminden sorumlu kişi veya kişiler ile kurum/kuruluşlar, bu atıkların çevre ve insan sağlığına zararlı olabilecek etkilerinin azaltılması için gerekli tedbirleri almakla yükümlüdür. AEEE’lerin yönetiminden kaynaklanan her türlü çevresel zararın giderilmesi amacıyla yapılan harcamalar, bu atıkların yönetiminden sorumlu olan gerçek veya tüzel kişiler tarafından müteselsil sorumluluk ilkesi çerçevesinde karşılanır.
(8) Bu Yönetmeliğin uygulanmasında, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (hh) bendinin (2) numaralı alt bendinde tanımlanan üretici tarafından piyasaya arz edilen ürünler üzerinde, aynı bendin (1) numaralı alt bendinde tanımlanan üreticinin de markasının bulunması durumunda, ürünlerin üreticisi olarak aynı bendin (1) numaralı alt bendinde yer alan gerçek veya tüzel kişiler sorumludur.
(9) Herhangi bir finans anlaşması dâhilinde finans sağlayan gerçek veya tüzel kişiler, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (hh) bendinde belirtilen üretici tanımı koşullarını sağlamadıkları sürece üretici olarak değerlendirilmezler.
(10) AEEE’ler ile birlikte toplanan atık pil ve akümülatörler, AEEE’lerden ayrıldıktan sonra 31/8/2004 tarihli ve 25569 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Atık Pil ve Akümülatörlerin Kontrolü Yönetmeliği kapsamında yönetilir.
(11) TÜÇA, Bakanlığın genişletilmiş üretici sorumluluğu politika ve planları kapsamında yapılan gönüllü anlaşmalara istinaden EEE üreticilerinin sorumluluklarını ve yükümlülüklerini yerine getirmelerini sağlayabilir, destek olabilir, bu sorumluluk ve yükümlülükleri devralabilir. TÜÇA’nın bu Yönetmelik kapsamında yapacağı faaliyetlerinin usul ve esasları Bakanlık tarafından belirlenir ve TÜÇA’nın internet sayfasından duyurulur.
(12) Elektrikli ve elektronik eşya üreticileri tarafından depozito uygulaması dâhilinde piyasaya arz edilen ürünlere yönelik işlemler Bakanlık tarafından belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde gerçekleştirilir.