Madde 76 — Noterliklerin denetimi

MADDE 76 – (Değişik:RG-30/6/2022-31882)

(1) Noterliklerde denetime başlandığı gün itibarıyla yıllık temelde onaylama, düzenleme, diğer işlemler ve toplam yevmiye sayısı ile yıllık safi-gayrisafi gelir düzeyini belirten iş cetveli alınır. Gelir durumu tespit gününden önceki ay sonu itibarıyla çıkartılır.

(2) Yıllık safi gelirin gayrisafi gelire olan oranının makul seviyenin altına düşmesi hâlinde, bu durumun kabul edilebilir sebepleri bulunmuyorsa konu denetim raporunda açıklanır ve malî mercilere ihbarda bulunulur, durumun niteliğine göre tevessülata geçilir.

(3) Emanet para, harç, damga, değerli kâğıt ve motorlu araç tescil belge bedeli hesapları incelenir.

(4) Emanet para hesabının incelenmesinde, emanet tutanakları, kabul ve red makbuzları, çek dip koçanları ve defter kayıtları karşılaştırılır ve sayfa toplamlarının kontrolü yapılır. Ayrıca emanet para faizlerinin Türkiye Noterler Birliği hesabına aktarılıp aktarılmadığına bakılır.

(5) Noterlik Kanununun 119 uncu maddesi uyarınca tahsil edilen vergi, değerli kâğıt ve motorlu araç tescil belge bedeli ile harçların ilgili vergi dairesine bir beyanname ile yatırılıp yatırılmadığı araştırılır. Beyannamelerin her ayın biri ile onbeşinci ve onaltıncı ile sonuncu günlerine ait iki devre için hazırlanıp hazırlanmadığı ve her ayın onbeşinci günüyle son gününü takip eden yedi iş günü içinde ilgili dairelere verilip verilmediği ve ödemenin aynı süre içinde yapılıp yapılmadığı hususları, vergi dairesi alındıları ve beyanname asılları ile yevmiye defterlerinin karşılaştırılması suretiyle araştırılır.

(6) Yevmiye defterindeki tutarlar ile iş kâğıtlarına eklenmiş bulunan noterlik makbuzlarında yer alan meblağların sondaj suretiyle karşılaştırılması işlemi, her yıl için üç aydan az olmamak üzere muayyen dönemler esas alınarak yapılır. Yevmiye numaralarının teselsül edip etmediğine, yevmiye defterinin günlük toplamlarının ertesi güne, onbeş günlük yekûnların aylık yekûnlara, bunların da muvazene defterine aynen geçirilip geçirilmediğine bakılır, inceleme yapılan dönemler tutanakta belirtilir.

(7) Noterliklerin denetiminde ayrıca;

a) İş sahiplerinden harç, vergi, değerli kâğıt ve motorlu araç tescil belge bedeli karşılığı olarak tahsil edilmiş ve henüz merciine yatırılmamış paraların mevcut olmaması veya noksan olması hâlinde, miktar da göz önünde tutulmak suretiyle ilgilisi hakkında işleme geçilmesi takdir edilir, paraların merciine geç veya eksik yatırılması ya da hiç yatırılmaması hâlinde aksaklığın mahiyetine göre işlem yapılır, yatırılmayan veya eksik yatırılan paraların tahsili için merciine ihbarda bulunulur.

b) Noterlik Kanununun 117 nci maddesinin tatbikine esas olmak üzere, fazla ücret alındığının tespiti hâlinde durum değerlendirilerek noterin beyanını da taşıyan iki nüsha tutanak düzenlenir ve düşünce yazısına bağlanarak Başkanlığa gönderilir.

c) Noter ücreti ile harç, vergi, değerli kâğıt ve motorlu araç tescil belge bedellerinin kasıtlı olarak eksik veya fazla alınması hâlinde adli yönden ve disiplin bakımından işlem yapılır.

ç) İş kâğıtlarının incelenmesinde hata sonucu harç, vergi, değerli kâğıt ve motorlu taşıt tescil belge bedelinin noksan tahakkuk ve tahsil edildiğinin tespiti hâlinde işlemlerin numaraları ve hatanın mahiyeti de belirtilerek düzenlenecek tutanak vergi dairesine gönderilir, fazla veya noksan harç, vergi ve ücret alınması hâli belli sayıdaki işe inhisar ettiği ve miktar itibarıyla da cüz’i bulunduğu takdirde öneri yapılarak muvafakat hâlinde noksanlık mahallinde notere ikmal ettirilir.

d) Harç, vergi, değerli kâğıt ve motorlu taşıt tescil belge bedelinin fazla tahakkuk ettirilmesi hâlinde, işin mahiyet ve ehemmiyetine göre icabında fazla tahakkuka yol açan hatalara işaret edilmek ve işlem numaraları da belirtilmek suretiyle beyannamenin verildiği daireler haberdar edilir.

e) Noterlik Kanununun 158 inci maddesinde ifade edilen eski tarihli evrak düzenleme, yevmiye defterinde numara ayırma, harç, vergi, değerli kağıt ve motorlu araç tescil belge bedeli ödenmelerine esas olarak düzenlenen beyannamelerde veya bunlara eklenen makbuzlarda tahrifat yapılması hususları üzerinde titizlikle durulur.

f) Muamelelerde birçok yolsuzluğa rastlanması, işlerin ve kayıtların tamamen karışık bulunması hâlinde, Başkanlığın bilgi ve izni dâhilinde denetim programında değişiklik yapılarak süre uzatılır. Denetimin eksiksiz yapılmasına, yolsuz ve noksan işlemlerden mümkün olanların düzeltilip tamamlanmasına çalışarak, ilgililer hakkında işleme geçilir, harç, vergi, değerli kâğıt ve motorlu araç tescil belge bedeli, katma değer vergisi gibi hesapların tetkiki icabında bilirkişiden de yararlanılmak suretiyle yapılmaya çalışılır.

g) Suç teşkil eden veya inzibatî muameleyi gerektiren bir husus görülmesi hâlinde, inceleme bütün işlemlere teşmil edilir, gerekirse önceki dönemlere ait işlemler de incelenir.

ğ) Denetlenen noterliğin iş hacmi de nazara alınarak; özellik arz edenler ile değeri yüksek harç, vergi ve ücret tahsilini gerektiren işlemler ve numaraları yevmiye defterlerinden tespit olunur, bu iş kâğıtlarındaki tahakkukların kanun ve diğer mevzuat ile mütalâa ve ücret tarifesindeki esaslara uygun bulunup bulunmadığı incelenerek, yevmiye numaraları düzenlenecek listede belirtilir.

h) Tutulması gereken defterler, kartonlar, kayıtlar ve bunların dayanağı olan evrak ile iş hacmine göre yeterli sayıda cilbent ve iş kâğıdı tetkik edilir.

ı) Kira sözleşmesi, personelle hizmet sözleşmeleri, bordrolar, Noterlik Kanunu Yönetmeliği gereğince tutulması zorunlu olan yazışma kartonları incelenir, muvazene defteri ile dayanağı olan fatura ve gider makbuzlarının gerçek durumu yansıtıp yansıtmadığı, yerinde olup olmadığı araştırılır, tereddüt hâlinde durum ilgili mercie bildirilir.

i) Noterin tahsil ettiği, katma değer vergilerinden dairedeki harcamalar için ödediği katma değer vergileri çıktıktan sonra bakiyesini süresinde merciine yatırıp yatırmadığına, ayrıca muvazene defterinin gider sütununda da düşümünü yapıp yapmadığına bakılır.

(8) Denetim sırasında hizmet mahallinin resmî bir dairenin gerektirdiği saygınlığı sağlayacak nitelikleri taşıyıp taşımadığı ve mefruşatının bu niteliğine uygun bulunup bulunmadığı üzerinde durulur.

(9) Noterlik iş ve işlemlerinin denetiminde yukarıda değinilen hususlar dışında müfettiş tarafından gerekli görülen sair inceleme ve araştırmalar icra olunur.

(10) Bu madde kapsamındaki incelemeler, gerektiğinde noter paylaşım sistemi kullanılarak UYAP ortamında yapılabilir.

Türkiye Barolar Birliğinin denetimi