Madde 4 — Tanımlar

MADDE 4 – (1) Bu Yönetmelikte geçen,

a) Beklenen işletme olayları: Tesisin ömrü boyunca bir ya da daha fazla kez meydana gelmesi beklenen ve gerçekleştiğinde tesise veya güvenlik sistemlerine bir zarar vermesi veya kaza koşullarına yol açması mühendislik sistemleri ile tasarım aşamasında engellenen normal işletmeden sapmaları,

b) Dekontaminasyon: Kişi, yer veya maddelerdeki kontaminasyonun fiziksel, kimyasal veya biyolojik işlemlerle tamamen ya da kısmen giderilmesi, arındırmayı,

c) Doğal güvenlik özellikleri: Sadece doğal olaylar ve/veya fizik kurallarının sonucu olarak geçişli durumlarda sistemi güvenli duruma ulaşma yönünde etkileyen özellikleri,

ç) Durdurma: Reaktördeki reaktivite kontrol cihazlarının devreye girmesi ile zincirleme reaksiyonun durdurulmasını,

d) Farklılık: Belli bir işlevi yerine getirmek üzere, ortak nedenli arıza olasılığını azaltmak amacıyla farklı özellikleri kullanan iki ya da daha fazla sayıda yedekli sistem veya bileşenlerin varlığını,

e) Fiziksel ayrılık: Ortak nedenli arıza olasılığını azaltmak amacıyla, aynı işlevi gören sistemlerin konum, yön gibi mekansal yöntemlerle, uygun bariyerlerle veya bunların kombinasyonu bir sistemle birbirlerinden ayrı olmasını,

f) Güvenli-arıza: Tesiste kullanılan sistem veya bileşenlerin, arızalanmaları durumunda tesis güvenliği açısından daha kötü bir duruma geçilmesini engelleyecek şekilde tasarımlanmasını,

g) Güvenlik ayar sınırları: Güvenlik sınırlarının bulunduğu işletme parametrelerine ait ölçüm sistemlerine yerleştirilecek olan durdurma sinyalinin, tasarıma esas kazalarda güvenlik sınırının aşılmamasını garantilemek koşuluyla, ayarlanabileceği en büyük veya en küçük değerleri,

ğ) Güvenlik sınırları: Tesiste fiziksel bariyerlerin bütünlüğünün tasarımda öngörüldüğü şekilde korunduğunu garanti altına alan ve ölçülebilir sistem parametrelerine ilişkin olan sınır değerleri,

h) Güvenlik sistemi: Tesiste güvenlik fonksiyonlarının yerine getirilmesini veya beklenen işletme olayları ve tasarıma esas kazaların sonuçlarının sınırlandırılmasını temin etmek için sağlanan sistemi,

ı) İşletme için sınır koşullar: Sistem ve bileşenlere ait kısıtlamalar ile işletme parametreleri için çoğunlukla yönetsel gerekçelerle belirlenen ve güvenlik ayar sınırları içinde kalan aralıklardan oluşan sınırlayıcı koşulları,

i) İşletme durumları: Tam güçte çalışma, doğal dolaşımda çalışma, uzun dönem durdurulmuş durumda kalma gibi normal işletme koşullarının alt durumlarını,

j) İşletme sınır ve koşulları: Halkın ve çalışanların sağlık ve güvenliği ile çevreyi korumayı garanti altına alan, tesisin güvenli işletiminin bütünsel bir çerçevesini çizen ve işletme lisansı ile verilen yetkilerin sınırlarını belirleyen tüm sınır ve koşulları,

k) Kaza koşulları: Beklenen işletme olaylarının ötesinde, tasarıma esas ve tasarım ötesi kazaları da kapsayan normal işletme koşullarından tüm sapmalar,

l) Kilitleme mekanizmaları: Nükleer tesislerde güvenliği sürdürmeye yönelik olarak sistemlerin kullanımını belirli koşullara bağlı olarak kilitleme yoluyla engelleyen devre veya araçları,

m) Kontaminasyon: İnsan vücudu da dahil olmak üzere herhangi bir yer veya maddenin yüzeyinde veya içinde istenmeyen ya da zararlı olabilen radyoaktif veya kimyasal madde birikimini,

n) Kor: Bir nükleer reaktörde zincirleme fisyon reaksiyonunun kontrollu bir biçimde sürdürüldüğü kısım, reaktör kalbini,

o) Kurum: Türkiye Atom Enerjisi Kurumunu,

ö) Mühendislik güvenlik özellikleri: Nükleer tesislerde beklenen işletme olayları ve kaza koşullarının olası sonuçlarını hafifletmek amacıyla tasarımlanmış otomatik olarak tetiklenen özel sistem veya özellikleri,

p) Ortak nedenli arıza: Birden fazla yapı, sistem veya bileşenin tek bir olay veya nedenle arızalanmasını,

r) Reaktör kontrol sistemi: Reaktörlerde gücün kontrol edilmesi ve düzenlenmesi için tasarlanmış sistemleri,

s) Reaktör koruma sistemi: Reaktörün işletilmesini izleyen ve olağan dışı bir durum algıladığında güvensiz duruma geçişi engellemeye yönelik müdahaleleri otomatik olarak başlatan sistemi,

ş) Tasarıma esas kazalar: Tesisin tasarımı sırasında güvenlik sistemlerinin sınırlarını belirleyen kazaları,

t) Tasarımda kapsanan kazalar: Radyoaktif madde salınması uygun tasarım özellikleri sayesinde kabul edilebilir düzeyde tutulan normal işletme koşullarından sapmaları,

u) Tesis: Araştırma reaktörünün bulunduğu sahanın içerisinde yer alan ilgili tüm yapı ve sistemleri,

ü) Yedeklilik: Sistem ve bileşenlerin işlevlerinin her koşulda yerine getirildiğinin güvence altına alınmasını sağlamak amacıyla aynı işlevi gören farklı ya da aynı nitelikte yedek sistem veya bileşenlerin bulunmasını,

v) Yetkilendirilen kişi: Yetki gerektiren herhangi bir faaliyeti yerine getirmek üzere prosedürler uyarınca Kurum tarafından yetkilendirilmiş gerçek veya tüzel kişiyi,

tanımlar.